Hakediş
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
… yükleniminde bulunan “Sürücüsüz Araç Kiralama Hizmet Alım İşi”nde;
A) İdare tarafından henüz teslim alınmayan ve fiilen çalıştırılmaları mümkün olmayan araçlar için puantaj tutularak yükleniciye ödeme yapıldığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Denetim, muayene ve kabul işlemleri” başlıklı 11’inci maddesinde, “Teslim edilen mal, hizmet, yapım veya yapılan işin muayene ve kabul işlemleri, idarelerce kurulacak en az üç kişilik muayene ve kabul komisyonları tarafından yapılır. Mal veya yapılan iş yüklenici tarafından idareye teslim edilmedikçe muayene ve kabul işlemleri yapılamaz.” denilmektedir.
Hizmet Alımları Muayene ve Kabul Yönetmeliği’nin “Muayene ve kabul komisyonlarının görevleri” başlıklı 6’ncı maddesinde, “Muayene ve kabul komisyonu, 8 inci maddede belirtilen hükümlere göre kurulduğu tarihten itibaren, on (10) günü geçmemek üzere idarece belirlenen süre içinde işyerine, işyeri öngörülmeyen işlerde ise sözleşmesinde işin kabulü için belirlenen yere giderek yüklenici tarafından gerçekleştirilen işleri Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 44-49 uncu maddelerine göre inceler, muayene eder ve işin niteliğinin ihtiyaç göstermesi halinde gerekli gördüğü kısımların incelenmesini ve gerekli görürse işletme ve çalışma deneylerini yapar. Kabule engel bir durum bulunmadığı taktirde, işin kabulünü yapar.
…” hükmüne yer verilmiştir.
Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin;
“Kontrol teşkilatı ve yetkileri” başlıklı 26’ncı maddesinde, “Sözleşmeye bağlanan her türlü iş, idare tarafından yönetilir ve gerçekleştirilir. Yüklenici, bütün işleri kontrol teşkilatının sözleşme ve eklerinde ki hükümlere aykırı olmamak şartı ile vereceği talimata göre yapmak zorundadır.
Kontrol teşkilatının yetkileri sözleşmede belirtilir. Sözleşmede aksine bir hüküm yoksa kontrol teşkilatı; işlerin yürütülmesiyle ilgili olarak her türlü denetim, malzeme, işlerin ve sözleşmesinde onaya sunulması gerektiği belirtilen yüklenici personelinin onay veya reddi, ödeme miktarlarının tespiti, işlerin düzeltilmesi ve sözleşmenin gereklerinin yerine getirilmesi konusunda talimat vermeye ve uygulamaya yetkili olup, fesih, tasfiye, süre uzatımı, iş artışı, iş eksilişi, kabul, yüklenici nam ve hesabına iş yaptırma ve alt yüklenicileri onaylama hususlarında ise idareye görüş bildirir.
…” ,
“Hizmetin kabulü” başlıklı 44’üncü maddesinde, “…
b) Sürekli Nitelikteki İşlerde:
Kontrol teşkilatının Genel Şartname gereğince tuttuğu kayıtlar ile yükleniciye yapılan ödemelere ilişkin belge ve kayıtlar idarece (a) fıkrasında öngörüldüğü şekilde kurulan kabul komisyonu tarafından esas alınır. Kabul komisyonu, yüklenicinin yapılan iş nedeniyle idareye karşı herhangi bir yükümlülüğünün kalmadığına karar verirse, üç nüshalı bir kabul belgesi düzenler ve bir nüshasını yükleniciye verir. Eğer yüklenicinin idareye karşı olan yükümlülüklerinden herhangi birini yerine getirmediği tespit edilirse, buna ilişkin sözleşmesinde belirtilen ceza ve kesintiler uygulanır ve kabul belgesi bundan sonra verilir.”,
hükümleri bulunmaktadır.
İşe ait Teknik Şartname’nin “Teknik yeterlik ve işe başlama” başlıklı 6’ncı maddesinde, “6.1 Aracın; Motor, kaporta, yürüyen aksamı, boya, lastik, koltuklar, kasa, tente vb. gibi genel görünümü incelenir ve aracın tescil ve trafik belgelerinin asıl fotokopisi ile burada yazılı belgelerin, araç plaka, motor ve şasi numaralarının doğruluğu tetkik edilir.
…
6.3 Araçların Motorlu Taşıtlar Vergisi, muayene, Taşıt Sigortası, tam kasko sigortaları vb. tüm yasal yükümlülükleri yüklenici tarafından yerine getirilmiş olacaktır.
6.4 Araçların ruhsat fotokopileri işe başlamadan önce idareye teslim edilecektir.” denilmektedir.
Anılan mevzuat hükümleri uyarınca yüklenicinin sözleşme kapsamında yapmış olduğu hizmetin, idarece görevlendirilen kontrol teşkilatının denetimi altında gerçekleştirilmesi ve muayene ve kabul komisyonu tarafından kabul işlemlerinin yapılması akabinde yükleniciye ödeme yapılması gerekmektedir.
