Yapım işi eksik/kusurlu imalatlar:
... Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü tarafından 25.04.2012 tarihinde 2012/...sayılı ihale kayıt numarası ile ...Ltd. Şti. – ... Ltd. Şti. ortak girişimine anahtar teslim götürü bedel olarak ihale edilen Belediye hizmet binası yapım işinde şartname, sözleşme ve ihale dokümanına aykırı işlem yapılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmesi iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede,
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanun’unun “Yapım işlerinde yüklenicilerin ve alt yüklenicilerin sorumluluğu” başlıklı 30’uncu maddesinde, “Yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de on beş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 27 nci madde hükümleri uygulanır.” denilmiş ve Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Geçici kabul” başlıklı 41’inci maddesinin onikinci fıkrasında, “Geçici kabul için yapılan incelemede, teknik olarak kabulünde sakınca görülmeyen ve işin idareye teslimini ve kullanılmasını ve/veya işletilmesini engellemeyen, giderilmesi de mümkün olmayan veya fazla harcama ve zaman kaybını gerektiren, kusur ve eksiklikler görülecek olursa yüklenicinin varsa hakediş veya teminatından uygun görülecek bir bedel kesilmek şartı ile, iş idare tarafından bu hali ile kabul edilebilir. Bu gibi kusur ve eksikliklerin niteliğinin ve kesilecek bedelin kabul tutanağında gösterilmesi gereklidir. Yüklenici bu işleme razı olmazsa, her türlü gideri kendisine ait olmak üzere, kusur ve eksiklikleri verilen sürede düzeltmek ve gidermek zorundadır.” düzenlemesi yer almıştır.
A) ... Ltd. Şti. – ... Ltd. Şti. ortak girişiminin yükleniminde yaptırılan Belediye hizmet binası yapım işine ilişkin metrajların incelenmesinde, dış cepheye kaplanan güneş kırıcı GRC panellerin montajının cephe sistem detayları projesinde belirtildiği gibi yapılmadığı, GRC panellerin arkalarına yapılması gereken kutu profillerin ise hiç yapılmadığı iddia edilmektedir.
İhale Projesinin cephe sistem detayları projesinde, B Özel-1 poz numaralı GRC panellerin kesitte ve planda nasıl montajlanacağı açıkça belirtilmiştir. Buna göre,
“-Alüminyum doğramaya bitişik olarak sıcak daldırma galvaniz 50x50 kutu profil asimetrik iskelet oluşturulmalıdır.
-Oluşturulan bu iskelete, GRC Paneller yatayda ve düşeyde bitişik olacak şekilde montajlanmalıdır.
-Birleşim yerlerinde bulunan 8-10 mm boşluklar montaj sonunda elastik macun, silikon veya polysulphide esaslı derz dolgusu ile doldurulmalıdır.”
Ancak yerinde yapılan imalatta, projede belirtilen galvaniz iskeletin oluşturulmadığı, onun yerine alüminyum doğramanın her iki tarafına boyasız ve galvaniz kaplamasız profil montajlandığı, planda alüminyum profilden yaklaşık 30 cm uzağa da GRC panelin toplamda 4 adet vida ile sabitlendiği, panellerin arasında derz dolgusu yerleşecek kadar boşluk kalması gerekirken yaklaşık 5 cm boşluk bulunduğu, bu imalat ile panellerin üst üste binmeyip tamamen askıda kaldığı, yaklaşık 130-150 kg civarında olduğu tahmin edilen panellerin yerinden çıkmamasının sadece 4 adet küçük vidaya bağlı bırakıldığı iddia edilmektedir.
A.1- Projede belirtilen galvaniz iskelet imalatının yapılmaması iddiasında, eksik kalan bu kutu profil imalatı için Y.23.176 poz numaralı “lama ve profil demirlerden çeşitli demir işleri yapılması ve yerine konulması” imalat kaleminden 2013 yılı fiyatlarıyla ...TL tutarında kamu zararı hesabı yapılmıştır. (Yüklenicinin geçici kabul aşamasına gelindiğinde binanın esasına sirayet eden işleri tamamlamış olması gerektiğinden kamu zararı hesaplamasında geçici kabul tarihi olan 2013 yılı baz alınmıştır.)
