TOPLU SÖZLEŞME ÖĞRENİM YARDIMI
… Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü ile … İşçi Sendikası arasında imzalanan 15/06/2015 - 14/06/2018 yürürlük tarihli Toplu İş Sözleşmesinin 41’inci maddesine göre ödenen öğrenim yardımının, çalışanın bakmakla yükümlü olmadığı(4/1-a veya 4/1-c kapsamında sigortalı olarak çalışan) çocuklarından dolayı da ödenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmesi ile ilgili olarak yapılan incelemede,
… Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü ile … İşçi Sendikası arasında imzalanan 15/06/2015 - 14/06/2018 yürürlük tarihli Toplu İş Sözleşmesinin Aile-Çocuk ve Öğrenim Yardımı başlıklı 41’inci maddesinde,
“1. Toplu iş sözleşmesi kapsamında çalışan sendika üyesi evli olan işçilere aile ve çocuk yardımı olarak, Devlet Memurlarına ödenen aile ve çocuk yardımı miktarı net olarak ödenir.
2.İşçilere ayrıca, her yıl en geç 1 Ekim tarihinde,
Kreş hizmeti alan her çocuk için net 430,00 TL
Anaokulunda okuyan her çocuk için net 610,00 TL
Okul öncesi eğitim ve ilkokulda okuyan her çocuk için net 980,00 TL
Ortaokulda okuyan her çocuk için net 1.100,00 TL
Lise ve Dengi okullarda (3’üncü ve 4 yıl) okuyan her çocuk için net 1.700,00 TL
Yüksek öğrenim gören her çocuk için iki yıllık üniversite ve açıköğretim dahil olmak üzere net 2.550,00 TL öğrenim yardımı verilir.
3.Engelli çocuğu olan işçilere yardımlar okusun veya okumasın her 1 Ekim tarihinde 4.900,00 TL olarak ödenir.
4.Yurtdışında burs kazanarak okuyan üniversite öğrencilerine 3.300,00 TL net öğrenim yardımı ödenir. Bu yardımı alan personel bu madde ile ilgili diğer yardımları alamaz.
Ayrıca, bu yardımlara her yıl %10 oranında zam uygulanır.”
Hükümleri yer almaktadır.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü Maddesini 10’uncu fıkrasında bakmakla yükümlü olunan kişi şu şekilde tanımlanmaktadır:
Bakmakla yükümlü olduğu kişi: 5 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi ile 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (1), (2) ve (7) numaralı alt bentleri ile yedinci, sekizinci ve onikinci fıkralarının dışında kalan genel sağlık sigortalısının, sigortalı sayılmayan veya isteğe bağlı sigortalı olmayan, kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olan,
a) Eşini,
b) 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim veya 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çıraklık ve çıraklık eğitimi ile işletmelerde meslekî eğitim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocukları ile yaşına bakılmaksızın bu Kanuna göre malûl olduğu tespit edilen evli olmayan çocuklarını,
c) Geçiminin genel sağlık sigortalısı tarafından sağlandığı Kurumca belirlenen kriterlere göre tespit edilen ana ve babasını
İfade eder.”
Yukarıdaki Toplu İş Sözleşmesi hükmünde, çalışanlara sosyal yardım amacıyla öğrenim düzeyine göre değişen tutarlarda öğrenim yardımı yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5510 sayılı Kanunun yukarıda belirtilen hükmü, bakmakla yükümlü olunmanın ön şartı olarak sigortalı olmamayı öngörmüştür.
…’tan öğrenim yardımı alan personelin listesi ve çocuklarının öğrenci belgeleri, … Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü’nden ilgili personelin çocuklarının hizmet dökümleri alınarak incelenmiş, yapılan karşılaştırma neticesinde bazı personelin çocuklarının memur veya işçi olarak (5510 sayılı Kanuna göre 4/1-a veya 4/1-c kapsamında sigortalı olarak) çalıştığı, aynı zamanda üniversitelerin yüksek lisans (tezsiz), lisans, önlisans veya açıköğretim düzeyinde öğrenim gördüğü, ilgili personelin de söz konusu çocuklardan dolayı, bakmakla yükümlü olmadıkları halde, öğrenim yardımı aldıkları anlaşılmıştır.
Toplu iş sözleşmesinin asıl amacı işçilerin ekonomik ve sosyal durumlarının korunması ve geliştirilmesidir. Öğrenim yardımı da, ilgili personelin öğrenci olan ve bakmakla yükümlü oldukları çocuklarının eğitim masraflarının karşılanmasına yardımcı olmak adına toplu iş sözleşmesi ile verilen bir sosyal yardımdır. Çalışanlara 5510 sayılı Kanuna göre bakmakla yükümlü olmadıkları öğrenim gören çocuklarından dolayı öğrenim yardımı verilmesi mevzuata aykırılık oluşturacaktır.
Ancak sorumlular söz konusu kamu zararının tahsil edildiğini bildirmişlerdir.
Bu itibarla, söz konusu kişilere mevzuat aykırı olarak yapılan toplam … TL öğrenim yardımı ödemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen ödeme emirleriyle, maaşlardan kesinti yapılmak suretiyle tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek husus kalmadığına,