İtfaiye teşkilatında teknisyen ve şoför olarak çalışan kişilere maktu fazla çalışma ücreti ödenmesi
… Belediyesi itfaiye teşkilatında teknisyen ve şoför olarak çalışan kişilere maktu fazla çalışma ücreti ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunması iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede,
16.12.2016 gün ve 29928 Mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6767 sayılı 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu K cetvelinde, “Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir.”denilmektedir. Bu maddeye istinaden fazla çalışma ücreti ödenebilmesi için söz konusu kişilerin itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışması gerekir.
21.10.2006 gün ve 26326 sayılı resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin,
"Kadro ve unvanlar" başlıklı 8'inci maddesinde, "(1) Belediye itfaiye teşkilatı personel kadro ve unvanları, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslara göre, daire başkanı, itfaiye müdürü, itfaiye şube müdürü, itfaiye amiri, itfaiye çavuşu ve itfaiye eri kadroları ile diğer kadrolardan oluşur."
"Belediye itfaiye yangın personeli" başlıklı 9'uncu maddesinde, "(1) Belediye itfaiye teşkilatında çalışan itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı yangın personelidir. Bu personel, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevlidir."
"Diğer personel" başlıklı 14'üncü maddesinde, "(1) İtfaiye teşkilatında, hizmetlerin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere norm kadroya uygun olarak, itfaiye yangın personeli dışında personel çalıştırılabilir."
düzenlemeleri yapılmıştır.
2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu K cetvelinde destek hizmetlerinde çalışan personelin maktu fazla çalışma ücreti alamayacağı belirtilmiştir. Yukarıda belirtilen Belediye İtfaiye Yönetmeliğine göre itfaiye personeli yangın personeli ve diğer personel olarak ayrılmaktadır. Diğer personelin tamamının destek hizmeti yaptığı, dolayısıyla sadece yangın personelinin maktu fazla çalışma ücreti alabileceğini iddia etmek mümkün değildir. Eğer öyle olsaydı kanun koyucunun bütçe kanunundaki metni, "itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan yangın personeli” şeklinde düzenlemesi gerekirdi. Destek hizmetinden, itfaiye biriminde çalışmasına rağmen büro işleri yapan, temizlik işi yapan vs gibi ve yangın hizmetiyle doğrudan etkileşimi olmayan ve vardiya usulü çalışmayan kişileri anlamak gerekmektedir.
Söz konusu şoför ve teknisyenlerin itfaiye yönetmeliğinde belirtilen 24 saat iş, 48 saat istirahat şeklinde vardiyalarda çalıştığı savunmalardan anlaşılmaktadır. Bu şekildeki vardiyalı çalışma haftada yaklaşık 56 saate denk gelmektedir. Maktu fazla çalışma verilmesindeki amaçlardan birinin de, haftalık 45 saatten fazla çalışan personele bu fazla çalışmasının karşılığını ödemek olması gerektiği göz önüne alındığında, diğer yangın personeli ile birlikte vardiya usulü çalışan bu kişilere maktu fazla çalışma ücreti verilmesinde mevzuata aykırılık olmadığı değerlendirilmiştir.
Bu itibarla, yukarıdaki gerekçelerle konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, (Üye … ve Üye …’in, “2017 yılı Merkezi yönetim Bütçe kanununa ekli K Cetvelinin, Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti başlıklı III/(B) bölümünde,
“1- Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir. Bütçe Kanunundaki bahsi geçen maddeye istinaden fazla çalışma ücreti itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele ödenebilmektedir.”
Hükmü yer almakta olup, anılan hükümde “fazla çalışma ücretinin”,
— İtfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele ödenebileceği,
— Destek hizmeti yürüten personele ödemenemeyeceği
Açıkça ifade edilmektedir. Dolayısıyla, ihtilafın çözümü için öncelikle söz konusu hükümde yer alan “itfaiye hizmetleri” ve “destek hizmeti yürüten personel” kavramlarının yorumlanması gerekmekte olup, bunun için Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin incelenmesine ihtiyaç bulunmaktadır. Anılan Yönetmeliğin,
Kadro ve unvanlar başlıklı 8’inci maddesinde,
“MADDE 8 – (1) Belediye itfaiye teşkilatı personel kadro ve unvanları, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslara göre, daire başkanı, itfaiye müdürü, itfaiye şube müdürü, itfaiye amiri, itfaiye çavuşu ve itfaiye eri kadroları ile diğer kadrolardan oluşur.”
Belediye itfaiye yangın personeli başlıklı 9’uncu maddesinde,
“MADDE 9 – (1) Belediye itfaiye teşkilatında çalışan itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı yangın personelidir. Bu personel, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevlidir.”
