Fiyat Farkı
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
............. Genel Müdürlüğü tarafından 10.06.2009 tarihinde kısımlar halinde ihalesi yapılan “I. Grup Binek Şoförlü ve Şoförsüz Araç Kiralama İşi ile Çift Kabinli Kamyonet ve Minibüs Kiralama İşi”ne ait hakediş ödemelerinde, işin niteliği gereği fiyat farkına esas a2, b1 ve d sabit katsayılarının kullanılması gerekirken yalnızca akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden b1 sabit katsayısının kullanıldığı ve diğer sabit katsayılara değer verilmemesi sonucu kamu zararına neden olunduğunun iddia edildiği görülmüşse de,
4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar’ın 7’nci maddesinde ise aynen,
“Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır:
F = An x B x ( Pn –1)
İn Yn Gn Kn Mn
Pn = [a1 + a2 —— + b1 —— + b2 —— + c —— + d —— ]
İo Yo Go Ko Mo
Formülde ,
F: Fiyat farkını (TL),
An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, teklif birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise, uygulama ayı ilerleme yüzdesine göre gerçekleşen iş grubu ve/veya iş kalemi imalat miktarlarının sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),
B : 0,90 katsayısını,
Pn : İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel indeksler ve güncel indeksler ile a1, a2, b1, b2, c ve d değerlerinin ağırlık oranları temsil katsayılarının yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,
a1: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak ve bu Esasların 8 inci maddesine göre artış farkı ödenecek olan asgari ücrete dayalı işçiliklerin oranını temsil eden ve yukarıdaki formülde artış öngörülmeyen sabit bir katsayıyı,
a2: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak olan ve a1 katsayısının dışındaki işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
b1: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
b2: (Değişik: 07.05.2004- 25455/ 2 md.) Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak diğer malzeme veya diğer hizmet girdilerini temsil eden sabit bir katsayıyı,
c: Sözleşme kapsamındaki işlerin mühendislik ve müşavirlik oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
d: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,
İfade eder.
a1, a2, b1, b2, c ve d sabit katsayılarından biri, birkaçı veya tamamının, ihale konusu hizmetteki oranı dikkate alınmak suretiyle ve toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde ihaleden önce idarece belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi zorunludur. Bu sabit katsayılar, sözleşmenin uygulanması sırasında hiçbir gerekçeyle değiştirilemez.” denilmektedir.
Esasların yukarıya alınan maddesindeki hüküm gereğince a1, a2, b1, b2, c ve d sabit katsayılarından biri, birkaçı veya tamamının, ihale konusu hizmetteki oranı dikkate alınmak suretiyle ve toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde ihaleden önce idarece belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi zorunludur. Ancak idarece adı geçen işte sadece akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden katsayı belirlenmiştir. Oysaki sabit katsayılar araçların şoförlü ve şoförsüz olmasına göre değişecektir. Şoförlü araçlarda Esaslar’da belirtilen a2 sabit katsayısı (işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı), b1 sabit katsayısı(Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı) ve d sabit katsayısının (Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı) kullanılması gerekmektedir. Şoförsüz araçlarda ise b1 ve d sabit katsayılarının kullanılması uygun olacaktır.
Denetçi tarafından adı geçen işin niteliği gereği a2,b1 ve d sabit katsayıları birlikte kullanılarak fiyat farkının hesaplanması gerekirken sadece b1 katsayısının belirlenerek fiyat farkı verilmesi hususu sorgu konusu edilirken kamu zararının hesaplanmasında kullanılan katsayılar 2012 yılında ihale edilen şoförlü araç kiralama işinden alınmıştır.
Söz konusu işin yaklaşık maliyetinin fiyat araştırması yapılarak beş firmadan alınan tekliflerle oluşturulduğu görülmüştür. Bu haliyle yaklaşık maliyet cetvelinden ihale konusu işteki sabit katsayıların oranını belirleme imkanı bulunmamaktadır. Ancak 2012 yılında yapılan aynı nitelikli araç kiralama işinde uygulanan sabit katsayıların kullanılması da mümkün değildir.
Bu itibarla 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar’ın 7’nci maddesinde belirtilen hususlara uyulmadan katsayılar belirlenmiş ve fiyat farkı verilmiş olsa da başka bir ihale için belirlenmiş katsayılar tamamlanmış bir işin fiyat farkı hesabında uygulanamayacağından konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına,
(Üye ………. “4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esaslar başlıklı Bakanlar Kurulu Kararının “Fiyat Farkı Hesabı” başlıklı 7’nci maddesinin Fiyat Farkı Formülü'nde yer alan olaya konu almaşıkların tespitinde sözleşme kapsamındaki ağırlık oranlarının dikkate alınacağı ayrı ayrı vurgulandıktan sonra bir kez daha pekiştirmek açısından, ayrı bir paragrafta aşağıdaki hükme yer verilmiştir.
"aı, a2, bı, b2,c ve d sabit katsayılarından biri, birkaçı veya tamamının, ihale konusu hizmetteki oranı dikkate alınmak suretiyle ve toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde ihaleden önce idarece belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi zorunludur. Bu sabit katsayılar, sözleşmenin uygulanması sırasında hiçbir gerekçeyle değiştirilemez."
Bahse konu İşin Tip İdari Sözleşmesinde ve Sözleşmesinde a2, bı ve d sabit katsayıları sırasıyla (a2=0,46),b1=0,34 ve d=0,20) olarak belirlenmiştir. Oysa yukarıda belirtilen düzenlemelere göre bu katsayıları temsil ettikleri işlerin ihale konusu hizmetteki oranları dikkate alınarak tespit edilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 4'üncü maddesinin ikinci paragrafında yer alan "... sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz. ..." hükmü mevzuata aykırı sözleşme hükümlerine şamil değildir. Dolayısıyla, sözleşmenin değiştirilemeyeceği hükmü sözleşme hükümlerinin mevzuata uygun olunması halinde geçerlidir. Nitekim, Sayıştay Genel Kurulu’nun 20.06.2002 tarih ve 5030/2 sayılı kararında da, şartname ve sözleşmelere fiyat farkı kararnamesine aykırı hüküm konulması ve bu hükümlere göre ödeme yapılmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir. Aksi takdirde, tespit edilen bütün kamu zararları işin sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılacağından yükleniciden tahsil edilemeyecektir. Bu nedenle, beraat yönündeki çoğunluk görüşüne katılmadığımdan kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı) oy çokluğuyla karar verildi.