Savunmalar doğrultusunda, belediye hizmet binasında motifli güneş kırıcı olarak kullanılan GRC panel için uygulama yöntemlerinin firmalara göre değişim gösterdiği, firmaların panelleri betona, profile veya başka detay çözümleri ile sabitlediği, sistem detayında sadece çizim olarak görülen profil kesitlerinin panellerin direk betona değil de öncelikle profile sabitleneceğini belirtmek için kullanıldığı anlaşılmaktadır. Buna göre GRC panellerin üreticisi, panellerin cephe kaplama malzemesi ya da gölgelik amaçlı güneş kırıcı olmasına göre taşıyıcı sistemi ve montaj elemanı olan profillerin sayısını ve kesitini değiştirip kendi uygulama detayını oluşturmaktadır. İhale dosyası hazırlanma aşamasında henüz montajı yapacak firmanın belli olmaması nedeniyle, detay projelerdeki profillerin kesitleri ve sayılarının sembolik olarak konulduğu anlaşılmıştır. Sadece panellerin öncelikle profillerle taşıtılacağı vurgulanmıştır. İhale dokümanlarından GRC Panel Teknik Şartnamesinde de isteğe bağlı profillerle uygulamanın yapılabileceği belirlenmiştir.
Netice itibariyle, mevcut durumda GRC panellerin profiller ile sabitlendiği anlaşıldığından, projede belirtilen galvaniz iskeletin oluşturulmadığı iddiasına ilişkin olarak ilişilecek husus bulunmadığına,
A.2- GRC panellerin üst üste bindirilmeyip, aralıklı yapılmasından dolayı her anoda yarım GRC panelin eksik yapıldığı iddia edilmektedir. Toplamda 20 ano bulunduğu göz önüne alınarak, 10 adet eksik GRC panel için 2013 yılı fiyatıyla ...TL kamu zararı hesabı yapılmıştır.
Savunmalar doğrultusunda, GRC panellerin kent meydanı çalışması sonucu zemin altında (kotta) kaldığından dolayı görülmediği, aslında eksik GRC panel bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Netice itibariyle, mevcut durumda eksik GRC panel bulunmadığı anlaşıldığından, ilişilecek husus bulunmadığına,
A.3- GRC panellerin üst üste bindirilmeyip, aralıklı yapılmasından dolayı 8-10 mm arası boşluklara uygulanması gereken derz işleminin yapılmadığı iddia edilmektedir. Derz işleminin uygulanmaması sebebiyle 2013 yılı fiyatıyla ...TL kamu zararı hesabı yapılmıştır.
Savunmalar doğrultusunda, GRC güneş kırıcı panellerin cephe kaplamada koruyucu bir malzeme olarak değil gölgelik amaçlı kullanıldığı, bu yüzden de derz kullanılmasının mümkün olmadığı, mimari projede yer alan GRC panel aralığının 5 cm olduğu ve mevcutta da bu boşluğun 5 cm olduğu, bu yüzden özel pozda yer alan 8-10 mm derzin uygulanmasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar Şartname eki Birim Fiyat tariflerinde, “B.ÖZEL-1 GRC Isı Yalıtımlı Levhalar İle Motifli Güneş Kırıcı Yapılması” imalatının tarifinde, “İmalatlar beyaz çimento kullanılarak yapılacaktır. Birleşim yerlerinde 8-10 mm derz bırakılacak bu derzler montaj sonunda elastik macun, silikon veya polysulphide esaslı derz dolgusu ile doldurulacaktır." denilmiş ise de, mimari projede GRC panel arasındaki boşluklar 5 cm olarak öngörülmüştür. İhale dokümanlarında arasında bir uyumsuzluk olsa da, öncelik uygulama projesindedir ve imalatında uygulama projesinde gösterildiği gibi iki panel arasında 5 cm aranın olduğu anlaşılmaktadır.
