Sosyal Denge Tamzinatı:
... Belediyesi ile ...Sendikası (...) arasında imzalanan ve 01.01.2015 – 31.12.2016 tarihleri arasını kapsayan toplu iş sözleşmesi ile bedeldiyede çalışırken vefat eden ...isimli memura 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 208’inci maddesinde belirtilen ölüm yardımının yanısıra, ayrıca sosyal denge sözleşmesine istinaden verilen ölüm yardımının aylık tavanı aşması suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmesi iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede,
Yerel yönetimlerde çalışan kamu personeline hangi usul ve esaslara göre sosyal denge tazminatı ödeneceği 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 32'nci maddesinde, ödenecek tazminatın aylık tutarına ilişkin tavan sınır ise 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek 15'inci maddesinde belirtilmiştir.
4688 sayılı Kanun'un 04.04.2012 tarih ve 6289 sayılı Kanunla değişik 32'inci maddesi, 375 sayılı KHK’nin 04.04.2012 tarih ve 6289 sayılı Kanun'la eklenen Ek 15’inci maddesi, Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3 üncü Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı Dördüncü Bölümünün 1’inci maddesinin birinci fıkrası ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 146'ncı maddesi hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Belediye, memurlar ve sözleşmeli personel için toplu sözleşme yapma yetkisine sahiptir. Ancak bu yetki Sosyal Denge Sözleşmesi ile sınırlı olup, bu sözleşme kapsamında ödenecek tutar Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin Toplu Sözleşme’de belirlenen üst limiti aşmayacaktır. Belediyelerde yetkili sendika ile belediye başkanı arasında imzalanacak sözleşmelere sadece, belediye ve bağlı kuruluşlarda çalışan kamu personeline sosyal denge tazminatı ödenebileceğine ve tazminatın tutarına ilişkin hükümler konabilir. Adı ne olursa olsun, sözleşmeye başka maddeler ekleyerek bu tazminat dışında ödeme yapılması mümkün değildir. Çünkü 4688 sayılı Kanun ile belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sağlanan ayrıcalık sadece sosyal denge tazminatı ödenmesinden ibarettir. Bunun dışında yapılan ödemeler adı ne olursa olsun yasal dayanaktan yoksundur.
4688 sayılı Kanuna 6289 sayılı Kanun ile eklenen geçici 14’üncü maddede, 15.03.2012 tarihinden önce akdedilen sözleşmelerin yeni dönemdeki durumunun ne olacağı, bu sözleşmelerin 31.12.2015 (Toplu Sözleşme ile 31.12.2017 tarihine uzatılmıştır.) tarihinden önce çeşitli sebeplerle sona ermesi halinde yeni sözleşmelerin hangi şart ve kurallara bağlı olarak imzalanacağı ve tavan tutarın ne alınması gerektiği gibi hususlara yer verilmiştir.
Yeni akdedilecek sözleşmede tavan tutarın ne alınması gerektiğini açıklayan maddede aynen: "... ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde, üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31.12.2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz. ” hükmü yer almaktadır.
Buna göre 15.03.2012 tarihinden önce bir sözleşme imzalanmışsa, bu sözleşme, süresi bitinceye kadar geçerli olacaktır. Söz konusu sözleşmenin çeşitli sebeplerle 31.12.2015 tarihinden önce sona ermesi durumunda 31.12.2015 tarihine kadar yeni bir sözleşme imzalanabilecek, ancak eski sözleşmede unvanlar itibariyle belirlenen tutarın 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmesi durumunda bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yani 11.04.2012 tarihinde uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibariyle ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilecektir.
15.03.2012 tarihinden önce imzalanan toplu iş sözleşmeleri 4688 sayılı Kanunun ek geçici 14’üncü maddesi ile Kanunun 32’nci maddesi esas alınarak bütün mali ve sosyal haklar ile birlikte 31.12.2017 tarihine ertelense de, 2015-2016 yıllarına ilişkin yapılmış olan sözleşmenin bu kapsamda değerlendirilmesi mümkün görünmemektedir. Zira 2014-2016 dönemine ilişkin sözleşme, 15.03.2012 tarihinden sonra 12.01.2015 tarihinde imzalanan yeni bir sözleşmedir. Bu sebeple 2016 yılı için Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’na göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın kamu zararı hesabında esas alınması gerekmektedir.
... Belediye Başkanlığı ile ...arasında 12.01.2015 tarihinde imzalanan ve 01.01.2015-31.12.2016 tarihleri arasında geçerli olan sözleşmenin “İkramiye ve Sosyal Haklar” başlıklı 23’üncü maddesinde, çalışan personelin kendisinin vefatı halinde 3.000,00 TL ölüm yardımı ödeneceği belirtilmiştir. Buna istinaden de 2016 yılı içerisinde vefat eden ... için ölüm yardımı adı altında ödemede bulunulmuştur.
4688 sayılı Kanun'un 32'nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100'üdür. Yani 2016 yılı ilk 6 aylık dönem için 9500x0,088817 = 843,76 TL, ikinci 6 aylık dönem için 9500x0,0093259 = 885,96 TL’dir.
Buna göre, belediye personeline 2016 yılı ilk 6 aylık dönem için 843,76 TL’yi, ikinci 6 aylık dönem için ise 885,96 TL’yi aşan miktarda yapılan ödemeler, hangi ad atında olursa olsun, kamu zararı oluşturmaktadır.
Diğer yandan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Ölüm yardımı ödeneği” başlıklı 208’inci maddesine istinaden ... için 11.07.2016 gün ve ... numaralı yevmiye ile 1.687,85TL (en yüksek Devlet Memuru Aylığı 843,76x2=1.687,85) ölüm yardımı da ödenmiştir.
Dolayısıyla her ay düzenli olarak yapılan sosyal denge ödemelerinde aylık tavan aşılmakla birlikte, ilave olarak çeşitli adlar altında yapılan ölüm yardımı gibi ödemeler yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
Bu itibarla, ... Belediyesi ile ...Sendikası (...) arasında imzalanan ve 01.01.2015 – 31.12.2016 tarihleri arasını kapsayan toplu iş sözleşmesi ile belediyede çalışırken vefat eden ... isimli memura 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 208’inci maddesinde belirtilen ölüm yardımının yanısıra, ayrıca sosyal denge sözleşmesine istinaden verilen ölüm yardımının aylık tavanı aşması suretiyle sebep olunan toplam ...TL tutarındaki kamu zararının,
Harcama Yetkilisi ... ile Gerçekleştirme Görevlisi ... ve sözleşmeyi imzalayanlar olarak üst yönetici Belediye Başkanı ... ile Başkan Yardımcısı ...’a,
müştereken ve mütelsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,
oy birliğiyle karar verildi.