CEZALI HAL RÜSUMU İLE BİRLİKTE İDARİ PARA CEZASI KESİLMEMESİ
… Belediyesince 5957 sayılı Sebze ve Meyveler İle Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'a aykırı davrananlarla cezalı hal rüsumu işlemi yapılmakla birlikte Kanun’un 14’üncü maddesi gereği idari para cezası düzenlenmemesi suretiyle kamu zararına neden olunması iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede,
01.01.2012 tarihinde yürürlüğe giren 5957 sayılı Sebze ve Meyveler İle Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun,
“Hal rüsumu” başlıklı 8’inci maddesinde,
“(1) Toptancı halinde satılan mallardan yüzde bir, toptancı hali dışında satılan mallardan yüzde iki oranında hal rüsumu tahsil edilir. Ancak, Bakanlar Kurulunca aksi kararlaştırılmadıkça, üretici örgütlerince toptancı halinde satılan mallar ile toptancı haline bildirimde bulunmak şartıyla 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (ç), (d), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen mallardan hal rüsumu alınmaz. Bakanlar Kurulu, Bakanlığın teklifi üzerine hal rüsumu oranlarını, değişen piyasa şartlarına göre, genel olarak veya mal bazında uygulanmak üzere yüzde doksanına kadar azaltmaya veya artırmaya yetkilidir.
(8) Bu Kanun hükümlerine aykırı olarak,
a) Toptancı haline bildirilmeden toptancı hali dışında toptan alınıp satılan ya da toptancı halinde satılmak üzere bildirimde bulunulup toptancı hali dışında toptan satılan,
b) Sınaî üretimde kullanılmak veya ihraç edilmek üzere satın alınıp bu maddenin ikinci fıkrasına aykırı olarak iç piyasada satışa sunulan,
c) Toptancı halinden satın alınmadan veya toptancı haline bildirilmeden perakende satılan,
ç) Miktarına, değerine, üretim şekline veya künyesinde belirtilen diğer hususlara ilişkin gerçeğe aykırı beyanda bulunulan,
mallar için hal rüsumu, tespitin yapıldığı yerdeki toptancı halinde bir önceki gün o mallar için oluşan birim fiyatların en yükseği esas alınarak belirlenen toptan satış bedelinin yüzde yirmi beşi oranında cezalı olarak alınır. Hal rüsumunun cezalı olarak alınmasına belediye encümenince karar verilir. Cezalı hal rüsumu tahsil edilen mallar için önceden ödenen hal rüsumu varsa cezalı tahsil edilecek hal rüsumundan mahsup edilir.
(10) Cezalı tahsil edilen hal rüsumları belediyece ayrı bir hesapta tutulur. Bu hesapta toplanan tutarın yarısı her ayın sonunda tespit ve/veya yakalama eylemine bizzat ve fiilen katılan kamu görevlilerine ikramiye olarak ödenir. Ancak, kamu görevlisine ödenen ikramiyenin tutarı olay başına (2.000) ve yılda (90.000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak tutarı geçemez. Hesapta kalan kısım ise belediyeye gelir olarak kaydedilir.”
“Cezalar” başlıklı 14’üncü maddesinde,
“(1) Diğer kanunlara göre daha ağır bir ceza gerektirmediği takdirde,
ç) Toptancı halinden satın alınmayan veya toptancı haline bildirilmeyen malları taşıyanlara veya bunları depolayanlara, 5 inci maddenin on üçüncü fıkrası uyarınca Bakanlıkça belirlenen asgarî şartları ve bilgileri sözleşmelerde bulundurmayanlara iki bin Türk Lirası,
(3) Bu maddede öngörülen idarî para cezalarının verilmesini gerektiren fiillerin bir takvim yılı içinde tekrarı hâlinde, idarî para cezaları her tekrar için iki katı olarak uygulanır. Bu maddenin birinci fıkrasının (g) bendinde öngörülen idari para cezalarını Bakanlık, (ğ) bendinde öngörülen idari para cezalarını Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, diğer idari para cezalarını ise doğrudan veya Bakanlığın talebi üzerine belediyeler uygulamaya yetkilidir. İdari para cezası uygulama yetkisi Bakanlıkta ilgili genel müdürlük, belediyelerde ise belediye encümenince kullanılır.
(4) Bu maddede öngörülen idarî para cezalarının uygulanması, bu Kanunda öngörülen diğer müeyyidelerin uygulanmasına engel teşkil etmez.”
düzenlemeleri yapılmıştır.
01.01.2012 tarihinde yürürlüğe giren 5957 sayılı Sebze ve Meyveler İle Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 8’inci maddesinde hal rüsumunun toptancı halinde satılan mallardan yüzde bir, toptancı hali dışında satılan mallardan yüzde iki oranında tahsil edileceği, toptancı halinden satın alınmadan veya toptancı haline bildirilmeden perakende satılan mallar için hal rüsumunun, tespitin yapıldığı yerdeki toptancı halinde bir önceki gün o mallar için oluşan birim fiyatların en yükseği esas alınarak belirlenen toptan satış bedelinin yüzde yirmi beşi oranında cezalı olarak alınacağı ve hal rüsumunun cezalı olarak alınmasına belediye encümenince karar verileceği, Kanun’un 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde toptancı halinden satın alınmayan veya toptancı haline bildirilmeyen malları taşıyanlara veya bunları depolayanlara 2016 yılı güncel tutarı olan 2.604TL idari para cezası verileceği, idarî para cezalarının verilmesini gerektiren fiillerin bir takvim yılı içinde tekrarı hâlinde, idarî para cezaları her tekrar için iki katı olarak uygulanacağı ve bu yetkinin belediye encümenince olduğu belirtilmiştir.
