BÜTÇE DIŞI AVANS MAHSUBU:
“... Tesisi Yapımı” işi için yükleniciye sözleşme bedelinin %20’si oranında verilen avansın mahsubunda, sözleşme bedelinin %15’ini aşan avans miktarı için T.C. Merkez Bankası kısa vadeli avans faiz oranına göre hesaplanması gereken faiz tutarının alınmaması suretiyle kamu zararına neden olunması iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede,
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ön ödeme” başlıklı 35 inci maddesinin ikinci fıkrasında, “Sözleşmesinde belirtilmek ve yüklenme tutarının yüzde otuzunu geçmemek üzere, yüklenicilere, teminat karşılığında bütçe dışı avans ödenebilir. İlgili kanunların bütçe dışı avans ödenmesine ilişkin hükümleri saklıdır.” denilmektedir. Söz konusu hükümde belirtilen %30 oranı, bütçe dışı avans için üst limittir.
Mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde yüklenicilere bütçe dışı avans ödemesi yapılabilmesi için bu hususun 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 27 nci maddesi gereğince, “… Ödeme yeri ve şartlarıyla avans verilip verilmeyeceği, verilecekse şartları ve miktarı ile sözleşme konusu işler için eğer ödenecekse fiyat farkının ne şekilde ödeneceği …” hususunun idari şartnamede belirtilmesi zorunludur.
5018 sayılı Kanun’un yukarı alınan 35’inci maddesine dayanılarak hazırlanan Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin “Bütçe dışı ön ödemeler” başlıklı 7 nci maddesinde,
“İlgili kanunların bütçe dışı avans ödenmesine ilişkin hükümleri saklı kalmak üzere aşağıda belirtilen hallerde bütçe dışı avans verilmek veya kredi açılmak suretiyle ön ödeme yapılabilir.
a) Sözleşmelerinde belirtilmek ve karşılığında aynı tutarda teminat alınmak koşuluyla yüklenicilere,
1) Mal ve hizmet alımlarında yüklenme tutarının yüzde 10’una, yapım işlerinde ise yüklenme tutarının yüzde 15’ine kadar bütçe dışı avans verilebilir.
2) Yukarıda belirtilen oranların üzerinde avans verilmesini zorunlu kılan durumlarda, genel bütçeli idareler için Bakanlığın uygun görüşü, kapsamdaki diğer idareler için ise üst yöneticinin kararı ile ve aşan kısım için T.C. Merkez Bankasının kısa vadeli avanslara uyguladığı oranda faiz alınmak kaydıyla, yüklenme tutarının yüzde 30’unu aşmamak üzere belirlenecek oranda bütçe dışı avans verilebilir.
3) Verilen avanslar karşılığında alınan teminatlar, yüklenicinin talebi halinde mahsup edilen tutarda serbest bırakılır veya iade edilir.”
hükümleri yer almaktadır.
08.03.2007 tarih ve 25 Sıra No’lu Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Genel Tebliği ile 25.02.2017 tarih ve 55 Sıra No’lu Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Genel Tebliğinde de, Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin yukarıda yer verilen 7 nci maddesi hükümleri aynen alınmıştır.
Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme’de,
“ (1) Avans verilmeyecekse madde metnine “ verilmeyecektir” ibaresi yazılacaktır.
(2) Avans verilecekse madde metnine “aşağıdaki şartlar dahilinde verilecektir” ibaresi yazılacak ve aşağıdaki hükümler madde metnine ilave edilecektir.
“ 13.2. Yer teslimi yapıldıktan ve iş programı onaylandıktan sonra yüklenicinin yazılı isteği üzerine verilecek avansla aynı miktar (iş programında öngörülen hakediş ödemeleri üzerinden hesaplanan avans mahsubunun bitiş tarihine süreli) teminat mektubu (Avans teminat mektubu, Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen kapsam ve şekle uygun olacaktır.) veya Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen Devlet İç Borçlanma Senetleri ve bu senetler yerine düzenlenen belgeler karşılığında,
a) Şantiyenin kurulması, lüzumlu makine ve ekipmanın nakli,
b) Makine, ekipman, malzeme ve cihazların satın alınması ve siparişe bağlanması,
“[c) Taahhüdün ifası için gerekli ihzarat malzemesinin temini, ] teklif birim fiyat ve karma sözleşmelerde bu ibare eklenecektir”
gibi işler için gerekli giderleri karşılamak üzere sözleşme bedelinin yüzde ….. (sözleşme bedelinin 1/3 ünden fazla olmamak üzere bir oran belirlenecektir)….. tutarında avans verilecektir.
13.3. Avans def’aten / dilimler halinde aşağıdaki tarihte / tarihlerde ödenecektir,
(a) [avans dilimi ve tarihi]
(b) [avans dilimi ve tarihi]
(c) [avans dilimi ve tarihi]
13.4. Yüklenici, yukarda belirtilen tarihte / tarihlerde ödenecek avans tutarının tümünü bir defada almak istemezse, bunu ödenmesi kararlaştırılan yıl sonuna kadar peyderpey talep edebilir. Talep edildiği tarihte verilecek avans miktarı, hiçbir şekilde, bakiye işe ait sözleşme bedelinin belirlenen avans oranıyla çarpımından elde edilecek tutarı geçemez.
