Gecikme Cezası
… tarihli ve … sayılı İlamın …’nci maddesi ile tazmin hükmolunan konu ile ilgili olarak Temyiz Kurulunun … tarih ve … tutanak sayılı bozma Kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.
Anılan İlamın …’nci maddesiyle, “… Mal Alımı İşi”nde verilen süre uzatımları dahil olmak üzere Sözleşme uyarınca tespit edilen teslim tarihlerine Yüklenici tarafından uyulmadığı halde gecikilen süre için Sözleşme’de öngörülen gecikme cezalarının uygulanmaması sonucunda ortaya çıkan kamu zararı tutarı …-TL’nin sorumlularından tazminine hükmedilmişti.
Bu hükme karşı sorumlular (Ulaşım Hizmetleri Daire Başkanı) …, (Harita Mühendisi) …, (Elek. Elektronik Mühendisi) …, (İnşaat Y. Mühendisi) … ve (Makine Mühendisi) … ile (Ulaşım Planlama Şube M.) … tarafından Sayıştay Temyiz Kuruluna yapılan temyiz başvurusu üzerine anılan Kurul … tarih ve … tutanak sayılı Kararında;
Sorumluların temyiz dilekçesinde …, … ve …’ın duruşmaya katılma talebi olmasına rağmen duruşmaya çağırılmadan tazmin hükmü verildiğinin belirtildiğini,
İlamda …’a adresi tespit edilemediğinden duruşma tebligatı yapılamadığının belirtildiği halde … ve ..’ın duruşma taleplerinin yer almadığının görüldüğünü,
Anayasa’nın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36’ncı maddesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Hukuki dinlenilme hakkı” başlıklı 27’nci maddesi ve Sayıştay Dairelerinin Çalışma Usul ve Esasları’nın “Çağrı ve Duruşma Talebi” başlıklı 10’uncu maddesinin dört ve altıncı bentleri uyarınca duruşma talebinde bulunan sorumluya duruşma hakkı tanınması gerektiğini,
ifade etmek suretiyle … tarihli ve … sayılı İlamın …’nci maddesiyle verilen hükmü usul yönünden bozarak dosyanın Dairemize tevdiine karar vermiştir.
Temyiz Kurulunun anılan Kararına istinaden Dairemize havale edilen dosyalar ile konuya ilişkin düzenlenen … tarihli Ek Rapor ve eklerinin incelenmesi ve duruşmaya katılan sorumluların sözlü savunmalarının dinlenmesi sonucunda;
.... AŞ. yüklenimindeki “… Mal Alımı” işinde kısmi kabule konu mal teslimleri için verilen süre uzatımları dahil olmak üzere Sözleşme uyarınca tespit edilen yeni teslim tarihlerine Yüklenici tarafından uyulmadığı halde Sözleşme’de öngörülen gecikme cezasının uygulanmadığı görülmüştür.
İşe ait Sözleşme’nin “Teslim programı ve teslim tarihi” başlıklı 10.3’üncü maddesinin birinci fıkrasında, “3 adet trambüs 270 gün,
3 adet trambüs 300 gün,
4 adet trambüs 330 gün,
Diğer mal ve işler 270 gün” denilmek suretiyle Sözleşme kapsamındaki trambüsler ve Sözleşme konusu diğer mal ve işler için farklı teslim süreleri belirlenmiştir.
Ulaşım Daire Başkanlığı tarafından düzenlenen … tarihli “İş Yeri Teslim Tutanağı”ndan yer tesliminin … tarihinde yapıldığı ve fiili başlama tarihinin … şeklinde tespit edildiği görülmektedir.
İşin yürütülmesi sırasında … tarihinde … ile … sayılı iki ayrı dilekçe ile Yüklenici tarafından süre uzatımı talebinde bulunulmuş olup İdarece … tarih ve … sayılı Olur ile diğer mal ve işler için 100 gün, trambüsler için ise … tarih ve … sayılı Olur ile 140 gün süre uzatımı verilmiştir.
