Yeni birim fiyat ve hatalı imalat miktarı:
.... Ltd. Şti’ne 14.07.2016 tarihinde ihale edilen “... İdare Malı Bitüm İle Sathi Kaplama, Temel ve Sanat Yapıları Yapılması” işinde,
A) Şartları oluşmadığı halde yeni birim fiyatın yapılması ve böylece revize birim fiyat uygulamasının önüne geçilmesi,
B) ABB 26 numaralı pozun toplam imalat miktarının hatalı hesaplanması
suretiyle kamu zararına neden olunması iddiasına ile ilgili olarak yapılan incelemede,
A) 11.08.2016 tarihinde akdedilen işe ait sözleşmenin 6’ncı maddesinde, sözleşmenin birim fiyat sözleşme olduğu, idarece hazırlanmış teklif birim fiyat cetvelinde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı olan ...TL bedel üzerinden akdedildiği, yapılan iş bedellerinin ödenmesinde, birim fiyat teklif cetvelinde yüklenicinin teklif ettiği ve sözleşme bedelinin tespitinde kullanılan birim fiyatlar ile varsa sonradan tespit edilen fiyatların esas alınacağı, 27’nci maddesinde, sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesine ilişkin hususlarda Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerinin uygulanacağı, 28’inci maddesinde ise, sözleşme ve eklerinde birim fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedelinin Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre hesaplanacağı, sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her hangi bir iş kaleminin miktarında, işin devamı sırasında %20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve toplam artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde l’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyatın revize edileceği ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılacağı belirtilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, İdareyi külfete sokmaksızm asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, şartlarıyla, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen yapım işleri sözleşmelerinde sözleşme bedelinin % 20’sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabileceği, “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasında ise, 12’nci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21’inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedellerinin, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödeneceği ifade edilmiştir.
Teklif birim fiyatlı işlerde, yasal iş artışı kapsamındaki iş kalemlerinin bedelleri, birim fiyat teklif cetvelinde mevcutsa bunlar için yeni birim fiyat oluşturulmasına gerek bulunmadığından, sözleşme eki teklif birim fiyatlar üzerinden söz konusu iş kalemlerinin bedellerinin ödenmesi gerekmektedir. Şayet, birim fiyat teklif cetvelinde fiyatı yer almayan iş kalemlerinin yapılması zarureti ortaya çıkmışsa, bu iş kalemleri için yeni birim fiyatın Yapım İşleri Genel Şartnamesinde belirtilen şekil ve usulde oluşturularak iş kaleminin bedeli yükleniciye ödenebilir.
06.07.2017 tarih ve 570 sayılı iş artışı oluru ile yapımı planlanan ...sınırı yolu ile .. grup yollarının bir bölümünde Tip-2 olarak yapılması planlanan sathi kaplamanın yerine, zaruri nedenlerle Tip-1 sathi kaplama yapılmasına ve söz konusu imalat değişikliğinden dolayı da yeni birim fiyat tutanaklarının yaptırılmasına karar verilmiştir. İşe ilişkin sözleşmenin 3.3’üncü maddesinde, ABB 16 poz numaralı ...Sınırı Yolu Temel Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile (l”)) iş kaleminden 4500 m3, ABB 17 poz numaralı ...Yolu Temel Yapılması (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile (l”)) iş kaleminden ise 1800 m3 imalat yapılacağı ifade edilmiştir. Bir başka ifadeyle, söz konusu iş kalemlerine ilişkin imalatlar işin ihale sürecinde öngörülmüş ve sözleşmede de yer almıştır. Dolayısıyla, bu iş kalemlerinde herhangi bir artışın meydana gelmesinin yeni birim fiyat yapılmasına gerekçe olarak kabul edilmesi mümkün bulunmamaktadır. Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 21’inci maddesinin (b) bendi uyarınca ABB 16 ve ABB 17 poz numaralı iş kalemlerindeki değişim, sözleşmede yer alan Tip-2 nolu iş kaleminin miktarındaki bir eksilmeyi, yine sözleşmede yer alan Tip-1 nolu imalat kaleminde ise bir artışı ifade etmektedir. ABB 16 ve ABB17 poz numaralı iş kalemleri için teklif kapsamında fiyat verilmiş olduğundan, Tip-2 nolu imalat yerine Tip-1 nolu imalata idarece olur verilmesi nedeniyle, yeni birim fiyat yapılması ve böylece aynı zamanda revize birim fiyat uygulamasının da önüne geçilmesi mümkün görülmemektedir. Fakat yapılan incelemede, şartları oluşmadığı halde, bir başka ifadeyle, teklif kapsamında fiyat verilmiş olan ABB 16 ve ABB 17 poz numaralı iş kalemleri için, YBF 4 ve YBF 3 poz numaralı yeni birim fiyatlar yapılmış ve Tip-2 nolu imalattan vazgeçilerek Tip-1 nolu imalata karar verilen yol kısımları dolayısıyla yapılan imalatlar için yapılan yeni birim fiyatlardan ödeme yapılmak suretiyle kamu zararına neden olunmuş, ayrıca bu uygulama sonucunda revize birim fiyat uygulamasının da önüne geçilmiştir.
Bu itibarla, .... Ltd. Şti’ne ihale edilen “......İlçe Yollarında İdare Malı Bitüm İle Sathi Kaplama, Temel ve Sanat Yapıları Yapılması” işinde, yeni birim fiyat yapılması şartları oluşmadığı halde, yeni birim fiyatın yapılması ve böylece revize birim fiyat uygulamasının da önüne geçilmesi suretiyle sebep olunan ve hesabına aşağıdaki tabloda yer verilen KDV dahil toplam ......TL tutarındaki kamu zararının 11.04.2018 tarih ve ..... yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile ahizinden mahsuben tahsil olunduğu anlaşıldığından, ilişilecek husus kalmadığına,
B) Yapılan işler listesinde yer alan ABB 26 poz numaralı ....... Sınırı Yolu Bir Tabaka astarlı Bitümlü Sathi Kaplama Yapılması (Tip-l) (Kırılmış ve Elenmiş Ocak Taşı ile) iş kaleminin toplam imalat miktarının hatalı hesaplandığı görülmüştür.
Hakediş ekleri arasında bulunan 2 nolu ataşmanda, ABB 26 poz numaralı imalatın yapıldığı yol uzunluğu 7200 metre, sathi kaplama yapılan yol genişliği de 6 metre olduğundan, toplam 43,2 DA’lık ((7200 metre x 6 m) /1000= 43.2) imalat yerine, 47,40 DA’lık imalat tutarının ödendiği, dolayısıyla anılan iş kaleminde 4,2 DA’lık (47,40 DA-43,2 DA=4,2 DA) fazla imalat hesaplanarak bedelinin yükleniciye ödendiği tespit edilmiştir.
Bu itibarla, ....... İnş. Asfalt Nak. Taah. Tic. Ltd. Şti’ne ihale edilen “... İdare Malı Bitüm İle Sathi Kaplama, Temel ve Sanat Yapıları Yapılması” işinde ABB 26 numaralı pozun toplam imalat miktarının hatalı hesaplanması suretiyle sebep olunan ve hesabı aşağıda yer verilen tabloda gösterilen KDV dahil toplam ...TL tutarındaki kamu zararının 11.04.2018 tarih ve ...yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile ahizinden mahsuben tahsil olunduğu anlaşıldığından, ilişilecek husus kalmadığına
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.