Netice itibariyle, GRC paneller arası boşlukların uygulama projesine uygun ve derz işlemi yapılamayacak boyutta olduğu anlaşıldığından, ilişilecek husus bulunmadığına,
A.4- 28.09.2017 tarihinde bir adet GRC panel düşerek kırılmıştır. Bu durumun tehlike oluşturması neticesi düşen panel yerine yeni GRC panel yaptırılmış ve tüm GRC panellerin aşağıya düşmelerini engellemek amacıyla idare tarafından doğrudan temin yöntemiyle panellerin dışa bakan yüzeylerinin kenarlarına köşebent (L) profil imalatı yaptırılmıştır.
GRC panellerden birinin yerinden çıkarak düşmesi sonucunda, iş güvenliği uzmanı tarafından 29.09.2017 tarihinde tutanak tutulmuş ve ...Belediyesi’nde görevli İnşaat Mühendisi ...tarafından 12.10.2017 tarihinde olay tespiti yapılmıştır. İnşaat mühendisinin hazırlamış olduğu tespit raporunda, dış cephe detaylı projesine göre olması gerektiği şekilde güneş kırıcı GRC panellerin yapılmadığı, panellerin arkalarında projeye göre olması gereken kutu profillerin olmadığı, GRC panellerin ise birbirlerine bitişik şekilde olması gerektiği halde yüklenicinin GRC panelleri aralarında boşluk bırakarak yaptığı, yüklenicinin bu şekilde eksik GRC panel kullandığı ve GRC panellerin arasına yapılması gereken derzlerin yapılmadığı, iş güvenliği açısından da idarenin GRC panellerin düşmesini engellemek açısından GRC panellerin dış kısmına 40(mm)x40(mm)x4(mm) ölçüsünde köşebent (L) profil yapıldığı yer almıştır.
İdare tarafından 05.12.2017 tarih ve ... numaralı yevmiye ile doğrudan temin usulüyle ...TL harcama yapılmıştır. Bu kapsamda pencere kenarlarına GRC panellerin düşmesini engellemek için GRC panellerin dış kısmına 40(mm)x40(mm)x4(mm) ölçüsünde köşebent (L) profil yaptırılarak idarece bu imalatlar için ödeme yapılmıştır. Sorguda, bu harcamanın ilgili binanın yapımını üstlenen yüklenici firmadan imalat fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmadığı için tahsil edilmesi gerektiği, yapım ve geçici kabul aşamalarında bu eksiklere ilişkin kesinti yapılmaması ile İdarenin 4735 sayılı Kanun'un 30'uncu maddesine uygun işlem tesis etmemesi neticesinde ...TL kamu zararına neden olunduğu iddia edilmektedir.
... Belediyesi’nde görevli İnşaat Mühendisi ... tarafından olay tespitine ilişkin hazırlanan 12.10.2017 tarihli raporda, GRC panellerin arkalarında projeye göre olması gereken kutu profillerin olmadığı, panellerin birbirlerine bitişik şekilde olması gerektiği halde boşluk bırakarak yapıldığı ve bu şekilde eksik GRC panel kullandığı ve paneller arası derzlerin yapılmadığı ifade edilmiştir.
Sorumlular savunmalarında, bu tespit raporunun gelişigüzel hazırlandığını ve gerçeği yansıtmadığını, imalatlarda raporda bahsedilen eksikliklerin bulunmadığını belirtmişlerdir. Nitekim bu tespit raporunda iddia olunan eksik profil, panel ve derz imalatlarına dair yukarı alınan A1, A2 ve A3 fıkralarında hüküm tesis edilmiştir.