Sorgu konusu olayda ise, işe ait Sözleşme uyarınca işin başlama tarihi 01.10.2019 olduğu halde;
… plakalı aracın tescil tarihinin 02.10.2019 olduğu,
… plakalı aracın tescil tarihinin 10.10.2019 tarihi olduğu,
… plakalı aracın tescil tarihinin ise 14.10.2019 olduğu görülmüştür. Dolayısıyla idarece henüz teslim alınmayan ve trafiğe çıkmaları da fiilen mümkün olmayan araçlar için tescil tarihlerinin öncesine denk gelen günlere ilişkin olarak puantaj tutulması ve bu günler için yükleniciye ödeme yapılması mümkün değildir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde, “…
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
…” hükmüne yer verilmek suretiyle hizmet alınmadan ödeme yapılması hususu kamu zararına neden olan unsurlar arasında sayılmıştır.
Bu itibarla, tescil tarihi işin başlama tarihinden daha sonra olan araçlar için fiilen çalışmaları mümkün olmayan bu günlerde puantaj tutulması sonucunda hizmet alınmadığı halde yükleniciye ödeme yapılması suretiyle …-TL kamu zararına neden olunmuştur.
B) Sözleşme’de belirtilen araçların yüklenici tarafından idareye geç teslim edilmesine rağmen gecikilen günler için Sözleşme ve Teknik Şartname’ye göre kesilmesi gereken cezanın kesilmediği görülmüştür.
İşe ait Teknik Şartname’nin “Sözleşmenin Uygulanması ve Çalışma Esasları” başlıklı 7’nci maddesinde, “7.1 Yüklenici, araçlarının trafik kazasına maruz kalması, büyük oranda arızalanması ve trafikten men edilmesi vb. hallerde aynı şartlara haiz ya da daha üst modeldeki bir aracı 3 (üç) gün içinde tahsis etmelidir. Bu süre zarfı içerisinde araç teslimi yapılmaması durumunda gecikilen her gün için sözleşme bedelinin %1 (yüzdebir) oranında gecikme cezası ödeyecektir.” denilmekte olup,
İşe ait Sözleşme’nin “Cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde ise, “16.1 İdare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir:
16.1.1 İşin tekrar eden kısımlarının sözleşmeye uygun olarak gerçekleştirilmemesi halinde, her bir aykırılık için ayrı ayrı uygulanmak üzere sözleşme bedelinin Yüzde 1 tutarında ceza kesilecektir. Bu aykırılıkların 10’dan fazla olması halinde ayrıca 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilebilecektir. Ancak ihale konusu araçların idaremizce çalıştırılması esnasında olabilecek arızalarda, trafik kazalarında aracın yerine aynı özellikleri taşıyan başka bir araçla 3 iş günü içerisinde değiştirilmesi halinde sözleşme bedelinin %1 i oranında günlük cezası kesilecektir.
…
16.1.2 16.1.1 nci maddede belirtilen haller dışında kalan ihale konusu araçların idaremizce çalıştırılması esnasında olabilecek arızalarda, trafik kazalarında, aracın yerine aynı özellikleri taşıyan başka bir araçla 3 iş günü içerisinde değiştirilmemesi halinde sözleşme bedelinin %1 i oranında günlük gecikme cezası kesilecektir. … Ancak söz konusu aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilecektir. Sözleşmenin feshedilmesi halinde ise sözleşme bedeli üzerinden yukarıda belirtilen oranlarda ceza uygulanacaktır.” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen hükümler uyarınca, işin sözleşmeye uygun şekilde yürütülmemesi halinde her bir aykırılık için ayrı ayrı olmak üzere sözleşme bedelinin yüzde biri oranında ceza kesileceği düzenlenmiş ve ihale konusu araçların çalışamamasına neden olan trafik kazası, büyük oranda arıza oluşumu, trafikten men edilme ve benzeri durumlarda çalışması mümkün olmayan aracın yüklenici tarafından aynı özellikleri taşıyan bir araçla değiştirilmemesi halinde gecikilen her gün için sözleşme bedelinin %1’i oranında gecikme cezası uygulanacağı ifade edilmiştir.
Sorgu konusu olayda ise, …, … ve … plakalı araçlar işe başlama tarihinden sonra teslim edilmiş olmasına rağmen, bahse konu araçların teslim edilmesine kadar geçen günler için Sözleşme ve Teknik Şartname’de belirtilen gecikme cezalarının uygulanmaması suretiyle …-TL kamu zararına neden olunmuştur.
Ancak, sorgunun (A) ve (B) bentlerinde yer alan kamu zararı toplam …-TL’nin …-TL’sinin … tarihli … sayılı muhasebe işlem fişiyle, …-TL’sinin … tarihli … sayılı muhasebe işlem fişiyle yüklenicinin alacağından mahsup edildiği, kalan …-TL’sinin ise … tarih ve … sayılı muhasebe işlem fişiyle nakden tahsil edildiği görüldüğünden sorgunun (A) ve (B) bentlerinde yer alan ödemeler hakkında ilişilecek husus kalmadığına 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.