Sosyal Denge Sözleşmesi uyarınca memur personele yapılan ödemelerden 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca gelir vergisi kesintisi yapılmaması
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
Belediyede görevli memur personele Sosyal Denge Sözleşmesi gereğince yapılan ödemelerden gelir vergisi kesintisi yapılmadığı görülmüştür.
Anayasanın 73’ncü maddesinde, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulup, kaldırılacağına ilişkin düzenleme bulunmaktadır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Ücretin Tarifi” başlıklı 61’inci maddesinin bir ve ikinci fıkralarında, “Ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.” hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanun’un “Vergi Tevkifatı” başlıklı 94’üncü maddesinde ise, “Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zırai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,
…
vergi tevkifatı yapılır.
…” denilmektedir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15’inci maddesinde, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebileceği, sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarının, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükmüne yer verilmiştir.
“Sosyal Denge” adı altında yapılan ödemeler, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para niteliğinde olduğundan, ücret tanımı içinde yer almaktadır. Bu ödemenin “Sosyal Denge” adı altında yapılmış olması, ödemenin ücret olma mahiyetini değiştirmemektedir. Bu nedenle, Anılan Yasa hükümleri uyarınca, sosyal denge tazminatı adı altında memurlara yapılan ödemelerin tamamı Gelir Vergisi Kanunu bakımından ücret niteliğinde olup, bu ödemelerden 193 sayılı Kanunun 103 ve 104 üncü maddelerine göre gelir vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.
Oysa, ilişikli ödeme emri belgeleri ve eklerinin incelenmesinde, memurlara yapılan sosyal denge yardımı ödemelerinden gelir vergisi kesintisi yapılmadığı görülmüştür.
Sorumlular göndermiş oldukları savunmalarında, memurlara yapılan bu ödemelerin sosyal amaçlı transfer olduğu, yapılan ödemelerin net ödeme olduğu dolayısı ile kişilerin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığı, ayrıca Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından 16.08.2012 tarihinde yayımlanan özelge ile 15.08.2012 tarihinden sonraki ödemeler için vergi kesintisi yapıldığı ve 4688 sayılı Kanun geçici 4’üncü maddesinin de af mahiyetinde olduğu ve yapılan ödemelerden gelir vergisinin aranmaması gerektiği ifade edilmişse de,
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61’inci maddesinde ücretin ödenek, zam, tazminat gibi adlar altında ödenmesinin, ücretin gelir vergisine tabi olma mahiyetini değiştirmeyecektir. Kanun koyucu yaptığı düzenlemede gelir vergisine ilişkin bir istisna hükmü de getirmemiştir. Konu edilen sosyal denge ödemesinin yapılıp yapılamayacağı değil, bu ödemelere ilişkin Gelir Vergisi Kanunu’nda öngörülen verginin kesilmemesidir. Dolayısı ile af kapsamı ile yasal hale gelen sosyal denge ödemelerinin brüt tutarı üzerinden gelir vergisi kesintisi 193 sayılı Kanun hükümleri gereğince yapılacak ve kalan net tutar ilgilisine ödenecektir. Bu nedenlerle savunmaların kabulü mümkün görülmemiştir.
Sonuç olarak, Belediyede görevli memur personele Sosyal Denge Sözleşmesi gereğince yapılan ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na göre ücret mahiyetinde olan ödemelerden gelir vergisi kesintisinin yapılmaması nedeniyle meydana gelen ve ayrıntılı hesabı aşağıdaki tabloda gösterilen … TL kamu zararının,
… TL’sinin miktarındaki tutarının Harcama Yetkilisi (Özel Kalem Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Fen işleri Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Tekniker) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Hukuk İşleri Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Ulaşım Hiz. Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’e,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Yazı İşleri Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) …’ye,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Basın Yayın ve Halkla İlişkier Md. V.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’e,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (İtfaiye Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’e,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (İmar ve Şehircilik Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Temizlik İşl. Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’ya,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Zabıta Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Zabıta Memuru) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Su İşleri Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’ya,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Park ve Bahçeler Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) …’e,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Destek Hiz. Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynakları ve Eğt. Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) …’e,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Veteriner İşleri Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’ye,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Memur) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (İtfaiye Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Elektrik Mühendisi) …’e,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Basın Yayın ve Halkla İlişkier Md. V.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi …’e,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynakları ve Eğt. Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Temizlik İşleri Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) …’e,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Uzman) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Şef) …’ye,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Şef) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Temizlik İşl.Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Fen işleri Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Yazı İşleri Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’ye,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Md. V.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Tekniker) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’ya,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Fen işleri Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Mimar) …’e,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (İtfaiye Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (İtfaiye Md.) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’a,
… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Memur) … ile Gerçekleştirme Görevlisi (Memur) …’e,
Müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oy birliğiyle,