Gelir Vergisi Tevkifatı
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
…’nin UNESCO Dünya Mirası Listesinde yer alabilmesi için sağlanan danışmanlık ve eğitim hizmeti karşılığındaki ödemelerden gelir vergisi tevkifatının eksik yapıldığı görülmüştür.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Vergiden Muaf Esnaf” başlıklı 9’uncu maddesinde ticaret ve sanat erbabından maddede yazılı şekil ve surette çalışanların gelir vergisinden muaf olduğu hüküm altına alınmıştır.
Anılan Kanun’un;
“Serbest Meslek Kazancının Tarifi” başlıklı 65’inci maddesinde ise, “Her türlü meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.
Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmıyan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.
…”,
“Serbest Meslek Erbabı” başlıklı 66’ncı maddesinde, “ Serbest meslek faaliyetini mutad meslek halinde ifa edenler, serbest meslek erbabıdır. Serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya görev ile devamlı olarak uğraşılması bu vasfı değiştirmez.
…”,
“Vergi tevkifatı” başlıklı 94’üncü maddesinde ise, “Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,
2. Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (4369 sayılı Kanunun 81/C-8 maddesiyle değişen ibare. Yürürlük; 1.1.1999) (Noterlere serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç);
a) 18’inci madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden, (2009/14592 sayılı B.K.K ile %17. Yürürlük; 3.2.2009)
b) Diğerlerinden, (2009/14592 sayılı B.K.K. ile %20. Yürürlük; 3.2.2009),
…
13. Esnaf muaflığından yararlananlara mal ve hizmet alımları karşılığında yapılan ödemelerden,
a) (06.06.2012 tarih ve 2012/3322 sayılı BKK ile değişen alt bent, Yürürlük, 30.06.2012) 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (6) ve (8) numaralı bentlerinde yer alan emtia bedelleri veya bu emtianın imalinde ödenen hizmet bedelleri üzerinden %2,
b) Hurda mal alımları için %2,
c) Diğer mal alımları için %5,
ç) (2018/11750 sayılı BKK ile Yürürlük 18/5/2018) 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (9) numaralı bendi kapsamında esnaf muaflığından yararlananlara ihtiyaç fazlası elektrik bedeli olarak yapılan ödemeler üzerinden %0,
d) Diğer hizmet alımları (a, b ve c alt bentleri hariç olmak üzere mal ve hizmet bedelinin ayrılamaması hali de bu kapsamdadır) için %10,”
hükümlerine yer verilmiştir.
19.02.1999 tarihli ve 23616 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 221 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nin “Serbest Meslek Kazançlarının Vergilendirilmesi” başlıklı 3’üncü kısmının “3.2. Tevkifat Uygulanması” başlıklı bölümünde, “…
Tevkifat uygulanmasında serbest meslek kazancının devamlı veya arızi nitelikte olmasının herhangi bir önemi bulunmamaktadır.” denilmektedir.
Anılan mevzuat hükümleri uyarınca, kamu idare ve müesseselerinin serbest meslek işleri nedeniyle serbest meslek erbabına veya esnaf muafiyetinden yararlananlara yapacakları ödemelerde ilgili mevzuatı uyarınca belirlenen oranlarda tevkifat yapması zorunludur.
Bu durumda, sağlanan hizmetin niteliğinin belirlenmesi, uygulanacak olan gelir vergisi tevkifatı oranının tespiti açısından önem arz etmektedir. Söz konusu danışmanlık hizmeti, sermayeden ziyade şahsi mesaiye dayanan, bir başka deyişle emek esaslı olan, söz konusu emeğin ise bedeni çalışmadan çok mesleki bilgiye ve ihtisasa dayalı olduğu, ticari mahiyette olmayan, miras yönetim uzmanının şahsi sorumluluğu altında ve kendi nam ve hesabına verdiği bir hizmet niteliğindedir. Bu çerçevede, söz konusu hizmetin serbest meslek faaliyeti olarak değerlendirilmesi ve ödemeler yapılırken ilgili mevzuatı uyarınca %20 oranında gelir vergisi tevkifatına tabi olması gerekir.
Sorgu konusu olayda ise, belediye sınırları içinde bulunan …’nin UNESCO Dünya Mirası Listesi dosyasının hazırlanması ve Belediye çalışanlarına UNESCO konusunda eğitim verilmesi kapsamında bir miras yönetim uzmanıyla sözleşme imzalanmak suretiyle hizmet alınmış ancak yapılan ödemeye 193 sayılı Kanun’un 94/2-b maddesine göre serbest meslek faaliyetlerine uygulanması gereken %20’lik oranında tevkifat oranı yerine mezkur Kanun’un 94/13-d maddesi uyarınca %10 oranında gelir vergisi tevkifatı uygulanması suretiyle …-TL kamu zararına neden olunmuştur.
Ancak kamu zararı tutarı …-TL … tarihli ve … numaralı tahsilat makbuzlarıyla tahsil edildiğinden ilişilecek husus kalmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.