Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine aykırı olarak yiyecek yardımı yapılması:
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yiyecek Yardımı” başlıklı 212’nci maddesinde,
"Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur." denilmiştir.
Bu hüküm gereğince yürürlüğe giren 11.12.1986 tarih ve 19308 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin,
"Yardım Şekli" başlıklı 3’üncü maddesinde,
"Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamaz."
"Yemek Sevisi Giderleri" başlıklı 4’üncü maddesinde,
" Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.
Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.
Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır."
"Yardımın Şartları" başlıklı 5’inci maddesinde,
"Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir.
Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir.
Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz. "
“Mevcut Yemek Servislerinden Faydalanma” başlıklı 6’ıncı maddesinde,
“Hastane, pansiyonlu okul ve işçi ile birlikte çalışan iş yerlerindeki memurlar, birim büyüklüğü ve personel sayısına bakılmaksızın hasta, öğrenci ve işçiler için mevcut yemek servislerinden faydalanırlar.”
“Yemek Servisi Hizmetleri” başlıklı 7’nci maddesinde,
“Yemek servisinin yönetiminden kurumun idari ve mali işlerle görevli birimi sorumludur. Servis hizmetleri biri müdür, biri satın alma veya ambar memuru ve biri de muhasebe memuru olmak üzere en az üç kişilik bir komisyonca yürütülür. Ayrıca hizmetin gerektirdiği diğer personel kurum içinden sağlanabilir.
Servisin işlem ve hesapları kurumun teftişe yetkili amir ve elemanları tarafından yılda bir defadan az olmamak kaydıyla denetlenir”.
“Yemek Maliyetinin Hesabı” başlıklı 9’uncu maddesinde,
“Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.” denilmektedir.
Söz konusu yemek alım işine ilişkin teknik şartnamede kaç personel için kaç adet yemek hizmeti alınacağı, verilecek yemek çeşitleri ve kalorisinin detaylı bir şekilde açıklandığı, bu bağlamda, hizmetin yemek şeklinde alındığı, personele nakden bir ödemenin yapılmadığı, manyetik kartın nakden bir ödeme için değil sadece yemek yiyen personellerin tespiti ve takibi amacıyla kullanıldığı, yemek yardımı yönetmeliğinin “Yemek Servis Giderleri” başlıklı 4’üncü maddesinde “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır. Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır.” hükmü gereğince tabldot esasına göre belirlenen 1 adet yemek maliyetinin yarısının idarece karşılandığı, kalan kısmın ise bu hizmetten faydalanmak isteyen personelden tahsil edildiği anlaşılmıştır.
Söz konusu Yönetmeliğin, memurlara, yemeğin kurumlarca oluşturulacak veya oluşturulmuş yemek servisleri aracılığı ile verilmesine göre düzenlendiği Yönetmeliğin 5,6 ve 7’nci maddelerinden anlaşılmakta, servisler aracılığı ile verilen ve yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek maliyetinin nasıl belirleneceği ise anılan Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde açıklanmaktadır.
Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde ise “Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri, kira, amortisman, su elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.” hükmü yer almakta, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 4’üncü maddesine göre de yemek ihtiyacının ihale yolu ile temini mümkün bulunmaktadır.
Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, yemek bedelinden, Yönetmeliğin 9’uncu maddesi ile yemek maliyetine dahil edilmeyecek unsurların düşülmesi, kalan tutarın yarısının yemek yiyenlerden alınması gerekir. İhale yolu ile yapılan yemek alımlarında ise bu unsurlara tekabül eden payın düşülerek, memurlarca karşılanması gereken payın hesabı mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenle, adı geçen yönetmeliğin 4’üncü maddesinde “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır” denildiği ve memurlara nakdi bir ödeme yapılmadığı anlaşıldığından, bu hükümlere göre idarenin belirlediği sistemde ortaya çıkan yemek maliyetinin yarısının idare tarafından, diğer yarısının ise yemek yiyen memurlar tarafından karşılanması gerekmektedir.
Öte yandan, savunmalardan, daha önce memur maaşlarından kesilerek 333 Emanetler Hesabına kaydedilen yemek yardımının yarısı olan ..-TL’nin 11.07.2016 tarih ve …numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile 600 Gelirler ve 800 Bütçe Gelirleri Hesaplarına kaydedilerek kurum bütçesine dâhil edildiği görülmüştür.
Bu itibarla, memurla yapılan yemek yardımının yarısının, yukarıda yer verilmiş olan mevzuat hükümleri uyarınca memurlardan alınması gerektiğinden, raporda belirtilen tutarın yarısı için ilişilecek husus bulunmadığına, memurlardan alınması gereken yemek yardımının diğer yarısı olan …-TL’nin ise 11.07.2016 tarih ve 16326 numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile sorumlularca tahsil edilmiş olduğu anlaşıldığından bu tutar için de ilişilecek husus kalmadığına (Üye ….’nın “Yiyecek yardımının iş yerinde yemek vermek suretiyle yapılması gerekmektedir. Yemek yardımının ihale yolu ile yemek alımı şeklinde yapılması da mümkün değildir. Yönetmeliğin “yardım şekli” başlıklı 3’üncü maddesi hükmüne aykırı olarak yiyecek yardımının manyetik kart ile yani para temsili araç sağlanmak suretiyle yapıldığı anlaşıldığından söz konusu tutarın tamamının sorumlulardan tazmini gerekir” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı) oy birliğiyle karar verildi.