….Belediyesi hal zabıta görevlilerince hal kayıt sistemine bildirim yapılmayan veya hal kayıt sistemine eksik bildirim yapılan mallarla ilgili zabıta tarafından tutanak tutulduğu, tutanaklara istinaden Encümence cezalı hal rüsumu tahakkuk ettirilmesine karşın malları taşıyanlara veya bunları depolayanlara ayrıca bir idari para cezası verilmediği anlaşılmıştır.
Belediye Encümeni tarafından cezalı hal rüsumu müeyyidesi uygulandığı, sorguda listelenen bütün durumlarda ayrı bir “taşıyan” veya “depolayan” bulunmadığı, cezalı hal rüsumuna muhatap olan kişilerin malları kendileri taşımadığı, konu ile ilgili olarak Kurum tarafından Gümrük ve Sanayi Bakanlığı’ndan görüş istendiği, verilen görüşte de aynen
“Bildirimsiz mal alımı ve satımı yaptığından dolayı cezalı hal rüsumu müeyyidesine muhatap olan kişiler hakkında, bu malların aynı zamanda kendileri tarafından taşınıyor olması halinde ayrıca idari para cezası uygulanıp uygulanmayacağı hususunda yaşanan tereddüdü konu edinen ilgide kayıtlı yazınız incelenmiştir.
5957 sayılı Sebze Ve Meyveler İle Yeterli Arz Ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 8.maddesinin 8.fıkrasında cezalı hal müeyyidesinin hangi durumda ve ne şekilde uygulanacağı belirlenmiş ve aynı maddenin 9.fıkrasında, cezalı hal rüsumundan malları taşıyan nakliyecilerin ya da depolayanların mal sahibiyle birlikte müteselsilen sorumlu olacağı hüküm altına alınmıştır.
Mezkur Kanunun 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde ise toptancı halinden satın alınmayan veya toptancı haline bildirilmeyen malları taşıyanlara veya bunlara depolayanlara, 5 inci maddenin on üçüncü fıkrası uyarınca Bakanlıkça belirlenen ve asgari şartları ve bilgileri sözleşmelerde bulundurmayanlara iki bin Türk Lirası idari para cezası uygulanacağı ifade edilmiştir.
İlgili mevzuat hükümleri gereğince, Kanunun 8.maddesinin 8.fıkrası kapsamına giren eylemlerinden dolayı cezalı hal rüsumuna muhatap olan kişilerin bu cezai işleme konu olan malları taşımış ya da depolamış olmalarından hareketle ayrıca idari para cezasına muhatap kılınmalarının mümkün olmayacağı, nitekim madde metnindeki “taşıyanlar” ifadesinde kastın taşıma faaliyetini meslek edinmiş olan gerçek ve tüzel kişilikler olduğu değerlendirilmiştir.” denildiği anlaşılmıştır.
Cezalı hal rüsumu uygulaması yapılan bütün durumların Pazar Yerinde gerçekleşmiş olduğu, ortada herhangi bir depo bulunmadığı, Pazar Yerinde gerçekleşen perakende satış eyleminin depolama veya nakliye ile ilişkilendirilebilmesinin mümkün olmadığı, ayrıca Gümrük ve Sanayi Bakanlığı’ndan alınan görüş üzerine ayrıca idari para cezası uygulanmadığı görülmüştür.
Bu itibarla, İlgili mevzuat hükümleri gereğince, Kanunun 8’inci maddesinin 8’inci fıkrası kapsamına giren eylemlerinden dolayı cezalı hal rüsumuna muhatap olan kişilerin bu cezai işleme konu olan malları taşımış ya da depolamış olmalarından hareketle ayrıca idari para cezasına muhatap kılınmaları mümkün olmadığından ilişilecek husus bulunmadığına, (Üye ….’in “Cezalı hal rüsumu alınması ile idari para cezası farklıdır. Niteliği itibariyle farklı olduğu için Kanunun iki farklı maddesinde düzenlenmiştir. Kanunun 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde idari para cezası, malları taşıyanlara veya bunları depolayanlara verilirken, 8’inci maddedeki cezalı hal rüsumu ise mal sahibinden alınmakta, ancak malları taşıyan nakliyeciler ya da depolayanlarda mal sahibiyle birlikte müteselsilen sorumlu olmaktadır. Cezalı hal rüsumunun asıl muhatabı mal sahibi iken idari para cezasının muhatabı ise malları taşıyanlar veya bunları depolayanlardır.Kaçak olduğu tespit edilen mallar pazar yerinde yakalandığına göre, bunların pazar yerine kadar nakledildiğinde, dolayısıyla bir nakliye işleminin gerçekleşmiş olduğunda kuşku bulunmamaktadırç Mal sahibi aynı zamanda taşıyan veya depolayan ise bu takdirde idari para cezasına muhatap olacaktır. Dolayısıyla cezalı hal rüsumu uygulanması idari para cezasının uygulanmasına engel değildir.” Şeklindeki ayrışık görüşüne karşı) oy çokluğuyla