Yiyecek yardımının yemek verme yerine, para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla yapılması:
…. Belediyesi personeline yiyecek yardımının yemek verme yerine, para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla …. A.Ş.den yemek servis hizmeti satın alınması ve yemek bedelinin tamamının belediye bütçesinden karşılanması hususunda,
657 sayılı Kanunda memurların yararlanacağı çeşitli sosyal yardımlara yer verilmiştir. Bunlardan aile yardımı gibi bazıları her ay memurlara aylıklarıyla birlikte ödenirken bazıları belli şartlarda ve belli şekillerde verilmektedir. 657 sayılı Kanunun 212’ nci maddesinde, “Madde 212 – Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlıyacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmü yer almıştır. Madde hükmünde ‘hangi hallerde’ ifadesine yer verilerek, bütün devlet memurlarının yemek yardımından mutlak olarak yararlanamayacağı, yemek yardımı yapılabilmesi için belli durumların ve şartların mevcut olması gerektiği belirtilmiştir. Bu durumda memurlar her hal ve şartta yemek yardımından faydalanamayabilir. Memurun hangi halde ve ne şekilde bu yardımdan faydalanacağı da ilgili yönetmeliğe bırakılmıştır. Söz konusu yasa maddesine dayanılarak hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin,
“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde,
“ Madde 1 – Bu Yönetmeliğin amacı, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemektir.”
“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde,
“ Madde 2 – Bu Yönetmelik, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanır.”
“Yardım Şekli” başlıklı 3’üncü maddesinde,
“Madde 3 – Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakten bir ödemede bulunulmaz.”
“Yardımın Şartları” başlıklı 5’inci maddesinde,
“Madde 5 – Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir.
Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir.
Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz”. hükümlerine yer verilmiştir.
Söz konusu ödemenin dayanağı olarak gösterilen Yönetmelik’te yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanuna tabi .........Belediye Başkanlığı personeline yapılacak yiyecek yardımının kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilmesi veya civardaki lokantalara bedeli ödenmek suretiyle temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün değildir. Çünkü bu hallerin hiçbirisi, Yönetmelikte yiyecek yardımı yapılması şekli ve yöntemi olarak sayılmamıştır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanun’un “tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde de, “Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, .ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır.
Dolayısıyla söz konusu maddede, hizmetin tanımı yapılırken, ‘yemek hazırlama ve dağıtım’ ifadelerine de yer verilmiştir. Bu ifadeden mamul mal alımı şeklinde lokantalardan hazır yemek alımının değil, yukarıda zikredilen Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yemeğin hazırlatılması ve dağıtımı hizmetinin alınmasının kastedildiği anlaşılmaktadır. Öte yandan “yemek hazırlama ve dağıtım” ifadesinden, sadece öğle yemeğinin anlaşılmasını gerektirecek bir düzenleme bulunmayıp, bu ifadenin başka amaçlarla verilecek bir yemek hizmeti için de kullanılabileceği gözden kaçırılmamalıdır. Mevcut haliyle uygulama, Kamu İhale Kanunun izin verdiği bir hizmet alımından çok, mal alımı şekline dönüşmüş durumdadır. Kaldı ki 4734 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nde muhtelif değişiklikler yapılmış olmasına karşın, yiyecek yardımının nakit para ve para temsili araçlar sağlanarak veya civardaki lokantalara bedeli ödenmek suretiyle temin edilebilmesine dönük bir düzenlemeye de gidilmemiştir. Para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması, Kamu İhale Kanununun yukarıya alınan hizmet tanımı kapsamında bulunmamaktadır.
Öte yandan, savunmada, yemek bedelinin yarısı için teklif alındığı belirtilmiş ise de fiyat araştırma tespit komisyonu kararı, yaklaşık maliyet hesap cetveli, doğrudan temin onay belgesi, talep formu, sözleşme, mobil sipariş detay formu ile faturadan bir öğün için teklif alındığı ve buna göre de ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesi 1’inci fıkrasında Kamu Zararı tanımlanmış, 2’nci fıkrasında da bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanun da, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” işlemi de kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili belediyenin işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanununa aykırı olduğundan, doğrudan temin suretiyle yapılan yemek alımından kaynaklı ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir.
Bu itibarla, personele yiyecek yardımının doğrudan temin suretiyle, para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla …. A.Ş.den yemek servis hizmeti satın alınması şeklinde yapılması ve yemek bedelinin tamamının belediye bütçesinden karşılanması suretiyle oluşan …TL kamu zararının Harcama Yetkilisi ve doğrudan temin onay belgesinde uygun bulan ve talep formunda arz eden İnsan Kaynakları Müdür Vekili …, Gerçekleştirme Görevlisi ve doğrudan temin onay belgesi ile talep formunda arz eden … ve talep formunda uygun bulan Üst Yönetici Belediye Başkan Vekili ….
müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, (Başkan… ve Üye …’ın “Maliye Bakanlığı 2015 Yılı Bütçe Uygulama Tebliğinde belirtilen, yemek bedeli olarak memurlardan alınacak asgari tutarların tahsil edilmediği anlaşıldığından, Maliye Bakanlığınca memurlardan alınacak katkı paylarına ilişkin yayımlanan tutarların, Yönetmeliğe göre alınması gereken tutarlar olduğunun kabulü ile tazmin miktarının bu tutara göre yeniden hesaplanarak sorumlulardan tazmini gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) oy birliğiyle karar verildi.