Ayrıca imalatın eksik-kusurlu olduğu iddiasıyla, idarenin onarım için yaptığı harcamaların yükleniciden talep edilmesiyle ilgili olarak ... 9. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2017/... esas sayılı davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Netice itibariyle, konu edilen ...TL’nin yükleniciden tahsil edilmesi için gerekli hukuki sürecin başlatıldığı anlaşıldığından, ilişilecek husus bulunmadığına,
B) Belediye hizmet binasına ilişkin ihale dokümanlarının incelenmesi sonucu çatı detay projesinde belirtilen çatı kesitine ilişkin katmanların projeye uygun yapılmadığı ve bazı imalat kalemlerinin eksik olduğu, dilatasyonların da projeye uygun yapılmadığı iddia edilmektedir.
Binanın çatısında su sızıntısı olması nedeniyle bunun sebebine ilişkin bir çalışma yapılmıştır. Bu çalışma neticesinde Döşemealtı Belediyesi İnşaat Teknikeri ...tarafından 27.03.2017 tarihinde bir teknik değerlendirme raporu hazırlanmış ve dilatasyon derzlerinin ihale şartnamesine uygun olmadığı tespit edilmiştir. Raporun sonucunda aynen, “Dilatasyon derzleri ihale şartnamesine uygun hale getirilmelidir. Dilatasyon kapama profilleri konulduktan sonra bitim noktalarına bindirmeler yapılmalıdır. Döşemede, seramikler sökülerek tesviye tabakasına kadar inilmeli, zemin iyileştirmesi yapıldıktan sonra solventsiz çift bileşenli reçine esaslı iki kat su izolasyonu yapılmalıdır.” denilmiştir.
İhalenin çatı detayları projesinde, çatı kesitinde uygulanması gereken imalat katmanları açıkça belirtilmiştir. Buna göre,
-Döşeme katmanında, Betonarme döşeme üstünde sırasıyla, eğim betonu+cam yünü taşıyıcılı polimer bitümlü örtü+polyester keçe taşıyıcılı polimer bitümlü örtü+su yalıtımı iki kat+ısı yalıtımı xps+filtre tabakası geotekstil keçe+tesviye tabakası+seramik kaplama imalatları yapılmalıdır.
-Çatıda dilatasyonda birleşen profilin zeminden yüksekte olması gerekir.
-Dilatasyonda bitiş noktasına kadar profil yükselmelidir. Termoplastik kauçuk hemen bitiş kotunun altında olmalıdır. Üzerine alüminyum dilatasyon kapağı konulmalı, açıkta kalan yerler epoksi derz ile kapatılmalıdır.
-Parapette, iç cephede xps köpük bulunmalıdır. Parapet üstünde alüminyum harpuşta ve sarkmalarda boyalı galvaniz saç etek olmalıdır.
Denetçi sorgusunda, döşeme katmanında filtre tabakası geotekstil keçe ile cam yünü taşıyıcılı polimer bitümlü örtü katmanlarının bulunmadığı, termoplastik kauçuğun bitiş kotunun 15 cm altında yer aldığı, alüminyum dilatasyon kapağının konulmadığı ve bu bölgelerin harçla kapatıldığı, epoksi derz yapılmadığı, parapette xps köpük, alüminyum harpuşta ve sarkmalarda boyalı galvaniz saç etek bulunmadığı, sadece harpuşta üzerinde 2cm kalınlığında mermer harpuşta olduğu iddia edilerek, etek yapıları bulunmadığından harpuşta betonuna ve kompoze taş kaplama arkasına su sızıntısı olduğuna ve mermer plakların arasındaki derzlerin deforme olmasından dolayı da su sızıntısı olduğuna ilişkin bir tespitte bulunulmuştur.
İnşaat yapım aşamasında çatı katmanının uygulama projesine uygun yapılmadığı ve blokların birleşim yerlerinde bulunan dilatasyonların hizmet binası içine su sızdırdığına ilişkin bir tespit raporu düzenlenmemiştir. Su sızıntısının nedeni doğrudan teminle yapım sırasında Tekniker ...imzalı bir rapor ile ayrıntılı anlatılmıştır.
