Hakediş:
... İnş.Müh.Nak.San.Tic.Ltd.Şti. ile ... İnş.Müh.Müş.Müt.San.Tic.Ltd.Şti. yükleniminde gerçekleştirilen “... Büyükşehir Belediyesi ... 3 Adet Çöp Aktarma İstasyonu Yapımı” işinde,
A) Proje değişikliği şartları gerçekleşmediği halde, onaylı projeler olmadan, iş artış oluru ile proje kapsamındaki iş kalemlerinin değiştirilmesi,
B) Herhangi bir gerekçe olmaksızın sözleşme kapsamında yapılması gereken jenaratörlerin yapımından vazgeçilmesi,
neticesinde kamu zararına sebebiyet verilmesi iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede,
A) Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 12 nci maddesinde,
“Projelerin uygulanması
Madde 12 - (1) Sözleşme konusu işler, idare tarafından yükleniciye verilen veya yüklenici tarafından hazırlanıp idarece onaylanan uygulama projelerine uygun olarak yapılır.
…
(4) İdare, sözleşme konusu işlerle ilgili proje v.b. teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkansız olduğu hallerde, işin sözleşmede belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak şekilde gerekli değişiklikleri yapmaya yetkilidir. Yüklenici, işlerin devamı sırasında gerekli görülecek bu değişikliklere uygun olarak işe devam etmek zorundadır. Proje değişiklikleri, ilk projeye göre hazırlanmış malzemenin terk edilmesini veya değiştirilmesini veya başka yerde kullanılmasını gerektirirse, bu yüzden doğacak fazla işçilik ve giderleri idare yükleniciye öder. Proje değişiklikleri işin süresini etkileyecek nitelikte ise yüklenicinin bu husustaki süre talebi de idare tarafından dikkate alınır.”
Denilmektedir.
Söz konusu hükümden de anlaşılacağı üzere, sözleşme konusu işlerle ilgili proje v.b. teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkansız olduğu hallerde projelerde değişiklik yapılabilmektedir.
Anahtar teslim götürü bedel teklif alınarak ihale edilen işte, projelerde gösterilen mahal listesi ve teknik şartnamede İNŞ002 poz nolu “Hidrolik Sıkıştırmalı Üstten Yüklemeli Çöp Taşıma Semi Treyler (52-60 m3) Kapasiteli” iş kalemi yer almakta ve “Hidrolik Sıkıştırmalı Üstten Yüklemeli 52-60 m3 kapasiteli boy=1100 Cm En 250 Cm ve Yükseklik =400 Cm Gövde yan duvarı 4 mm Alt Tabanı 5 mm Üst Saçı 3 mm olacak şekilde SHidrolik Sıkıştırma sistemli Çöp Semi Treyleri” olarak tanımlanmaktadır.
İşin devamı sırasında, söz konusu imalat kaleminde değişikliğe gidilmiş düzenlenen tutanakla,
“üstten yüklemeli çöp taşıma semi terylererin (52-60m3),
1- sıkıştırma pompasının olmaması
2- bakım maliyetin az olması
3- hidrolik sıkıştırmalı sistemlerde sıkıştırmadan dolayı semi treyler kasasında meydana gelebilecek deformasyonun olması,
Gerekçeleri ile hidrolik sıkıştırmalı üstten yüklemeli çöp taşıma semi treyleri yerine kayar tabanlı semi treyler ile değiştirilmesi uygun görülmüştür.
Denetçi görüşünde, söz konusu değişiklik yapılmadan işin tamamlanmasına engel bir durum bulunmadığı, ileri sürülen sebeplerin önceden de mevcut olup sonradan ortaya çıkmadığı, ihale düzenlenmeden önce idarenin tercihini bu yönde kullanması gerektiği ifade edilmiştir.
Bunun yanı sıra, “Yaklaşık Maliyet Hesap Cetveli” başlıklı 2015 tarihli belgede, piyasadan üç teklif alındığı, tekliflerin teknik şartnameye göre, sıkıştırmalı kayar tabanlı semi treyler için verildiği, üç teklifin ortalaması alınarak 5 semi treyler için 1.176.666,67 TL (235.333,33TL/Adet) bedel belirlendiği, bu durum da, idarenin başlangıçta kayar tabanlı sistemlerden haberdar olduğunu ancak tercihini diğerinden yana kullandığını ifade edilmiştir.
Sorumlularca yapılan savunmalarda da ifade edildiği üzere, ... ve ... ilçelerinde imalatlar tamamlanmış ve yükleniciye 2 adet ara hakediş ödenmiştir. 15.10.2015 tarihli gerekçeli rapor ile semitreylerler kayar tabanlı olarak değiştirilmiş ve iş durdurulmadan önce 4 adet semitreyler alınmıştır. ... ilçesinde yapılması planlanan aktarma istasyonu vatandaşın itirazı nedeni ile ... ilçesine kaydırılmıştır.