Süre uzatımları sonucunda Sözleşme kapsamındaki kısmi kabule konu mal ve işlere ilişkin yeni teslim tarihlerinin 3 adet trambüs için …, 2. Kısım 3 adet trambüs için … ve kalan 4 adet trambüs için …; diğer mal ve işler için ise … tarihi olarak belirlenmesi ve Yüklenicinin taahhüdü altındaki mal ve iş teslimlerini belirtilen tarihlerde gerçekleştirmesi gerekmektedir. Ancak, … tarihi itibariyle Yüklenicinin taahhüdünü yerine getirmemiş olduğu ve bu suretle işe ilişkin muayene ve kabul işlemlerinin yapılamadığı anlaşılmaktadır.
İşe ait Sözleşme’nin; “Gecikme halinde uygulanacak cezalar ve kesintiler ile sözleşmenin feshi” başlıklı 34’üncü maddesinin ikinci fıkrasında, “Yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak kısmi kabule konu olan kısmı süresinde teslim etmemesi halinde, İdare tarafından en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için teslim edilmeyen kısmın bedelinin %0,03 (onbindeüç) oranında gecikme cezası uygulanır.” hükmü yer almakta olup, anılan madde kapsamında süresinde teslim edilmeyen kısmi kabule konu mal ve iş teslimleri için Sözleşme’de düzenlenen gecikme cezalarının uygulanması gerektiği halde İdarece herhangi bir işlem yürütülmemesi nedeniyle …-TL kamu zararına neden olunmuştur.
Sorumlular tarafından yapılan sözlü savunmada, sorgu konusu işte 7161 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 32’nci maddesi ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na eklenen Geçici 4’üncü madde kapsamında, 2019 yılında Yükleniciye … tarihine kadar süre uzatımı verildiği, sonrasında ise Yüklenicinin süre uzatımı talebinin değerlendirilmesi sürecinin uzunluğu nedeniyle İdare tarafından Firmaya cevap verilmesine kadar geçen süre göz önüne alınarak … tarihinden itibaren 105 gün daha ek süre uzatımına karar verildiği, bu nedenle sorgunun yazıldığı 2018 yılı sonrasında da, 4735 sayılı Kanun’un anılan Geçici 4’üncü maddesi çerçevesinde Yükleniciye süre uzatımı verilmiş olduğundan 2018 yılında cezalı çalışıldığı belirtilen döneme ilişkin olarak Yüklenici hakkında gecikme cezası uygulanmasının hukuki dayanağının ortadan kalkacağı ifade edilmişse de;
17.01.2019 tarihli ve 7161 sayılı Kanun’un 32’nci maddesiyle 4735 sayılı Kanun’a eklenen “Sözleşmelerin tasfiyesi veya devri” başlıklı Geçici 4’üncü maddede, “31/8/2018 tarihinden önce 4734 sayılı Kanuna göre ihalesi yapılan (3 üncü maddesindeki istisnalar dâhil) ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla devam eden sözleşmeler, imalat girdilerinin fiyatlarında beklenmeyen artışlar meydana gelmesi nedeniyle, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki 60 gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak başvurması kaydıyla, Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak idarenin onayına bağlı olarak feshedilip tasfiye edilebilir veya devredilebilir. Bu durumda devir alacaklarda ilk ihaledeki şartlar, devir tarihi itibarıyla aranacak olup devirden veya fesihten kaynaklanan kısıtlama ve yaptırımlar uygulanmaz. Yüklenimi ortak girişim tarafından yürütülen sözleşmelerde ortaklar arasında devir veya hisse devirlerinde ilk ihaledeki yeterlik şartları aranmaz. Sözleşmesi feshedilen veya sözleşmeyi devreden yüklenicinin teminatı iade edilir. Bu fıkra kapsamında devredilen sözleşmeler ile bu fıkra kapsamına girmekle birlikte devredilmeyen sözleşmelerde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki 60 gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak başvurması kaydıyla süre uzatımına ilişkin kısıtlama ve şartlara tabi olunmaksızın Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak idare tarafından süre uzatılabilir.
…” hükmüne yer verilmiş olup, söz konusu düzenlemede, imalat girdilerinde beklenmedik artışların meydana gelmesi dolayısıyla gerek projelerin ve bu projeler kapsamında sürdürülen kamu hizmetlerinin aksatılmasını önlemek, gerekse de yükleniciler açısından oluşması muhtemel mağduriyetlerin giderilmesini sağlamak üzere, kapsama giren kamu ihale sözleşmelerinde maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 60 gün içinde İdareye yazılı olarak başvurulması şartıyla yüklenicilere sözleşmenin devrini veya feshini talep etme veya süre uzatımı isteme hakkı tanınmıştır.
