İşçiler ile taşeron işçilere “işveren mali mesuliyet sigortası” yaptırılması:
… Belediyesi’nin bünyesinde çalışan işçiler ile taşeron işçilere “işveren mali mesuliyet sigortası” yaptırılması suretiyle kamu zararına neden olunması hususunda,
Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin “Yüklenicinin Genel Sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde, “Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir.
Yüklenici, işin görülmesi sırasında ilgili mevzuatın izin vermediği insan ve çevre sağlığına zarar verici nitelikte malzeme kullanamaz veya yöntem uygulayamaz. İlgili mevzuatın izin verdiği malzeme ve yöntemler ise, öngörülmüş tedbirler alınarak ve usulüne uygun şekilde kullanılabilir. Bu yükümlülüklerin ihlal edilmesi halinde yüklenici, idarenin ve üçüncü şahısların tüm zararlarını karşılamak zorundadır.
Yüklenici, bu Genel Şartnamede öngörülen yükümlülük ve yasakları ihlâl ederek idareye veya üçüncü kişilere verdiği zarardan dolayı bizzat sorumludur.” denilerek işlerin yapılması sırasında yüklenicinin gereken her türlü tedbiri almakla yükümlü olduğu, yüklenicinin bu tedbiri almadığı veya gereken özeni göstermediği durumlarda oluşacak her türlü zarar ve ziyandan sorumlu olacağı açıkça belirtilmiştir.
Şartnamenin, “Yüklenicinin Kusuru Dışındaki Hasar ve Zararlar” başlıklı 20’nci maddesinde, “Olağanüstü haller ve doğal afetlerin işyerlerinde ve yapılan işlerde meydana getireceği hasar ve zararlar ile sigortalanabilir riskler sigorta kapsamında olsun veya olmasın yüklenici bu hasar ve zararlar için idareden hiç bir bedel isteyemez. Ancak bu hasar ve zararlar nedeniyle meydana gelecek gecikmeler için yükleniciye gerekli süre uzatımı verilir.” denilerek oluşabilecek hasarlar sonucunda ortay çıkacak zararlarla ilgili olarak sigorta kapsamında olsun veya olmasın yüklenicinin idareden herhangi bir talepte bulunamayacağı ve dolayısıyla idarenin herhangi bir sorumluluğunun olmadığı açıkça belirtilmiştir.
Mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde, yüklenicinin bir işe başlayıp bitirene kadar o işle ilgili her türlü dikkat ve özeni göstermesi gerekmektedir. Yüklenicinin işle ilgili olarak, gerek işe başlamasında, gerekse de işin yürütülmesi esnasında gereken dikkat ve özeni göstermeyip gerekli tedbirleri almaması sonucu oluşabilecek zarar ve ziyandan dolayı idare hiçbir şekilde oluşacak zarar ve ziyandan sorumlu tutulamayacaktır. Hatta olağanüstü durumlarda dahi ortaya çıkabilecek zarar ve ziyanla ilgili olarak yüklenici idareden hiçbir bedel talep edemeyecektir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve değerlendirmeler neticesinde, idarenin işyerinde meydana gelebilecek iş kazaları sonucunda, yukarıda bahsedilen işverenin hukuki sorumluluğu nedeniyle işverene bir hizmet akdi ile bağlı işçiler, ilgili işverenin taşeron işçileri ve bunların hak sahipleri tarafından işverenden talep edilecek ve Sosyal Güvenlik Kurumu’nun sağladığı yardımların üstündeki ve dışındaki tazminat talepleri ile işverene karşı iş kazalarından dolayı ikame edilecek her türlü rücu davaları sonunda ödenecek tazminat miktarlarını ödememek için yaptırmış olduğu anlaşılan “işveren mali mesuliyet sigortalarının” mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiği görülmektedir. Hizmet işlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak ortaya çıkabilecek zarar ve ziyanlardan yüklenici sorumlu tutulmuştur. İdarenin, bu işlerle ilgili olarak herhangi bir sorumluluğu yok iken “işveren mali mesuliyet sigortası” yaptırıp, olmayan mali sorumluluğunu üzerinden atmaya çalışması mevzuat hükümleriyle çelişmektedir
Öte yandan bir kısım belediye kadrosundaki işçiler için de söz konusu sigortanın yaptırıldığı görülmüştür. Herhangi kamu giderinin yapılabilmesi için kanuni bir dayanağın olması zorunludur.
24.12.2004 tarihinden yürürlüğe giren 5272 sayılı Belediye Kanununun Belediye Giderleri başlıklı 60.maddesinin h bendinde, “Faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri” denilmek suretiyle bazı sigorta giderlerinin ödenmesine imkan verilmiştir. Ancak burada ifade edilen sigorta masrafları ifadesi genel anlamda mevzuatın imkan verdiği veya zorunlu kıldığı sigorta giderlerini kapsamaktadır.
19.02.1994 tarih ve 21854 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Yönetmeliği”nin Harcamalara İlişkin Formül başlıklı R- Cetveli’nin “340 Tarifeye Bağlı Ödemeler” Ayrıntı Kodu’nun (b) bendinde aynen,
“Sigorta giderleri: Diğer harcama kalemlerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında belediye mallarının sigorta edilmemesi esastır.
Ancak,
ba) Yanıcı, patlayıcı maddeler, gemi ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderleri,
bb) Evrakı müsbitelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta ve navlun giderleri” denilmek suretiyle istisna olarak sayılan giderler dışında sigorta yapılmamasının esas olduğu ilkesi kabul edilmiştir. Bu nedenle “Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Yönetmeliği” nin tarifeye bağlı ödemeler ayrıntı kodunun (b) bendinde istisna olarak sayılan giderler dışında herhangi sigorta yapılamaz. Eğer 5393 sayılı Belediye Kanunu her türlü sigorta giderinin ödenmesine imkan verseydi böyle bir sınırlama konulmasının anlamı olmazdı. Kanunda ifade edilen sigorta giderlerinden maksat genel anlamda mevzuatın imkan verdiği veya zorunlu kıldığı sigorta giderleridir. Mevzuatın imkan verdiği veya zorunlu kıldığı sigorta giderleri dışındaki sigorta giderlerinin belediye bütçesinden ödenmesi mümkün bulunmadığından, kadrolu işçiler içinde işveren mali mesuliyet sigortası yaptırılamaz.
Bu itibarla, işçiler ile taşeron işçilere “işveren mali mesuliyet sigortası” yaptırılması suretiyle sebep olunan toplam …. TL’nin, yukarıda açıklanan gerekçelerle, raporda belirtilen sorumlularına müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine oybirliğiyle karar verildi.