Denetçi raporunda yapı denetim görevlileri çatının yapım aşamasında imalatın uygulama projesine uygun yapılıp yapılmadığını gerektiği gibi kontrol etmediklerinden dolayı zaman geçtikçe su sızıntısı ortaya çıktığı, blokların birleşim yerlerinde bulunan dilatasyonların hizmet binası içine su sızdırması sonucu yapılan gidere 4735 sayılı Kanun’un 30’uncu maddesi gereği yüklenci ...Ltd. Şti. – ... Ltd. Şti. ortak girişiminin katlanması gerektiği iddia edilmektedir.
Ayrıca su sızıntısı sorunu yapının A1, A2 ve B bloklarında yaşanmışsa da diğer bloklarda da aynı şekilde eksik imalat yapılmış olacağı düşünülerek, diğer bloklar için de yükleniciden bir kesinti yapılması gerektiği iddia edilmektedir.
B.1- Denetçi sorgusunda A1, A2 ve B bloklarındaki çatı kaplamasında eksik yapıldığı iddia edilen imalatlara ilişkin ...TL kamu zararı hesabı yapılmıştır. Savunmalar doğrultusunda, çatı katmanlarında eksikliklere ilişkin yeniden değerlendirme yapılmış ve “denetçi görüşü” bölümünde açıklandığı üzere eksik katmanlara ilişkin kamu zararı ...TL olarak revize edilmiştir.
Denetçi, iddiasında binadaki su sızıntısının sebebini Belediye görevlilerince sonradan hazırlanmış raporları temel alarak binanın yapım aşamasındaki eksiklikliklere dayandırmakta, eksikliklerin bedelinin yükleniciden talep edilmesi gerektiğini ve bu eksiklikleri zamanında tespit etmemiş olan yapı denetim görevlilerinden tahsil edilmesi gerektiğini ileri sürmektedir.
Ancak savunmalar ve savunma ekinde gönderilen fotoğraflar incelendiğinde, uygulama aşamasında teras tahliyesinde yapıştırılmış olan cam yünü taşıyıcılı polimer bitümlü örtünün bulunduğu, xps köpüğün (xps köpük, polystren köpük polimeridir.) projesinde gösterildiği gibi yapıldığı, sac etek yapısı yerine daha pahalı ve uzun ömürlü olan mermer kullanıldığı, betonarme döşeme üzerinde eğim betonu, polyester keçe taşıyıcılı polimer bitümlü örtü, su yalıtımı, ısı yalıtımı xps köpük ve tesviye tabakasının tüm çatıya düzgün şekilde tam olarak yapıldığı, seramik kaplama uygulamasının da nizami olarak yapıldığı, sonradan meydana gelen su sızıntıları ile ilgili olarak tekniker imzalı yukarıda bahsi geçen raporun gelişigüzel hazırlandığı ve kontrol/kabul teşkilatı üyelerinin bilgisine dahi başvurulmadığı anlaşılmaktadır. Denetçi iddiasında esas alınan bu raporun ispat gücünün zayıf olduğu muhakkaktır. Ayrıca imalatların daha sonra idare tarafından çeşitli amaçlarla yapılan tadilatlar yüzünden tahrif edildiği de savunma eki fotoğraflardan anlaşıldığından, su sızıntısının sebebinin binanın yapım aşamasındaki bir eksikliğe dayandırılması da makul değildir.
Netice itibariyle, çatı katmanlarına ilişkin imalatların proje ve şartnamelere uygun olduğu anlaşıldığından, ilişilecek husus bulunmadığına,
B.2- İşin yapım aşamasında yapılmayan ve geçici kabul aşamasında tespit edilmeyen A1, A2 ve B bloklarındaki alüminyum kapaklar için hiçbir işlem yapılmadığı iddia edilerek, uygulama projesinde bulunan ancak yerinde yapılmayan dilatasyon kapakları nedeniyle 2013 yılı fiyatlarıyla ...TL kamu zararı hesabı yapılmıştır.
