Memur ve sözleşmeli personele yapılan sosyal denge ödemelerinde aylık tavanın aşılması:
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununun Mahalli İdarelerde Sözleşme imzalanması başlıklı 32’nci maddesinin birinci fıkrasında, “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.” denilmiş ve aynı Kanunun Geçici 14’üncü maddesinde de bağlantılı düzenlemeler yapılmıştır. Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2’nci Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı Dördüncü Bölümünün 1’inci maddesinde de, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine,4688 sayılı Kanunun 32 inci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.” düzenlemesi yapılmıştır.
… Sendikası . ile …Belediyesi arasında imzalanan sözleşmenin Mali Haklar başlıklı 27’nci maddesinde “… üyesi çalışanların halen almakta oldukları aylıklarına ilaveten 1 yıl için her ay net 528 TL ödenir.”, Bayram Yardımları başlıklı 29’uncu maddesinde “Ramazan Bayramından 1 hafta önce ödenmek üzere her sendika üyesi personele net 250 TL, Kurban Bayramından 1 hafta önce ödenmek üzere her sendika üyesi personele net 400 TL, Yılbaşından 1 hafta önce ödenmek üzere her sendika üyesi personele net 150 TL yardım yapılır.”, Evlenme Yardımı başlıklı 30’uncu maddesinde “Evlenme yardımı olarak net 550 TL yardım yapılır.”, Doğum Yardımı başlıklı 31’inci maddesinde “İşveren, çalışanların doğan çocukları için net 400 TL doğum yardımı yapar.”, Öğrenim Yardımı başlıklı 33’üncü maddesinde “İşveren, çalışanlara her yıl Eylül ayında, İlköğretimde okuyan çocuğu için net 80 TL, ortaöğretimde okuyan çocuğu için net 130 TL, Üniversite ve yüksel okulda okuyan çocuğu için net 225 TL öğrenim yardımı yapar. Açık öğretim okuyanlar içinde yukarıdaki maddeler geçerlidir. Bu yardımlar, öğrenim gören çalışanlar için 80 TL olarak uygulanır.”, Yakacak Yardımı başlıklı 34’üncü maddesinde “ Sendika üyesi personellere aylık net 40 TL yakacak yardımı yapılır.”, Giyecek Yardımı başlıklı 35’inci maddesinde “Sendika üyesi personellere aylık net 32TL giyecek yardımı yapılır.” düzenlemeleri imza altına alınmıştır.
Memurlara yapılan sosyal denge ödemeleri Kanuni sınırlar içinde kalmak şartıyla sözleşme hükümlerine göre ödenecektir. Yapılacak ödemenin aylık brüt tutarı ise hiçbir halde Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2’nci Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı Dördüncü Bölümünün 1’inci maddesinde yer alan, “ 4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür.” ifadesine göre 2015 yılı ilk yarısı için aylık 753,426 TL ve ikinci yarısı için aylık 789,298 TL’yi geçemeyecektir.
Öte yandan, 4688 sayılı Kanunun geçici 14’üncü maddesiyle, 15.03.2012 tarihinden önce imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına sözleşme sürelerinin sonuna kadar devam edilebileceği, sözleşmeleri 31.12.2015 tarihinden önce sona eren veya karşılıklı fesih edilen sözleşmelerin sona erme veya fesih tarihinden itibaren 32’nci maddenin üçüncü fıkrasında yer alan, a) ilgili mahalli idarenin vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi ile Hazine Müsteşarlığına olan borç toplamının gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yüzde onunu aşması, b) ödeme süresi geçtiği halde ödenmemiş aylık ve ücret borcu bulunması, c) gerçekleşen en son yıla ilişkin toplam personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin belediyelerde yüzde otuzunu aşması ölçütleri aranmaksızın sözleşme yapılabilme imkânı getirilmiştir. 2016 ve 2017 yılında geçerli Toplu Sözleşme ile 31.12.2015 tarihi de 31.12.2017 olarak değiştirilmiştir. Maddenin son cümlesinde, “Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde, üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32’nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.” denilmektedir. Bu hükme göre, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte var olan bir sözleşmede personele ortalama aylık ne kadar TL ödenmesi kararlaştırılmışsa, bu kişilere tavan uygulaması yapılmayacak, tavan tutar kararlaştırılan o tutara ulaşana kadar bu tutar ödenecektir. Ancak sözleşme sona erip yeni bir sözleşme yapıldığında sadece üç ölçüte dikkat edilmeden toplu sözleşme yapılmalı, ancak tavan uygulamasına uyulmalıdır. Savunmada belirtildiği üzere, Burhaniye Belediyesinde toplu sözleşmeler bittiği tarihler itibariyle sürekli yenilenmiş ve Kanun çıktıktan sonra 3 defa toplu sözleşme imzalanmıştır.Savunmadaki iddianın aksine, 4688 sayılı Kanun’un geçici 14’üncü maddesinde yer alan 15.03.2012 tarihinden önce imzalanan sözleşmeden farklı ve yüksek tutarda 2015 yılında ödeme yapıldığı, 15.03.2012 tarihinden önce yürürlükte bulunan sözleşmede verilmesi öngörülen tutarların 2015 yılı sözleşmesinde verilmesi öngörülen tutarlardan çok daha düşük olduğu, dolayısıyla 2015 yılında belirlenen tavan tutarın 15.03.2012 tarihinden önce imzalanan sözleşmedeki ortalama aylık tutarın üzerinde olduğu da anlaşılmıştır. (Örneğin 11.03.2012-11.03.2013 tarihlerini kapsayan sözleşmede her ay net 365 TL öngörülmüş iken, 2015 yılında geçerli sözleşmede net 528 TL öngörülmüştür.).Dolayısıyla tavan sınırın 4688 sayılı Kanunun geçici 14’üncü maddesine istinaden aşıldığı şeklindeki savunma yerinde görülmemiştir.
Sonuç olarak, personele yılın 2’inci altı ayında her ay 709,80 TL brüt olarak ödeme yapıldığı, buna ilaveten yapılan çeşitli ödemelerle birlikte toplam da tavan tutar olan 789,298 TL’nin üzerinde ödeme yapıldığı, Temmuz, Eylül ve Aralık aylarında tavan sınır olan 789,29 TL’nin aşıldığı, ayrıca üç kişiye ödenen evlenme ve doğum yardımı ödemeleriyle de tavan sınırın aşıldığı görülmüştür.
Bu itibarla, Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2’nci Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı Dördüncü Bölümünün 1’inci maddesinde ki “4688 sayılı Kanunun 32’nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür.” ifadesine göre 2015 yılı için yapılacak ödeme aylık tavan sınırın üzerinde ödeme yapılması sonucu oluşan … TL kamu zararının raporda belirtilen sorumlularına müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine oy birliğiyle karar verildi.