İtfaiye birim amirlerinin görevleri başlıklı 10’uncu maddesinde,
“MADDE 10 – (1) İtfaiye teşkilatında en üst amir itfaiye birim amiridir ve başlıca görevleri şunlardır:
a) İtfaiye hizmetleri ile itfaiye destek hizmetlerini bir bütün olarak itfaiye stratejileri doğrultusunda planlamak, yönlendirmek, koordine etmek ve denetleyerek hizmetin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak,(…)”
İtfaiye çavuşunun görevleri başlıklı 12’nci maddesinde,
“MADDE 12 – (1) Birim amiri konumunda olmayan itfaiye çavuşları itfaiye amirine bağlı olarak görev yapar. Kendisine bağlı yangın personeli arasında iş bölümü yapar. Üst amirlerin bulunmadığı olayları sevk ve idare eder.”
İtfaiye erinin görevleri başlıklı 13’üncü maddesinde,
“MADDE 13 – (1) İtfaiye eri, yangın söndürme, araç kullanma ve arama-kurtarma, çalışmalarını yerine getirir, itfaiye hizmet binası ve müştemilatının güvenliğini, temizliğini, araç-gereç ve teçhizatın bakım ve onarımı ile haberleşme ve yazışma gibi yürütülmesi gereken diğer iş ve işlemleri yapar.”
Diğer personel başlıklı 14’üncü maddesinde,
“MADDE 14 – (1) İtfaiye teşkilatında, hizmetlerin yürütülmesine yardımcı ve destek olmak üzere norm kadroya uygun olarak, itfaiye yangın personeli dışında personel çalıştırılabilir.”
Düzenlemeleri bulunmaktadır. Anılan Yönetmelik hükümleri incelendiğinde,
Öncelikle şunu ifade etmek gerekir ki, Yönetmelik, itfaiye hizmetlerinin sunulması için itfaiye bünyesinde belli bir teşkilat yapısının kurulmasını öngörmekte olup, itfaiye teşkilatının münhasıran “daire başkanı, itfaiye müdürü, itfaiye şube müdürü, itfaiye amiri, itfaiye çavuşu ve itfaiye eri” unvanlarından oluştuğunu vurgulamaktadır (madde 8).
Öte yandan itfaiye teşkilatının görevleri “İtfaiye hizmetleri” ve “itfaiye destek hizmetleri” şeklinde iki ayrı grupta değerlendirilmiştir (madde 10/a). Dolayısıyla Bütçe Kanununa ekli K Cetvelinde ifade edilen “itfaiye hizmetleri” ve “destek hizmeti” kavramlarının rasgele ayrıştırılmadığı, kasıtlı olarak bu tür bir ayrıma gidildiği anlaşılmaktadır.
“İtfaiye teşkilatı”nda çalışanlar (itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı) aynı zamanda “yangın personeli” şeklinde sayılmış ve bu personel, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevli kılınmıştır (madde 9). Yani bu kişiler itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personeldir. Bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle görevlendirilen söz konusu personelin görevleri Yönetmeliğin 10 ila 13’üncü maddelerinde sayılmıştır. Yönetmelikteki düzenlemelerde, itfaiye hizmetlerini bizzat yürütmekle görevli personel arasında “şoför” ve “teknisyen” kadro unvanları sayılmamıştır. Kaldı ki itfaiye aracını kullanma görevi de yönetmelikte itfaiye erine verilmiştir (madde 13). Buna karşılık itfaiye teşkilatının bünyesinde, “itfaiye hizmetleri”nin yürütülmesine “yardımcı” ve “destek” olmak üzere norm kadroya uygun olarak, itfaiye “yangın personeli” dışında personel çalıştırılabileceği, Yönetmeliğin “diğer personel” başlıklı 14 üncü maddesinde açıkça vurgulanmıştır. Dolayısıyla Yönetmelikteki bu düzenlemeden, “şoför” ve ”teknisyen” unvanlarının, “destek personeli” olarak kabul edilmesi gerektiği açıktır.
Özetle Bütçe kanununa ekli K cetvelinde zikredilen “itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personel” ifadesi ile kastedilenlerin, Yönetmeliğin Belediye itfaiye yangın personeli başlıklı 9’uncu maddesinde yer alan,
“MADDE 9 – (1) Belediye itfaiye teşkilatında çalışan itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı yangın personelidir. Bu personel, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevlidir.”
Hüküm gereğince, bizzat yangın yerinde bulunmak ve yangına müdahale etmekle sorumlu ve görevli olan yangın personeli (itfaiye eri, itfaiye çavuşu, itfaiye amiri, itfaiye şube müdürü, itfaiye müdürü ve itfaiye daire başkanı) olduğunda, “şoför” ve ”teknisyen” unvanlı personelin ise bu kapsama dahil olmayıp, yangın personeli kapsamına girmeyen “diğer personel” olduğunda kuşku bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle “şoför” ve ”teknisyen” unvanlı personelin destek personeli olmasından dolayı Bütçe Kanunu gereği maktu fazla çalışma ücreti almaması gerekir.” Şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,