Ancak savunmalar uyarınca, dilatasyon kapaklarının geçici ve kesin kabul zamanında mevcut olduğu, daha sonra idare tarafından yapılmış olan değişik amaçlı çatı tadilat çalışmalarında mevcut dilatasyon kapağının yerinden çıkarıldığı anlaşılmıştır.
Netice itibariyle, dilatasyon derz kapaklarına ilişkin olarak ilişilecek husus bulunmadığına,
B.3-Hizmet binasının çatısından ve çatı dilatasyonlarından su sızıntısı yaşanması sebebiyle çatının sadece su sızdıran bölümü izole edilmiş ve çatı dilatasyonları da su sızıntılarını engelleyecek şekilde yapılmıştır.
Denetçi, yukarıda B1 fıkrasında açıklandığı üzere çatı imalatlarının uygulama projesine uygun yapılmadığını iddia ederek dilatasyon derzlerinin ihale şartnamesine uygun hale getirilmesi ve gerekli su izolasyonlarının yapılması amacıyla idare tarafından gerçekleştirilen 30.06.2017 tarih ve ... numaralı yevmiye ile ortaya çıkan ...TL’lik doğrudan temin harcamasının yüklenici tarafından karşılanması gerektiğini ileri sürmektedir.
Çatı imalatlarının ihale dokümanlarına aykırı yapıldığı iddiası hakkında B1 fıkrasında hüküm tesis edilmiştir.
Ayrıca imalatın eksik-kusurlu olduğu iddiasıyla, idarenin onarım için yaptığı harcamaların yükleniciden talep edilmesiyle ilgili olarak ... 9. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2017/... esas sayılı davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Netice itibariyle, konu edilen ...TL’nin yükleniciden tahsil edilmesi için gerekli hukuki süreci başlatıldığı anlaşıldığından, ilişilecek husus bulunmadığına,
C) Belediye hizmet binasının kapalı otopark giriş rampasının asfalt kaplamasında meydana gelen deformasyon ve izolasyon problemlerinin ortadan kaldırılması amacıyla idare tarafından 15.09.2017 tarih ve ... numaralı yevmiye ile doğrudan temin yöntemiyle KDV hariç ...TL onarım harcaması yapılmıştır.
Meydana gelen bu problemin yüklenicinin herhangi bir kalemi uygulama projesine göre yapmamasından kaynaklanmamakla birlikte yapılan işin fen ve sanat kurallarına uygun yapılmamasından kaynaklandığı, dolayısıyla bu çalışmaya ilişkin tutarın 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 30’uncu maddesine göre yüklenici ... Ltd. Şti. – ...Ltd. Şti. ortaklığından talep edilmesi gerektiği iddia edilmektedir. (Denetçi iddiasında ayrıca, ...TL’nin ...TL’lik kısmında yüklenicinin herhangi bir kusuru bulunmadığı, bu tutarın tamamen idarenin tasarrufuyla gerçekleştirilen bir harcama olarak yer aldığı belirtilmiştir.)
Savunmalar uyarınca, işin geçici kabul aşamasında kapalı otopark giriş rampasının proje ve şartnamelere uygun yapıldığı, ancak rampa girişindeki içeriye su girişini engelleyen kasisin idarece kesin kabulden sonra kaldırıldığı ve su toplama ızgarasının bağlı olduğu rögarın da beton dökülerek kapatıldığı, kabul aşamalarından sonra idarenin takdiriyle yapılan bu uygulamalar neticesinde de söz konusu alanın su baskınlarına karşı savunmasız hale geldiği anlaşılmıştır.
Ayrıca ihale aşamasında işin fen ve sanat kurallarına uygun yapılıp yapılmadığı iddiasının hukuken açıklığa kavuşturulmasını teminen idarece, sorgu konusu edilen onarım harcamaları için .. 6. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2018/... esas sayılı dava açılarak takip süreci de başlatılmıştır.
Bu itibarla, kapalı otopark rampasında meydana gelen deformasyon ve izolasyon problemlerinin giderilmesini teminen yapılan harcama için ilişilecek husus bulunmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi.