araç kiralama:
44- …. Nakliyat yükleniminde gerçekleştirilen “Sulama Arazözü ve Traktör Kiralama Hizmet Alım” işinde, teknik şartnameye uygun olmayan araçların çalıştırılmasına rağmen idarece ceza kesintisi yapılmaması suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmesi ile ilgili olarak yapılan incelemede,
İşe ilişkin olarak düzenlenen sözleşmenin “Cezalar ve Sözleşmenin Feshi” başlıklı 16.1.1. maddesinde, “İşin aksatılması, geciktirilmesi, eksik çalışılması veya eksik sayıda araç çalıştırılması neticesinde %0.01 oranında cezai işlem uygulanacaktır.” Denilmektedir.
Teknik Şartnamede araç sayısının 52 adet ve 2000 model ve üstü olacağı, araçlardaki su tankerinin 48 tanesinin 20 ton ve 4 tanesinin ise 8 ton kapasiteli olacağı, traktörlerle Park ve Bahçeler Müdürlüğü’nün ulaşım ve taşıma hizmetlerinin yapılacağı, araçların toplam 17 adet olacağı ve ulaşım ile taşıma hizmeti yapılacağı, traktörlerin 2000 model ve üstü araçlardan oluşacağı belirtilmiştir. Teknik Şartnamenin “Genel Şartlar” kısmının 11 inci maddesinde de, “Yapılacak olan kontrollerde teknik şartnameye aykırı bir durum tespit edilirse sözleşme bedelinin % 0,1 oranında cezai işlem uygulanacaktır.” hükmü yer almaktadır.
Denetçi görüşünde özetle, 39 adet aracın modelinin ve / veya tonajının teknik şartnameye uygun olmadığının tespit edildiği ifade edilmiştir.
Sorumlularca yapılan savunmada izse özetle, sözleşmenin uyarınca, işin aksatılması, geciktirilmesi, eksik çalıştırılması veya eksik sayıda araç çalıştırması, araç çalıştırılmaması durumunda % 0,01 oranında ceza işleminin uygulanacağının hüküm altına alındığı, kontrol ve denetimleri sonucunda hiç bir işin aksatılması, geciktirilmesi, eksik çalıştırılması veya eksik sayıda araç çalıştırması, araç çalıştırılmamasının söz konusu olmadığı ve bu sebeple de yükleniciye bir ceza uygulamasına gidilmediği, Ayrıca 20 tonluk araçlar yerine 7.5 tonluk araçların çalıştırılmasının ise illerindeki caddelerin dar ve trafiğin çok sıkışık olmasından ve 20 tonluk araçların çalışma esnasında trafik akışını çok büyük ölçüde engellediği, bazı caddelere 20 tonluk araçların girmesi ve çalışması imkansız olduğu, bu caddeler de bulunan çim, bitki ve ağaçların kurumasını önlemek için idarece 75 tonluk araçların günlük su taşıma miktarını 20 tonluk araçların su taşıma miktarına eşit olmak şartı ile bu uygulamasının uygun görüldüğü ifade edilmiştir.
Yukarıda yer alan hükümlerden de anlaşılacağı üzere, işin yapılma sürecinde şartname hükümlerine aykırı bir davranış idare tarafından tespit edildiği takdirde söz konusu cezalar uygulanabilecektir. İhalenin uygulandığı süre zarfında idarece, yüklenicinin işi sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yaptığı kabul edilerek ödemeleri yapılmıştır. Ayrıca, yine savunmalarda belirtildiği üzere, Denetçi görüşünde belirtilen aksaklıklar hizmetin yerine getirilmesine engel olmamış ve herhangi bir iş kaybına da sebebiyet vermemiştir.
Sonuç olarak, teknik şartnameye uygun olmayan araçların çalıştırılmasına rağmen idarece ceza kesintisi yapılmaması neticesinde …. TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddia edilmekte ise de, konu hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına, (Üyeler … ve …’nın, “İşe ilişkin olarak düzenlenen teknik şartnamenin “Genel Şartlar” kısmının 11 inci maddesinde de, “Yapılacak olan kontrollerde teknik şartnameye aykırı bir durum tespit edilirse sözleşme bedelinin % 0,1 oranında cezai işlem uygulanacaktır.” Denilmektedir. Denetçi görüşünde de ifade edildiği üzere, 38 adet aracın modeli ve / veya tonajı teknik şartnameye uygun değildir. Bu durumda şartname uyarınca sözleşme bedelinin % 0,1’i oranında yükleniciye ceza uygulanması gerekir. İşin idarece kabul edilmesi ve idarenin yüklenicinin şartnameye uygun araçlar kullanmadığına dair bir tespitte bulunmamış olması söz konusu cezaların uygulanmamasına gerekçe olamaz.
Yine raporda belirtilen aksaklıkların hizmetin yerine getirilmesine engel olmadığı ve herhangi bir iş kaybına sebep olmaması gerekçe gösterilerek, sözleşmede yer alan yaptırımların uygulanmasına engel değildir. Çünkü sözleşmeye konulan bu hükümler şarta bağlı hükümler değildir. Söz konusu düzenlemeler yüklenilen işin yapılması veya Sayıştay tarafından yapılacak denetimler sırasında tespit edilmesi halinde uygulanacak hükümlerdir. Şayet bu hükümleri hizmetin yürütülmesinde bir engel veya aksama olması halinde uygulanacak düzenlemeler olarak kabul edecek isek sözleşme düzenlenmesine, ihale yapılmasına da gerek olmadığı gibi çok aykırı bir durumun kabul edilmesi gibi bir sonuç doğurur.
Kamu ihaleleri, yükümlülükleri ihaleden önce bilinen ve yaptırımları, cezaları ve diğer hususları göz önünde bulundurularak teklif verilen bir süreçtir.
Bu süreçte yer alan hükümlerin gerçekleşmesi halinde ilgili olaylara uygulanması gerekmektedir.
Kaldı ki kamu ihaleleri sonucunda imzalanan sözleşmelerde şarta bağlı düzenlemeler de bulunmaktadır. Örneğin sözleşmenin feshi, kesin teminatın gelir kaydedilmesi, yüklenicinin yasaklanması gibi.
Sonuç olarak sözleşmede şarta bağlı olarak yer almayan, olayın gerçekleşmesi halinde uygulanacak olan cezai yaptırımların uygulanmaması sonucu kamu kaynağında azalışa sebep olunan rapor konusu …. TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi kararı verilmesi uygun olur” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşın) oy çokluğuyla karar verildi.