Fazla Çalışma Ücreti
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
Kadroları ............. Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nde olmakla beraber ............. Büyükşehir Belediyesinde geçici görevle görevlendirilen işçilere yılda 270 saatin üzerinde fazla çalışma ücreti ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğunun iddia edildiği görülmüşse de,
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı 41’inci maddesinde “Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır. 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile, bazı haftalarda toplam kırkbeş saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.
Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.
Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar dahilinde uygulanan ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırkbeş saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmibeş yükseltilmesiyle ödenir.
Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir.
İşçi hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanır.
63 üncü maddenin son fıkrasında yazılı sağlık nedenlerine dayanan kısa veya sınırlı süreli işlerde ve 69 uncu maddede belirtilen gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz.
Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerekir.
Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz.
Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmaların ne şekilde uygulanacağı çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.” denilmektedir.
Fazla çalışma konusunda Kanunla 270 saat sınırlaması getirilmiştir. Ancak bu sınırı aşan kısmın fazla çalışma olmadığı yönünde bir değerlendirmenin yapılması mümkün değildir. Bu hüküm işçi lehine bir düzenleme olup, onun zararına yorumlanması imkanı da bulunmamaktadır.
İş hukukunda iş ilişkisinin niteliği ve işçinin korunması gereği işçiler kanuni sınırın üzerinde fazla çalışma yapmış olsalar da fazla çalışma ücretine hak kazanacaklardır.
Bu itibarla işçilere yılda 270 saatten fazla mesai yaptırılması yasak olsa da 270 saati aşan çalışmalar da fazla çalışma olduğundan ve bu çalışma için fazla mesai ücreti ödenmesi gerekeceğinden konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına,
(Üye ……. “Fazla çalışmaya ilişkin ödeme yapılan işçilerin ............. Büyükşehir Belediyesi Özel Kalem Müdürlüğü’nde geçici görevle çalıştıkları anlaşılmıştır. Dolayısı ile mesai Büyükşehir Belediyesine yapılmış olup fazla çalışma ücretinin de Büyükşehir Belediyesi bütçesinden ödenmesi gerekir.
İş Kanunu’nun 41’inci maddesinde fazla çalışma süresinin 270 saati aşamayacağına ilişkin sınırlama getirilmiş ve fazla çalışmanın nasıl yapılacağına ilişkin düzenlemeler de “Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği”nde yapılmıştır. Büyükşehir Belediyesinde görevlendirilen işçiler yasa ve yönetmelik hükümlerine aykırı olarak fazla çalıştırılmışlardır.
Bu itibarla fazla mesai ücretlerinin ............. Büyükşehir Belediyesi bütçesinden ödenmesi gerekeceğinden …….. TL’lik tutarın tazmini ve yasal mevzuata uyulmadan fazla çalışma yaptırılması hususunun incelenmesi için konunun İçişleri Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yazılması gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı,
Üye …….. “İş Kanunu’nun 41’inci maddesinde fazla çalışma süresinin 270 saati aşamayacağına ilişkin sınırlama getirilmiş ve fazla çalışmanın nasıl yapılacağına ilişkin düzenlemeler de “Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği”nde yapılmıştır. Büyükşehir Belediyesinde görevlendirilen işçiler yasa ve yönetmelik hükümlerine aykırı olarak fazla çalıştırılmışlardır. Dolayısı ile yasal mevzuata uyulmadan fazla çalışma yaptırılması husunun incelenmesi için konunun İçişleri Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yazılması gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşüne karşı) oy çokluğuyla karar verildi.