Görüleceği üzere, projede değişikliğe gidilmiştir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükmünde de açıkça ifade edildiği üzere idareler, şartların değişmesi durumunda her zaman proje değişikliğine gidebileceklerdir. Sorgu konusu olayda da bu koşullar gerçekleşmiş ve idarece takdir yetkisi içerisinde bir proje değişikliğine gidilmiştir. Bu sebeplerle, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde sayılan haller çerçevesinde herhangi bir kamu zararı oluşmamıştır.
Sonuç olarak, her ne kadar Denetçi görüşünde, Proje değişikliği şartları gerçekleşmediği halde, onaylı projeler olmadan, iş artış oluru ile proje kapsamındaki iş kalemlerinin değiştirilmesi neticesinde ... TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddia edilmekte ise de, konu hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına oy birliğiyle,
B) Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 12 nci maddesinde,
“Projelerin uygulanması
Madde 12 - (1) Sözleşme konusu işler, idare tarafından yükleniciye verilen veya yüklenici tarafından hazırlanıp idarece onaylanan uygulama projelerine uygun olarak yapılır.
…
(4) İdare, sözleşme konusu işlerle ilgili proje v.b. teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkansız olduğu hallerde, işin sözleşmede belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak şekilde gerekli değişiklikleri yapmaya yetkilidir. Yüklenici, işlerin devamı sırasında gerekli görülecek bu değişikliklere uygun olarak işe devam etmek zorundadır. Proje değişiklikleri, ilk projeye göre hazırlanmış malzemenin terk edilmesini veya değiştirilmesini veya başka yerde kullanılmasını gerektirirse, bu yüzden doğacak fazla işçilik ve giderleri idare yükleniciye öder. Proje değişiklikleri işin süresini etkileyecek nitelikte ise yüklenicinin bu husustaki süre talebi de idare tarafından dikkate alınır.”
Denilmektedir.
Denetçi görüşünde, yapımından vaz geçilen jeneratörlerin sözleşme anahtar teslim sözleşme olduğundan birim fiyatlarının bulunmadığı, bu iş kalemlerinin birim fiyatlarının genel şartnamenin 22 nci maddesine göre tespit edileceği, idare tarafından söz konusu azalma karşılığı 2014 yılı birim fiyatları ile hesaplanıp bulunan tutarların yüklenici hakedişinden indirildiği, ancak, uygulama projesi kapsamındaki bu iş kaleminden vazgeçilmenin herhangi bir teknik fiili veya fiziki nedeninin bulunmadığı, aktarma istasyonu tesisi için jeneratörlere mutlaka ihtiyaç olduğu, idarece tesisin 2017 yılında teslim alındığından, yılı içinde ayrı bir yöntemle bu malzemeleri temin etmek istediğinde, 2017 yılı fiyatları ile temin edebileceği, öte yandan işte fiyat farkı ödenmediğinden, yükleniciye de 2017 yılında yapılması durumunda katlanacağı maliyetin bedelini sözleşme yılı olan 2015 yılı fiyatları ile tahsil edeceğinden, dolaylı bir menfaat temin edildiği iddia edilmiştir.
Sorumlularca yapılan savunmada da belirtildiği üzere idarece, kurulan çöp aktarma tesislerin işletmesinde görev alacak yeterli personelin bulunmamasından ötürü tesislerde belli bir süre sadece çöp taşıma kamyonlarının görev alacağından, tesislerin tam anlamıyla faaliyete geçirilmesine değin jeneratörün atıl kalacağı, çalınabileceği ve bakım maliyetinin idareye ekstra yük getireceği düşünülerek jeneratörlerin yapılmasından vazgeçilmiştir. Ayrıca jeneratör için de yükleniciye ödeme yapılmamıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmü uyarınca idareler şartların gerçekleşmesi durumunda projelerde değişikliğe gidebileceklerdir. Sorgu konusu olayda da idare bu kapsamda jeneratörün alımından vazgeçmiş yükleniciye de herhangi bir ödemede bulunmamıştır. Dolayısıyla, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde sayılan kamu zararı türleri bakımından değerlendirildiğinde herhangi bir kamu zararı da oluşmamıştır.
Sonuç olarak, her ne kadar Denetçi görüşünde, Herhangi bir gerekçe olmaksızın sözleşme kapsamında yapılması gereken jenaratörlerin yapımından vazgeçilmesi neticesinde ... TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddia edilmekte ise de, konu hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına oy birliğiyle karar verildi.