13.5. Avansın muhtelif sebeplerle öngörülenden geç ödenmesinden dolayı yüklenici İdareden hiçbir suretle süre uzatımı, tazminat ve benzeri taleplerde bulunmamayı taahhüt eder.
13.6. Yüklenicinin avans almak için İdareye yapacağı yazılı başvurusunda, avansı yukarıdaki amaca uygun olarak kullanacağını, bu avansı tahsis edeceği hususlara ait miktar ve tutarları ile itfa tarihlerini bildirmesi ve avans hükümlerine uyacağını taahhüt etmesi şarttır.
13.7. Yüklenici, aldığı bu avansı bildirdiği yerlere sarf ettiğini gösteren fatura suretlerini ve benzeri geçerli belgeleri ……… gün içinde İdareye verecektir.
13.8. İdare, iş programının aksaması veya avansın şartlara uygun sarf edilmemesi veya ………. gün içerisinde işe başlanılmamış olması hallerinde, mahsubu yapılmamış avansı veya bakiyesini, bu halleri takip eden ilk hakedişten def’aten kesmeye, bu yetmediği veya hakedişi bulunmadığı takdirde avans teminatını nakde çevirmeye her zaman yetkilidir.
13.9. Avans mahsubu aşağıda yazılı esaslar dahilinde yapılır:
13.9.1. Avans mahsup oranı, avans verilme oranının % 50 fazlasıdır.
13.9.2. Avanslar, avansın verildiği tarihten itibaren her bir hakedişin sözleşme bedeline ait tutarına, avans mahsup oranı uygulanarak hakedişlerden kesinti yapılmak suretiyle mahsup edilir.
13.9.3. Mahsup edilen miktar kadar avans teminatı iade edilir.
13.9.4. Eğer varsa, avans bakiyesi son geçici hakedişten yüzde nispetine bakılmaksızın tamamen kesilir. Hakediş tutarı yetmediği takdirde farkı, yüklenici otuz gün içinde nakden öder, aksi takdirde avans teminatı nakde çevrilerek mahsup edilir.
13.9.5. İşin tasfiye edilmesi halinde, yüklenici tasfiye kabul tarihinden itibaren otuz gün içerisinde avans bakiyesini nakden ödemek zorundadır. Bu süre sonunda ödeme yapılmadığı takdirde, avans bakiyesi avans teminatı nakde çevrilerek mahsup edilir.
13.10. Avanslar hiçbir suretle başkalarına temlik edilemez. Avans teminatları haczedilemez ve üzerine ihtiyati tedbir konulamaz.” hükümleri yer almaktadır.
Söz konusu hükümlere göre yapım işlerinde yüklenme tutarının yüzde 15’ine kadar bütçe dışı avans verilebilmektedir. Bu oranın üzerinde bütçe dışı avans verilmesi, üst yöneticinin kararı ve aşan kısım için T.C. Merkez Bankasının kısa vadeli avanslara uyguladığı oranda faiz alınması şartlarına bağlanmıştır.
Belediye ile Yüklenici ... arasında 24.02.2016 tarihinde ... TL sözleşme bedeli ile imzalanan “...Tesisi Yapımı” işinde üst yöneticinin kararı ile sözleşme bedeli olan ...TL’nin %20’si oranına tekabül eden ...TL bütçe dışı avans verilmesine rağmen, mevzuat hükmüne aykırı olarak, sözleşme bedelinin %15’ini aşan avans miktarı için T.C. Merkez Bankası kısa vadeli avans faiz oranına göre hesaplanması gereken faiz tutarı alınmamıştır.
Bu itibarla, yükleniciye 12.04.2016 tarihinde sözleşme bedelinin %20’si oranında ...TL olarak verilen ve 03.10.2017 tarihinde mahsup edilen avansın sözleşme bedelinin %15’ini aşan kısım için aşağıdaki tabloda belirtildiği üzere...TL faiz alınmayarak kamu zararına sebebiyet verilmiştir. (Sorguda söz konusu avansa ilişkin mahsup süresi hesaplanırken 01.05.2016 - 31.12.2016 tarihleri arası sehven 7 ay olarak değerlendirilmek suretiyle...TL kamu zararı hesaplanmıştır. Ancak kamu zararı tutarının doğru miktarı belirtilen tarihler arası mahsup süresi 8 ay olduğundan ...TL’dir.)
Ancak, savunma ekinde gönderilen belgelerin incelenmesinde, kamu zararı tutarı ...TL’nin 13.09.2018 tarih ve 1625 nolu muhasebe işlem fişi ile tahsil oldunduğu anlaşıldığından, ilişilecek husus kalmadığına
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere
oy birliğiyle karar verildi.