Sosyal denge ödemesi:
... Belediyesinde çalışan memurlara yapılan sosyal denge ödemelerinde aylık tavanın aşılması neticesinde kamu zararına sebebiyet verilmesi iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede,
6289 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 15 inci maddesinde, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” Denilmektedir.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32 nci maddesinin birinci fıkrasında, “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.” Denilmektedir.
Yine aynı 4688 sayılı Kanunun Geçici 14 üncü maddesinde,
“15/03/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzer adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde, üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz” denilmektedir.
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3’üncü Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı Dördüncü Bölümünün 1’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine,4688 sayılı Kanunun 32 inci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.” düzenlemesi yapılmıştır.
... Belediyesi ile ... Sendikası arasında 08.01.2016 tarihinde imzalanan ve 01.01.2016-31.12.2017 tarihleri arasında geçerli sözleşmenin Mali Haklar başlıklı Altıncı Bölümünde,
“MADDE 21-İYİLEŞTİRME ZAMMI
a) ... üyesi çalışanlara almakta oldukları aylıklarına ilave olarak her ayın 15’inde 657 sayılı Devlet Memuruna aylık net 700TL (yediyüz TL) iyileştirme zammı ödenir.
b) ... üyesi sözleşmeli olarak çalışan personele her ayın 15’inde aylık net 300TL (üçyüz TL) iyileştirme zammı ödenir.
MADDE 22- İKRAMİYE ve SOSYAL HAKLAR
a) Ramazan Bayramında net 350TL (üçyüzelli TL) ve Kurban Bayramında net 700TL (yediyüz TL)ödeme yapılır.
Toplu sözleşmeye bağlı olarak verilen ikramiyeler ve diğer sosyal yardımlar, yapıldığı tarihte, çalışan ve yeni atanan tüm personele, çalıştığı gün sayısına bakılmaksızın verilir.
MADDE 23-SÖZLEŞMENİN KAPSAMI
a) Tarafların ihtiyaç duymalar halinde karşılıklı mutabakat metni ile mevcut sözleşmenin hak ve kapsamını daraltmadan yeni sözleşme veya protokol düzenleyebilirler.
b) İşbu sözleşme 01.01.2016 tarihinde başlar, 31.12.2017 tarihinde biter.
c)Her yıl iyileştirme zammı hükümet ile sendikalar arasında yapılacak TİS ve mevzuat hükümleri doğrultusunda artırılır.”
Hükümleri yer almaktadır.
6289 sayılı Kanun’un 33 üncü maddesiyle 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Ek 15 inci madde ile belediyelerin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödeyebilecekleri hüküm altına alınmıştır. Yine aynı maddede, sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarının 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere belirlenebileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda değinilen ek 15 inci maddeye, 4688 sayılı Kanunun Geçici 14 üncü maddesi ile bir istisna getirilmiştir. Söz konusu maddede, 15/03/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzer adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebileceği, anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamayacağı, hüküm altına alındıktan sonra, söz konusu sözleşmelerin 31/12/2015 tarihinden önce sona ermesi durumunda sözleşmenin sona eriş tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmenin sona erdiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapılabileceği hüküm altına alınmıştır. Yine söz konusu madde de, 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde, üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, sözleşmelerin 31/12/2015 tarihinden önce sona ermesi durumunda sözleşmenin sona eriş tarihini izleyen bir ay içinde yeniden sözleşme yapılabilecektir. ... Belediyesi ile ... Sendikası arasında yapılan ve 14.02.2012-14.02.2015 tarihlerini kapsayan toplu sözleşmenin yürürlüğünün sona erdiği tarih 14.02.2015 tarihidir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, söz konusu sözleşmenin 31.12.2015 tarihinden önce sona ermiş olması sebebiyle yeniden sözleşme yapılabilme olanağı bulunmaktadır. Ancak, yeni sözleşme yapılabilmesi için, eski sözleşmenin bitiminden itibaren 1 aylık süre sınırı getirilmiştir. Eski sözleşme 14.12.2014 tarihinde sona ermiş, ancak yeni sözleşme 1 aylık süre geçtikten sonra 08.01.2016 tarihinde imzalanmıştır. Bu nedenle yeni sözleşmede, eski sözleşmede yer verilen tutarlar tavan olarak kabul edilerek ödeme yapılabilme olanağı bulunmamaktadır. Öte yandan 14.02.2015 tarihinden sonra 1 aylık süre içerisinde yeni sözleşme yapılmış olarak kabul edilse bile, yeni sözleşme yapılabilme olanağı Kanunla bir kereye mahsus olarak verilmiş bir haktır. 08.01.2016 tarihinde ikince kez bu hükümden yararlanabilme olanağı bulunmamaktadır.