Sorumluların sözlü savunmalarından ve sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden,
Yüklenici firmanın … tarihinde süre uzatımı başvurusu yapmış olduğu, İdarece görüş alınmak üzere başvurunun Hazine ve Maliye Bakanlığına gönderildiği, ancak Hazine ve Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının … tarihli yazısı ile belediyeler tarafından gönderilecek talep yazılarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından iletilmesi gerektiği, bu nedenle bahse konu yazının yayımı tarihinden önce Bakanlığa iletilmiş olan taleplerin dikkate alınmayacağı ve söz konusu taleplerin ancak belirlenen kurallar dahilinde yenilenerek gönderilmesi halinde işleme alınacağının ifade edildiği,
Bu nedenle Yüklenicinin … tarihinde yeniden süre uzatımı başvurusunda bulunduğu, bu defa başvurunun Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü aracılığıyla Hazine ve Maliye Bakanlığına iletildiği ve nihai karar Belediye Başkanlığına ait olmak üzere süre uzatımı talebinin Hazine ve Maliye Bakanlığınca olumlu değerlendirilmesi sonrasında İdare tarafından … tarihli yazıyla Yükleniciye işin … tarihine kadar uzatıldığının bildirildiği,
Bununla birlikte süre uzatımı talebinin değerlendirme sürecinin uzunluğu ve … tarihine kadar süre uzatımı verildiği hususundaki bildirimin Yükleniciye … tarihinde yapıldığı dikkate alınarak 105 günlük ek bir süre uzatımına karar verildiği,
anlaşılmaktadır.
… tarihine kadar verilen süre uzatımı 4735 sayılı Kanun’un Geçici 4’üncü maddesinin 18.01.2019 tarihinde yürürlüğe girmesi ile birlikte geçerlilik kazanmış olan hukuki bir hakkın kullanılması niteliğindedir. Sonrasında verilen 105 günlük ek süre uzatımı ise talep sonuçlanana kadar geçen uzun zamanda ortaya çıkan belirsizlik nedeniyle Yüklenicinin mağduriyet yaşamasını önlemek üzere verilmiştir. Bahse konu süre uzatımlarının, geçerli hale geldikleri tarihten önceki dönemde Yüklenicinin edimini yerine getirmemiş olmasından kaynaklanan ve sözleşmeden doğan yaptırımlar üzerinde etkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla Yüklenici tarafından yapılan süre uzatımı başvurusu İdarece uygun görüldüğü takdirde, verilen süre uzatımı Yüklenicinin yazılı talep tarihinden itibaren geçerli olacağından, bahse konu tarihine kadar Yüklenicinin Sözleşme çerçevesinde taahhüt ettiği edimi yerine getirmekle yükümlü olduğu ve edimini yerine getirmemesi durumunda Yüklenici hakkında Sözleşmede öngörülen gecikme cezasının uygulanması gerektiği açıktır.
Nitekim, Kamu İhale Kurulunun 04.04.2019 tarih ve 2019/DK.D-71 sayılı Kararıyla, 7161 sayılı Kanun’un 32’nci maddesiyle 4735 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 4’üncü maddenin uygulanmasına yönelik olarak; yüklenicinin İdareye başvurmasının sözleşmenin devamına ve yüklenicinin sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmesine engel olup olmadığı, Kanun’da öngörülen 60 günlük başvuru süresi içinde yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi halinde yükleniciden gecikme cezası tahsil edilip edilmeyeceği, 18.01.2019 tarihinden önce uygulanmaya başlayan gecikme cezalarının bu tarihten sonra da uygulanıp uygulanmayacağı gibi hususlarda tereddütlerin giderilmesi amaçlanmıştır. Anılan Karar’da;
“…
4735 sayılı Kanun’un Geçici 4’üncü maddesi uyarınca yüklenicinin yazılı talebine ilişkin idarenin onayının bulunmadığı aşamada ifa güçlüğü ya da imkansızlığı halinin tespitinin henüz yapılmadığı dikkate alındığında, idarenin onayına kadar geçecek sürede yüklenicinin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğine,
İdarenin onayına kadar geçecek sürede, yüklenicinin Geçici 4’üncü maddeden kaynaklanan hakkını saklı tutarak sözleşme konusu işi yerine getirmeye devam ettiği göz önünde bulundurulduğunda; bu süre içerisinde taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen veya işi süresinde bitirmeyen yüklenici hakkında gecikme cezası uygulanabilmesi mümkün olmakla birlikte, idarenin yüklenicinin yazılı talebine ilişkin onayı ile gecikme cezası uygulamasına yönelik işlemlerin hukukî dayanağı ortadan kalkacağından, bu sürede uygulanan gecikme cezasının idarenin onayından sonra yükleniciye iade edilmesinin gerektiğine,
