Yemek bedeli:
İtfaiye Amiri olarak çalışan personel ... için, yemek bedeli adı altında doğrudan teminle muhtelif tarihlerde yemek hizmeti satın alınmasına rağmen yemek maliyetlerinin yarısının ilgili personelden kesilmemesi neticesinde kamu zararına sebebiyet verilmesi ile ilgili olarak yapılan incelemede,
26326 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 21.10.2006 tarihinde yürürlüğe giren Belediye İtfaiye Yönetmeliğinin 37 inci maddesinde,
“24 saat iş, 48 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 3, 12 saat iş, 24 saat istirahat ve 12 saat iş, 12 saat istirahat şeklinde çalışan itfaiye personeline 2, 12 saatten az çalışan itfaiye personeline 1 öğün yemek verilir. Yiyecek giderleri 657 sayılı Kanunun 212 nci maddesi esas alınarak belediyece karşılanır.” ifadesi yer almaktadır.
657 sayılı Kanunun “Yiyecek Yardımı” başlıklı 212 nci maddesinde,
“Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlıyacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmü yer almaktadır.
Bu hüküm uyarınca 19308 sayılı, 11.12.1986 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmeliğin “Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4 üncü maddesinde,
“Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin Ankara, İstanbul ve İzmir illeri için üçte ikisini, diğer iller için yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır.
Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır.
Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır.” denilmektedir.
Mezkur Yönetmeliğin “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde ise Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisinin de, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.
Ayrıca, 2017 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliğinin “Alınacak bedeller” başlıklı 4 üncü maddesinde,
“2017 yılında öğle yemeği servisinden faydalanacak olanlardan en az Ek-1’de belirlenen tutarlar üzerinden günlük yemek bedeli alınır.” denilmek suretiyle asgari rakamlar ilgili tabloda belirlenmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin, memurlara yemeğin kurumlarca oluşturulacak veya oluşturulmuş yemek servisleri aracılığı ile verilmesine göre düzenlendiği, bu çerçevede yemek yardımından yararlananlardan yemek maliyetinin yarısının kesilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücreti tarifesi ise, her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olup, kurumlar yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edebilecektir. Bu nedenle Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarlar en az alınması gereken miktarı ifade etmektedir. Eğer Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen miktarlar üzerinden kişilerden tahsil edilen bedel, yemeğin maliyetinin yarısını karşılamaya yetmiyorsa, kişilerden tahsil edilen miktarın yemeğin maliyetinin yarısını karşılayacak şekilde artırılması veya yemeğin maliyetinin düşürülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yemek maliyetinin yarısından fazla bir miktarı bütçeden karşılanmış olacaktır ki bu da yukarıda ifade edilen Bütçe Kanunu hükmüne aykırıdır.
Yönetmeliğin “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde yer alan, “Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı konulan ödenek memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyette kuruluşa ödenir.” hükmü karşısında, özel firmalardan yemek teminine cevaz verilmediği anlaşılmakta ise de, bunun Kanunda öngörülmüş sosyal bir hak oluşu, bu hakkın bir şekilde yerine getirilmesi gerekliliği, aksi halde, yemek yardımından yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş vasıtasıyla faydalanan memurlara nazaran Kanunda öngörülmüş bir haktan mahrum bırakılma gibi eşitlik ilkesine aykırı bir durumun söz konusu olacağı hususları göz önüne alındığında, Belediyece doğrudan temin yöntemiyle muhtelif tarihlerde yemek hizmeti alınması kabul edilebilir. Ancak, İtfaiye Amiri olarak çalışan personelin yemek ihtiyacı her ne kadar Belediyece oluşturulan yemek servisi aracılığı ile değil de doğrudan temin ile özel firmalardan karşılansa da, eşitlik ilkesi ve hakkaniyet gereği, yemek hizmeti maliyetinin yarısına personelin katlanması gerekir. Yapılan incelemeler sonucunda, personelin yemek maliyetinin yarısına katlanmadığı gibi, bütçe uygulama talimatındaki asgari rakamlar üzerinden de herhangi bir kesinti yapılmadığı tespit edilmiştir.
Her ne kadar İtfaiye Amiri olarak çalışan personel ... için, yemek bedeli adı altında doğrudan teminle muhtelif tarihlerde yemek hizmeti satın alınmasına rağmen yemek maliyetlerinin yarısının ilgili personelden kesilmemesi neticesinde ... TL kamu zararına sebebiyet verilmişse de, söz konusu kamu zararının ... numaralı banka dekontu ile ilgililerinden tahsil edildiği anlaşıldığından konu hakkında ilişilecek bir husus kalmadığına oy birliğiyle karar verildi.