Sorumlularca yapılan savunmalarda, söz konusu sürenin genel toplu iş sözleşmesi ile 31.12.2017 tarihine kadar uzatıldığı ifade edilmekte ise de, yukarıda da açıklandığı üzere, söz konusu hak 31.12.2015 tarihinden önce yürürlüğü biten sözleşmeler için 1 kereye mahsus olarak verilmiştir. Kaldı ki idare ile sendika arasında 08.01.2016 tarihinde imzalanan toplu iş sözleşmesinde, önceki sözleşmede belirlenen tutarların tavan tutarlar olarak esas alınacağına dair bir hükme de yer verilmemiştir.
Bir an için sorumlularca yapılan savunmaların doğru olduğu kabul edilse bile, eski sözleşmede memurlar için aylık olarak belirlenen tutar 550,00 TL’dir. 08.01.2016 tarihinde yapılan sözleşmede belirlenen tutar ise 700 TL’dir. Yine kurban ve ramazan bayramları için yeni sözleşme ile belirlenen tutarlar eski sözleşmede belirlenen tutarların üzerindedir. Bu nedenle yeni sözleşmede belirlenen tutarların uygulanabilirliği bulunmamaktadır.
Belediye Başkanı ... ile Başkan Yardımcısı ... ve ... sorumlu olmadıklarını ifade etmişler ise de kurum adına sözleşmeyi imzalamaları ve imzalanan sözleşmede 4688 sayılı Kanun ve Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3 üncü Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı Dördüncü Bölümünün 1’inci maddesinin birinci fıkrasına aykırı hükümler olmasından dolayı oluşan kamu zararından sorumludurlar.
Sosyal denge ödemeleri Kanuni sınırlar içinde kalmak şartıyla sözleşme hükümlerine göre ödenecektir. Yapılacak ödemenin aylık brüt tutarı hiçbir halde Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3’üncü Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı Dördüncü Bölümünün 1’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan, “4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür.” ifadesine göre 2016 yılının ilk yarısı için aylık 843,76TL, ikinci yarısı için aylık 885,96TL, 2017 yılının ilk yarısı için aylık 912,55TL, ikinci yarısı için aylık 975,71TL’yi geçemeyecektir. Memurlara her ay yapılan düzenli ödemenin yanı sıra ilave olarak verilen Ramazan ve Kurban yardımı ile tavanı aşan miktarın üzerinde ödeme yapılmıştır.
Kamu zararını meydana getiren ödemeler Belediye Başkan ve yardımcılarının imzası bulunan toplu iş sözleşmesi uyarınca yapıldığından, söz konusu kamu zararından sözleşmede imzaları bulunanlar sorumludur.
Sonuç olarak, ... Belediyesinde çalışan memurlara yapılan sosyal denge ödemelerinde aylık tavanın aşılması neticesinde oluşan ... TL kamu sorumlularına ödettirilmesine oy birliğiyle karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Üyeler ... karşı oy gerekçesi: Memurlara kurban ve ramazan bayramlarında ödenen tutarların toplamının 12 aylık ödemelere dağıtılarak kamu zararının tekrardan hesaplanması gerekir.
Azınlık Görüşü:
Üyeler ... karşı oy gerekçesi: Oluşan kamu zararından gerçekleştirme görevlileri ve harcama yetkililerinin de sorumlu tutulması gerekir.
... ayrıca, sözleşmeyi imzalayanlardan olan belediye başkan yardımcısının, sözleşmeyi imzalamakla yetkili olarak Kanunda belediye başkanı gösterildiğinden ve belediye başkanı da sözleşmeyi imzaladığından sorumlu olmadığına karar verilmesi gerekir.