…
18.01.2019 tarihinden önce, yükleniciye taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi nedeniyle gecikme cezası uygulanan ihtarlı süre verilmesi halinde, idarece yüklenicinin yazılı talebi uygun görülerek onay verilse dahi 18.01.2019 tarihine kadar uygulanan gecikme cezasının yükleniciye iade edilemeyeceğine,
…
Oybirliğiyle karar verilmiştir.” denilmekte olup bu çerçevede, 18.01.2019 tarihinden sonra yükleniciye 4735 sayılı Kanun’un Geçici 4’üncü maddesi kapsamında süre uzatımı verilse dahi bu durumun 18.01.2019 tarihinden önce Yüklenicinin taahhüdünü Sözleşme ve ihale dokümanına uygun olarak yerine getirmemesi nedeniyle uygulanması gereken gecikme cezasının hukuki dayanağını ortadan kaldırmayacağı ifade edilmiştir.
Kaldı ki, … Ulaşım Dairesi Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısı ile … Mal Alım İşinde … tarihi itibarıyla sözleşme süresinin sona ereceği ve sözleşme konusu malların anılan tarihe kadar teslim edilmemesi halinde gecikme cezası uygulanacağı yönünde ihtarda bulunulmuş olup, akabinde … tarihli ve … sayılı yazıyla Yüklenicinin taahhüdü altında bulunan malların İdareye süresi içinde teslim edilmemiş olması nedeniyle Sözleşme’nin 34.2’nci maddesinde yer alan “Yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak malın kısmi kabule konu olan kısmını süresinde teslim etmemesi halinde, İdare tarafından en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için teslim edilmeyen kısmın bedelinin %0,03(onbindeüç) oranında gecikme cezası uygulanır.” şeklindeki hüküm gereği cezalı çalışma durumunda bulunulduğu da Yüklenici firmaya bildirilmiştir.
Konunun sorumluluk yönünden değerlendirilmesine gelince,
Savunmalarda sorumluluk yönünden itirazların bulunduğu görülmüşse de,
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde kamu zararı, “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” şeklinde tanımlanmış ve böylelikle kamu zararının kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda oluşması, başka bir ifadeyle kamu zararı ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem arasında illiyet bağının bulunması gerektiği hükme bağlanmıştır. Somut olayda ise, Sözleşmede öngörülen gecikme cezası, süre uzatımları dahil olmak üzere uyulması gereken kısmi kabul tarihleri ile … tarihi arasındaki süre için hesaplanmış olup bu minvalde sorguya konu gecikme cezalarının 2018 mali yılına ait gelir kalemleri olduğu görülmektedir. Yüklenicinin taahhüdü altındaki mal ve iş teslimleri süresinde tamamlanmadığı halde, bahse konu dönemde işin kontrol heyetinde görevli olan sorumlular tarafından Sözleşme uyarınca uygulanması gereken gecikme cezasının uygulanmaması ile oluşan kamu zararı arasında sorumlular açısından uygun illiyet bağı bulunduğundan, yapılan savunmalara katılmak mümkün değildir.
Bu itibarla; ... AŞ. yüklenimindeki “… Mal Alımı” işinde kısmi kabule konu mal teslimleri için verilen süre uzatımları sonucunda öngörülen yeni teslim tarihlerine Yüklenici tarafından uyulmadığı ve bahse konu mal teslimleri süresi içinde gerçekleşmediği halde Sözleşme’de öngörülen gecikme cezasının uygulanmaması suretiyle neden olunan kamu zararı tutarı olan …-TL’nin (Ulaşım Hizmetleri Daire Başkanı) …, (Ulaşım Planlama Şube Müdürü) …, (Elek. Elektronik Müh.) …, (İnşaat Y. Mühendisi) …, (Harita Mühendisi) … ve (Makine Mühendisi) …’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleriyle ödettirilmesine 6085 sayılı Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İşbu Ek İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy
Üye … ve Üye …’un karşı oy gerekçeleri:
… tarihinde ihalesi yapılarak … tarihinde ... yükleniminde …-TL bedelle birim fiyat sözleşmeye bağlanan “… Mal Alım İşi”nin işe başlama tarihinden itibaren 365 takvim günü olarak planlandığı, ancak söz konusu işte çeşitli sebeplerle Yükleniciye muhtelif tarihlerde süre uzatımları verildiği görülmektedir.
