Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda;
… Belediyesinde işçi kadrosunda bulunan …’e, devlet memurları eliyle yürütülmesi gereken Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekalet etmesi karşılığında, Toplu İş Sözleşmesi’ne göre günlük yevmiyesinin %70 fazlasının idari sorumluluk tazminatı olarak ödendiği görülmüştür.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı l’inci maddesinde, “Bu Kanun, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanır.” hükmü yer almaktadır.
Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde, “Bu Yönetmelik, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmelerde, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapan Devlet memurlarından, 5 inci maddede sayılan kadrolara görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakları kapsar.” denilmektedir. “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise müdür kadrosunun görevde yükselmeye tabi kadrolar arasında yer aldığı belirtilmektedir.
Ayrıca 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Kararın 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında, “Vekillerin, genel ve ilgili özel mevzuatı uyarınca asaleten atanmada aranan tüm şartları (asaleten atanmada sınav şartı aranılan kadro veya görevler için bu sınavlara girebilme hakkının elde edilmiş olması dahil) bir arada taşımaları gerektiği” hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer alan hükümlerden anlaşılacağı üzere müdür kadrosuna asaleten atanabilmek veya vekaleten yürütebilmek için öncelikle 657 sayılı Kanun’a göre memur olmak gerekmektedir.
Sorgu konusu olayda işçi kadrosundaki …, … tarihli Belediye Başkanı onayıyla görevlendirilerek Temizlik İşleri Müdürlüğünü vekaleten yürütmüş ve karşılığında kendisine Toplu İş Sözleşmesine konulan “İdari Sorumluluk Tazminatı” başlıklı hüküm uyarınca günlük yevmiyesinin %70 fazlası vekalet ücreti olarak ödenmiştir.
Ancak 657 sayılı Kanun’a göre memurlar eliyle yürütülmesi gereken Temizlik İşleri Müdürlüğü görevinin işçi kadrosunda yer alan personel eliyle yerine getirilmesi yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiğinden bahsi geçen kişiye vekalet ücreti ödenmesi sonucu … TL kamu zararına neden olunmuştur.
Konunun sorumluluk yönüyle değerlendirilmesinde;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 32’nci maddesinde harcama yetkililerinin, 33’üncü maddesinde ise gerçekleştirme görevlilerinin sorumlulukları düzenlenmiştir.
Anılan Kanun’un;
“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde, “Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır. Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,
“Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde, “Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.”,
denilmektedir.
Söz konusu görevlendirme işlemi Belediye Başkanı …’in … tarihli onayıyla gerçekleşmiştir. Görevlendirme onayı uyarınca harcama yetkilisi tarafından harcama talimatı verilmiş ve harcama talimatı üzerine gerçekleştirme görevlileri tarafından ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması sağlanmıştır. Bu nedenle harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumlulukları bulunmamaktadır.
Her ne kadar ödeme Toplu İş Sözleşmesi’nin 31’inci maddesi kapsamında yapılmışsa da kamu zararı hatalı görevlendirme nedeniyle ortaya çıktığından Sözleşmede imzası bulunan Üst Yönetici … ve Diğer Sorumlu …’ın sorumluluğu bulunmayıp söz konusu kamu zararından görevlendirme yazısını imzalayan Üst Yönetici … tek başına sorumludur.
Aynı zamanda Üst Yönetici … vefat etmiş olması sonucu sorgu tebliğ edilemeyerek savunması alınamadığından da kendisine sorumluluk yüklenmesi mümkün değildir.
Bu itibarla, kamu zararı tutarı … TL’nin Üst Yönetici …’e münferiden 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizi ile ödettirilmesine anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy
Üye …’ın karşı oy gerekçesi:
… Belediyesinde işçi kadrosunda bulunan …’e, devlet memurları eliyle yürütülmesi gereken Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekalet etmesi karşılığında, Toplu İş Sözleşmesine göre günlük yevmiyesinin %70 fazlasının idari sorumluluk tazminatı olarak ödenmesi sonucu … TL kamu zararına neden olunmuştur.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun iç kontrol sistemini düzenleyen 55 ve devamındaki maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmıştır. Bu kapsamda harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usul ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemlerin Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Ön malî kontrolün kapsamı” başlıklı 10’uncu maddesinde; ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği belirtilerek gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği,
Usul ve Esaslar’ın “Ön malî kontrol süreci” başlıklı 12’nci maddesinde de, süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol yapacakları, kontrol sonucunda ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşmek suretiyle anılan belgeyi imzalayacakları,
ifade edilmiştir.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri uyarınca her bir harcamanın, süreç kontrolü kapsamında ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadığı açısından harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlileri tarafından 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca hazırlanan ön mali kontrol esasları çerçevesinde kontrol edilmesi gerekmektedir. İlgili harcama için bu kontrolü yerine getirecek olan Harcama Yetkilileri …, … ve Gerçekleştirme Görevlileri …, … olduğundan söz konusu kişilerin de sorumluluğu bulunmaktadır.
Bu itibarla, işçi kadrosunda bulunan …’ün Temizlik İşleri Müdürlüğüne vekaleten görevlendirilmesi ve karşılığında Toplu İş Sözleşmesine göre l’inci derece idari sorumluluk tazminatı ödenmesi sonucu oluşan kamu zararı tutarı … TL’nin Üst Yönetici … ile birlikte harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerine ödettirilmesine karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.