Binaların estetik amaçlı olarak boyanması:
Özel mülkiyete ait binaların estetik amaçlı boyanma işinin 2015/... ve 2015/... kayıt nolu ihaleler ile hizmet alımı olarak ihale edilmesi ve bedelinin belediye bütçesinden ödenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmesi iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede,
5393 sayılı Belediye Kanununun Belediyenin görev ve sorumlulukları başlıklı 14’üncü maddesine göre, belediyelerin görev ve sorumluluk alanlarının belirlenmesinde temel kural, yukarıda yer verilen mevzuat hükmünde sayılan görev ve sorumlulukların mahallî ve müşterek nitelikte olmasıdır.
Ancak ... Belediyesi tarafından 2015/...kayıt nolu ihale ile ... ve ... mahallesinde özel mülkiyete ait 36 adet binanın ve 2015/... kayıt nolu ihale ile ... ve ... mahallesindeki özel mülkiyete ait 40 adet binanın dış cephelerinin boyanması işinin gerçekleştirildiği ve mahalli müşterek niteliği bulunmayan söz konusu işlerin bedellerinin belediye bütçesinden ödendiği görülmüştür.
Sorumlular savunmalarında, bina boyama işinin 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı başlıklı 73’üncü maddesinin 14’üncü fıkrasına dayanılarak seçilen pilot bölgelerde mevzuata uygun olarak yapıldığını belirtmişlerdir.
5393 sayılı Belediye Kanunun Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı başlıklı 73’üncü maddesine 6306 sayılı Kanun ile eklenen 14’üncü fıkrasında,“…” hükmü yer almaktadır.
Söz konusu ek fıkra hükmünü getiren 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un Amaç başlıklı 1’inci maddesi, “…” şeklindedir.
5393 sayılı Kanunun 73’üncü maddesi, gerekçesinde de belirtildiği üzere, büyük kentlerde trafik, hava kirliliği, yetersiz konut, çarpık yapılaşma, alt yapı hizmetleri ve benzeri sorunların acilen çözüme kavuşturulması amacıyla düzenlenmiştir. Bu maddeye ek fıkra getiren 6306 sayılı Kanunun amacının da afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemek olduğu hüküm altına alınmıştır.
Dolayısıyla kentsel dönüşüm ve gelişim alanında bulunmamakla birlikte riskli yapı olarak da değerlendirilemeyecek ...-... mahallesinde bulunan 36 adet bina ile ...-... mahallelerinde bulunan 40 adet binanın sadece estetik amaçlı olarak dış cephe boyasının yapılması işinin 5393 sayılı Kanunun Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı başlıklı 73’üncü maddesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.
Diğer yandan, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, büyükşehir belediyesi içindeki ilçe belediyelerinin 5393 sayılı Kanunun 73’üncü maddesinin 14’üncü fıkrasında belirtilen iş ve işlemleri yapabilmesi için, bu işlemlerin Büyükşehir Belediye Meclisince uygun görülmesi gerekmektedir.
Savunmalarda, söz konusu Büyükşehir Belediye Meclisi onayının 08.02.2016 tarihinde alındığı belirtilmiştir. Ancak mezkur dış cephe boyanması işlerine ilişkin ... Belediye Meclisinin kararı 03.12.2014 tarihlidir. Buna göre, özel mülkiyete konu binaların dış cephelerinin boyanması işlerine ilişkin mevzuatın aradığı büyükşehir belediye meclis onayının işin tamamlanmasından çok daha sonra ve Sayıştay sorgusu üzerine alındığı anlaşılmaktadır.
Sorumlular savunmalarında ayrıca, 5018 sayılı Kanunun 11’inci maddesi ve 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararı bağlamında üst yöneticinin, sadece gözetim ve denetim sorumluluğu olması sebebiyle, harcama yetkilisi tarafından gerçekleştirilen harcamalarda sorumluluğunun bulunmadığını belirtmişlerdir.
5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararında, “Üst yöneticiler işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ve raporları ile bilgi sahibi olmaktadırlar. Bununla birlikte üst yöneticilerin özel kanunlardan doğan Sayıştay’a karşı mali sorumlulukları olabileceği gibi, münferit bir olayda sorumluluklarına hükmedilmeleri de gerekebilir. Bu husus, meselenin Sayıştay yargısında görüşülmesi sırasında hükme bağlanacak bir konudur.” denilmektedir.
Söz konusu binaların boyanması işine ait hizmet alımı için 17.02.2015 tarih ve ...sayılı yazı ile ihale sürecinin başlatılması ve iki ayrı ihale yapılması hususunda üst yönetici ...(Belediye Başkanı) tarafından olur verildiği görülmüştür.Bu olur üzerine de ilgili harcama birimi ve görevliler tarafından hizmet alımı gerçekleştirilmiştir.
Bu itibarla kültürel bir faaliyet olarak tanımlanan ve kentin estetik görünümüne katkı sağladığı iddia edilen belli caddelerdeki binaların boyanmasına ilişkin ihalede üst yönetici olan belediye başkanının dâhili olmadığını söylemek mümkün değildir.
Sonuç olarak, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı başlıklı 73’üncü maddesi kapsamında olmayan özel mülkiyete ait binaların dış cephelerinin estetik amaçlı olarak, tamamı belediye bütçesinden karşılanmak suretiyle boyanması nedeniyle oluşan toplam ...TL tutarındaki kamu zararının,
...Üst Yönetici ...(Belediye Başkanı), Harcama Yetkilisi ...ve Gerçekleştirme Görevlisi ...’a
müştereken ve mütelsilen6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
oy çokluğuyla karar verildi.
(Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı ...’nin karşı oy gerekçesi:5393 sayılı 73’üncü maddesinin 14’üncü fıkrasına göreil ve ilçelerde belediye meclislerinin salt çoğunluk ile alacağı karar ile masrafların tamamı veya bir kısmı belediye bütçesinden karşılanmak kaydıyla kentin uygun görülen alanlarında bina cephelerinde değişiklik ve yenileme ile özel aydınlatma ve çevre tanzimi çalışmaları yapılabilir. Bu bağlamda, ... Belediye Meclisince kentin uygun görülen alanlarında, özel mülkiyete konu binaların dış cephelerinin boyanmasına karar verilmesinde mevzuata aykırılık yoktur.Ancak söz konusu mevzuat hükmüne göre böyle bir çalışmanın yapılabilmesi için Büyükşehir Belediye Meclisinin onayı gerekmektedir. Her ne kadar bu onay işin gerçekleştirilmesinden çok daha sonra alınmış ise de, netice itibariyle bir idari işlem eksikliğidir ve bu eksiklik sonradan da olsa tamamlanmıştır. Bu itibarla, özel mülkiyete konu binaların dış cephelerinin belediye tarafından boyattırılması konusunda ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi gerekir.)