Bahse konu süre uzatımları ilk etapta Yüklenicinin … tarihli … ve … sayılı iki ayrı dilekçesi kapsamında verilmiş olup, Yüklenicinin süre uzatım talebinde;
Depo ve atölye binası yerinin değiştirilmesi nedeniyle yeniden tasarım, projelendirme ve onay süreçlerine ilişkin çalışmaların tamamlanmasına ve İdare onayına kadar geçen süre zarfında imalatların yapılamaması,
… ve … numaralı istasyonlar arasındaki … metrelik alanda katener sistemi olmaması yönündeki Kültür ve Turizm Bakanlığı … Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun Kararına istinaden araçlardaki batarya sisteminin değişmesi, Cer trafo merkezleri ve bazı yolcu istasyonlarının yerlerinin değişmesi ve katener sistemindeki diğer değişiklikler nedeniyle yeniden projelendirme gerektiğinden imalatların aksaması,
Proje güzergahında yapılan ve yapılması planlanan kazı çalışmalarına engel olan diğer kurumlara ait altyapı hatları nedeniyle imalatların yavaş ilerlemesi,
Bununla birlikte hakediş ödemelerinde yaşanan aksamaların firmayı finansman açısından sıkıntıya düşürmesi nedeniyle gerekli malzemelerin satın alınmasında gecikmelerin yaşanması,
hususları ifade edilmiştir.
İdarece Yüklenicinin bu gerekçeleri değerlendirilerek … tarih ve … sayılı Olur ile diğer mal ve işler için 100 gün, trambüsler için ise .. tarih ve … sayılı Olur ile 140 gün süre uzatımı verilmiştir.
Öte yandan, sorumluların sözlü savunmalarında, 2019 yılı içinde 7161 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 32’nci maddesi ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na eklenen Geçici 4’üncü madde kapsamında yapılan süre uzatımı başvurusu üzerine Yükleniciye … tarihine kadar süre uzatımı verildiği, daha sonra ise Yüklenicinin süre uzatımı talebinin değerlendirilmesi sürecinin uzunluğu nedeniyle İdare tarafından Firmaya cevap verilmesine kadar geçen süre göz önüne alınarak … tarihinden itibaren 105 gün daha ek süre uzatımına karar verildiği beyan edilmiştir.
17.01.2019 tarihli ve 7161 sayılı Kanun’un 32’nci maddesiyle 4735 sayılı Kanun’a eklenen “Sözleşmelerin tasfiyesi veya devri” başlıklı Geçici 4’üncü maddede, “31/8/2018 tarihinden önce 4734 sayılı Kanuna göre ihalesi yapılan (3 üncü maddesindeki istisnalar dâhil) ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla devam eden sözleşmeler, imalat girdilerinin fiyatlarında beklenmeyen artışlar meydana gelmesi nedeniyle, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki 60 gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak başvurması kaydıyla, Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak idarenin onayına bağlı olarak feshedilip tasfiye edilebilir veya devredilebilir. Bu durumda devir alacaklarda ilk ihaledeki şartlar, devir tarihi itibarıyla aranacak olup devirden veya fesihten kaynaklanan kısıtlama ve yaptırımlar uygulanmaz. Yüklenimi ortak girişim tarafından yürütülen sözleşmelerde ortaklar arasında devir veya hisse devirlerinde ilk ihaledeki yeterlik şartları aranmaz. Sözleşmesi feshedilen veya sözleşmeyi devreden yüklenicinin teminatı iade edilir. Bu fıkra kapsamında devredilen sözleşmeler ile bu fıkra kapsamına girmekle birlikte devredilmeyen sözleşmelerde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki 60 gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak başvurması kaydıyla süre uzatımına ilişkin kısıtlama ve şartlara tabi olunmaksızın Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak idare tarafından süre uzatılabilir.
