Belediyeye ait iktisadi işletme niteliğine sahip olan taşınmazların kira gelirleri üzerinden katma değer vergisi tahsil edilmemesi
Denetçi sorgusunda yer alan, … Belediyesine ait olup kiraya verilen ve bizatihi iktisadi işletme niteliğine sahip olan taşınmazların kira gelirleri üzerinden katma değer vergisi tahsil edilmemesi sonucu … TL kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun “Verginin konusunu teşkil eden işlemler” başlıklı 1’nci maddesinin (f) bendinde Gelir Vergisi Kanununun 70’inci maddesinde belirtilen mal ve hakların kiralanması işlemleri de sayılmış ancak anılan Kanun’un “Sosyal ve Askeri Amaçlı İstisnalarla Diğer İstisnalar” başlıklı 17’nci maddesinin 4’üncü fıkrasının (d) bendinde iktisadi işletmelere dahil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri KDV’den istisna tutulmuştur.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Gayrimenkul sermaye iradının tarifi” başlıklı 70’nci maddesinde,
“Aşağıda yazılı mal ve hakların sahipleri, mutasarrıfları, zilyedleri, irtifak ve intifa hakkı sahipleri veya kiracıları tarafından kiraya verilmesinden elde edilen iratlar gayrimenkul sermaye iradıdır:
1. Arazi, bina (Döşeli olarak kiraya verilenlerde döşeme için alınan kira bedelleri dahildir.), maden suları, menba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlalar ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatı,
…
5. (Değişik: 4/12/1985 - 3239/55 md.) Arama, işletme ve imtiyaz hakları ve ruhsatları, ihtira beratı (İhtira beratının mucitleri veya kanuni mirasçıları tarafından kiralanmasından doğan kazançlar, serbest meslek kazancıdır.), alameti farika, marka, ticaret unvanı, her türlü teknik resim, desen, model, plan ile sinema ve televizyon filmleri, ses ve görüntü bantları, sanayi ve ticaret ve bilim alanlarında elde edilmiş bir tecrübeye ait bilgilerle gizli bir formül veya bir imalat usulü üzerindeki kullanma hakkı veya kullanma imtiyazı gibi haklar (Bu hakların kullanılması için gerekli malzeme ve teçhizat bedelleri de gayrimenkul sermaye iradı sayılır.)”
denilmektedir.
Anılan hükümler uyarınca, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Gayrimenkul sermaye iradının tarifi” başlıklı 70’nci maddesinde sayılan mal ve hakların kiralanması işlemleri Katma Değer Vergisine tabi olmakla beraber iktisadi işletmelere dâhil olmayan gayrimenkullerin kiralanması işlemleri KDV’den istisna tutulmuştur. Dolayısıyla, belediyelerce kiraya verilen gayrimenkullerden elde edilen iratlar KDV’den istisna olup bunlardan ancak bizatihi iktisadi işletme niteliğine sahip olanların kiralanması durumunda, artık işletme hakkının kiralanması söz konusu olacağından, KDV tahsil edilmesi gerekmektedir. Nitekim Maliye Bakanlığı’nca yayımlanan 1 Seri No’lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği’nde (30/11/1984 tarih ve 18591 nolu R.G.),
“…
Dolayısıyla, belediyeler vb. kamu idareleri iktisadi işletme sayılmadıkları için bunlara ait gayrimenkullerin kiralanması işlemleri söz konusu istisna kapsamına girmekle beraber belediye vb. kamu idarelerine ait otopark, büfe, kafeterya vb. gayrimenkuller bizatihi iktisadi işletme niteliğinde olduklarından bunların kiralanması da işletme hakkının kiralanması mahiyetinde olup katma değer vergisinin konusunu teşkil etmektedir.
…”
denilmektedir.
Bahse konu olayda ise, … Belediyesince kiraya verilen ve Denetçi sorgusunda “büfe, kafeterya, sosyal tesis, otopark” şeklinde nitelendirilen gayrimenkullerin kira gelirleri üzerinden KDV tahakkuk ettirilip ettirilmeyeceğinin belirlenebilmesi için, söz konusu yerlerin bizatihi iktisadi işletme niteliğinde olup olmadıklarının tespiti gerekmektedir. Diğer yandan, KDV bir belediye geliri olmayıp belediyelerce tahsili sonrasında beyanname yoluyla ilgili vergi dairelerine ödenerek Hazineye intikali sağlandığından, tahsil edilmemesi … Belediyesi açısından doğrudan kamu zararı oluşturmamaktadır.
Bu itibarla, … Belediyesince gerçekleştirilen söz konusu gayrimenkul kiralaması işlemleriyle ilgili olarak,
- Kiralanan gayrimenkullerin bizatihi iktisadi işletme niteliğinde olup olmadıklarının belirlenmesi ve buna göre katma değer vergisi bakımından gereğinin yapılması için konunun Maliye Bakanlığı’na yazılmasına,
- Tahakkuku yapılmayan söz konusu katma değer vergisi … Belediyesi bütçesiyle doğrudan ilişkili olmadığından ve konu Maliye Bakanlığınca değerlendirilip gereği yapılacağından, bu kiralama işlemleri dolayısıyla Denetçisince kamu zararı olarak hesap edilen … TL için sorumlulara sorumluluk yüklenemeyeceğinden ilişilecek husus bulunmadığına,
(Üye …’ın, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 70’inci maddesinde şirket, 71’inci maddesinde de işletme tesisinin nasıl kurulacağı açıklanmış, savunmalarda da belirtildiği üzere söz konusu taşınmaz bir işletme yani belediyeden ayrı bir birim olmayıp belediyenin taşınmazıdır. Dolayısı ile 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesinin “f-g” bentleri, 17’nci maddenin 4’ncü fıkrasının “d” bendi, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 70’inci maddesinin “1-3-4” bentleri birlikte değerlendirildiğinde belediyenin mülkiyetindeki iktisadi işletme mahiyetinde olmayan boş dükkan, büfe ve arsaların kiralanmasından KDV alınamayacağından konu edilen hususlarda yapılan savunmalarda da açıklandığı üzere bir belediye işletmesi bulunmadığından belediye açısından kamu zararı oluşmadığından rapor maddesine konu … TL için ilişilecek bir husus bulunmadığına karar verilmesi gerekir.” şeklindeki azınlık görüşüne karşı,)
oy çokluğuyla,