…” hükmüne yer verilmiş olup, bu kapsamda Yükleniciye tanınan seçimlik hakların kullanılabilmesi bir takım şartlara bağlanmıştır. Buna göre, bu haklardan biri olan süre uzatımının Yükleniciye verilebilmesi için Yüklenicinin edimini yerine getirmesine engel olan hususun imalat girdilerindeki beklenmeyen artışlar nedeniyle ortaya çıkması ve başkaca bir ekonomik sebebe dayanmaması, Yüklenici tarafından maddenin yürürlüğe girdiği 60 gün içinde İdareye yazılı başvuruda bulunulması ve İdarece Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşünün alınması gerekmektedir.
Sorumluların sözlü savunmalarına ek olarak sunulan bilgi ve belgelerden,
Yüklenici firmanın … tarihinde süre uzatımı başvurusu yapmış olduğu, İdarece görüş alınmak üzere başvurunun Hazine ve Maliye Bakanlığına gönderildiği, ancak Hazine ve Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının … tarihli yazısı ile belediyeler tarafından gönderilecek talep yazılarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından iletilmesi gerektiği, bu nedenle bahse konu yazının yayımı tarihinden önce Bakanlığa iletilmiş olan taleplerin dikkate alınmayacağı ve söz konusu taleplerin ancak belirlenen kurallar dahilinde yenilenerek gönderilmesi halinde işleme alınacağının ifade edildiği,
Bu nedenle Yüklenicinin … tarihinde yeniden süre uzatımı başvurusunda bulunduğu, bu defa başvurunun Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü aracılığıyla Hazine ve Maliye Bakanlığına iletildiği ve nihai karar Belediye Başkanlığına ait olmak üzere süre uzatımı talebinin Hazine ve Maliye Bakanlığınca olumlu değerlendirilmesi sonrasında İdare tarafından … tarihli yazıyla Yükleniciye işin … tarihine kadar uzatıldığının bildirildiği,
Bununla birlikte süre uzatımı talebinin değerlendirme sürecinin uzunluğu ve … tarihine kadar süre uzatımı verildiği hususundaki bildirimin Yükleniciye … tarihinde yapıldığı dikkate alınarak 105 günlük ek bir süre uzatımına karar verildiği,
anlaşılmaktadır.
Denetçi tarafından düzenlenen Ek raporda ise, verilen süre uzatımlarından yalnızca … tarih ve … sayılı Olur ve … tarih ve … sayılı Olur çerçevesinde diğer mal ve işler için 100 gün, trambüsler için ise 140 gün şeklinde verilen süre uzatımlarından bahsedilmekte olup, işe ait son hakedişin … tarihinde düzenlenen …no.lu ara hakediş olduğu ve bu tarihten sonra ... tarihi itibariyle herhangi bir hakediş düzenlenmeyerek işin muayene ve kontrol işlemleri de yürütülmediğinden, Yüklenicinin taahhüdü altındaki mal ve iş teslimlerini … tarihine kadar yerine getirmemiş olmasına rağmen Sözleşme uyarınca uygulanması gereken gecikme cezalarının uygulanmaması nedeniyle kamu zararına sebep olunduğu ifade edilmektedir Ancak Ek Raporda 4735 sayılı Kanun’un Geçici 4’üncü maddesinin yürürlüğe girdiği 18.01.2019 tarihinden sonra verilen diğer iki süre uzatımından bahsedilmemekte ve anılan tarihten sonra verilen bu süre uzatımlarının gecikme cezasına esas süreye olan etkisine veya raporda … tarihine kadar hesaplanmış olan gecikme cezasının hukuki dayanağını ortadan kaldırıp kaldırmayacağına ilişkin herhangi bir değerlendirme bulunmamaktadır.
Bu itibarla, 4735 sayılı Kanun’un Geçici 4’üncü maddesinin yürürlüğe girdiği 18.01.2019 tarihinden sonra verilen diğer iki süre uzatımı da dikkate alınarak işe ilişkin süre uzatımı kararlarının yeniden incelenmesi suretiyle verilen süre uzatımlarının gecikme cezasına olan etkisinin değerlendirilmesi ve varsa kamu zararının yeniden hesaplanması için konunun hüküm dışı bırakılarak Denetçisine iade edilmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.