Mesleki uygulama eğitimlerinin, lisans düzeyinde fen ve mühendislik bilimlerinde yürütülmesi gerekirken, ön lisans düzeyinde de yürütülmesi ve bu kapsamda öğretim elemanlarına teorik ders ve diğer faaliyetler(uygulama) kapsamında ek ders ücreti ödenmesi:
Mesleki uygulama eğitimlerinin, lisans düzeyinde fen ve mühendislik bilimlerinde yürütülmesi gerekirken, ön lisans düzeyinde de yürütülmesi ve bu kapsamda öğretim elemanlarına teorik ders ve diğer faaliyetler(uygulama) kapsamında ek ders ücreti ödenmesi nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmesi iddiasına ilişkin incelemede,
Sorguda 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun (Ek: 18/6/2017-7033/19 md.) geçici 74'üncü maddesinde yer verilen düzenlemeler gerekçe gösterilerek yükseköğretim kurumlarının lisans düzeyindeki fen ve mühendislik bilimleri dışındaki diğer bilimlerde uygulamalı eğitim yapmalarının mümkün olmadığı bu nedenle diğer bilimlerde uygulamalı eğitim yapılması sonucunda öğretim görevlilerine yapılan ek ders ücretlerinin kamu zararına sebebiyet verdiği belirtilmektedir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun (Ek: 18/6/2017-7033/19 md.) geçici 74'üncü maddesinde aşağıdaki düzenlemeye yer verilmiştir.
"Yükseköğretim Kurulu, 1/1/2023 tarihine kadar Devlet yükseköğretim kurumlarının lisans düzeyinde fen ve mühendislik bilimleriyle sınırlı olmak üzere, öğrencilerin öğrenimlerinin son yılında bir yarıyılı özel sektör işletmelerinde, teknoparklarda, araştırma altyapılarında, Ar-Ge merkezlerinde ya da sanayi kuruluşlarında uygulamalı eğitimle tamamlamalarını zorunlu kılmaya, uygulamalı eğitimin zorunlu kılınacağı bölümleri belirli yükseköğretim kurumlarıyla ve/veya belirli fakülte ya da bölüm ve programlarla sınırlı tutmaya yetkilidir.
Uygulamalı eğitimleri süresince öğrencilere asgari ücretin net tutarının %35’i ücret olarak ödenir. Uygulamalı eğitim ücretlerini karşılamak üzere ihtiyaç duyulan kaynak, 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 53 üncü maddesinin üçüncü fıkrasının (B) bendinin (h) alt bendi için ayrılan tutardan Yükseköğretim Kurulu hesabına ödenen ve Yükseköğretim Kurulu bütçesine gelir ve ödenek kaydedilerek ilgili yükseköğretim kurumlarına aktarılmak suretiyle karşılanır. Aktarılan bu tutar, yükseköğretim kurumları bütçesine gelir ve ödenek kaydedilmek suretiyle öğrencilerin hesabına ödenir.
Öğrencilerin uygulamalı eğitim süresince sigorta primleri, 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun 25 inci maddesinin dördüncü fıkrası hükümlerine göre karşılanır.
Eğitimin planlanması, öğrencilerin yerleştirilmesi, takibi, kaynağın aktarımı, bütçeleştirilmesi ve kullanımına ilişkin esaslar ile uygulamalı eğitime ilişkin diğer hususlar, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. …"
Yukarda yer verilen kanun maddesinin birinci fıkrasında yer verilen düzenleme ile Yükseköğretim Kuruluna lisans düzeyindeki fen ve mühendislik bilimleri bilimleriyle sınırlı olmak üzere öğrencilerin öğrenimlerinin son yılının bir yarıyılını yine kanun maddesinde belirtilen yerlerde uygulamalı eğitim yapma zorunluluğu getirme yetkisi verilmiştir. Kanun metninden anlaşılacağı üzere Yükseköğretim Kuruluna Kanunla verilen zorunlu uygulamalı eğitim getirme yetkisi sadece lisans düzeyindeki fen ve mühendislik bilimleriyle ilgilidir. Bu düzenlemede diğer bilimlerle uygulamalı eğitimin zorunlu kılınmasıyla veya uygulamalı eğitim yapılmamasıyla ilgili bir hüküm bulunmamaktadır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun, 7’nci maddesinde ise Yükseköğretim Kurulunun yükseköğretimi planlama, işbirliği ve koordinasyon görevleri bulunduğuna, 12’nci maddesinde yükseköğretim kurumlarının çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim yapma, örgün, yaygın, sürekli ve açık eğitim yoluyla toplumun özellikle sanayileşme ve tarımda modernleşme alanlarında eğitilmesini sağlama, yörelerindeki tarım ve sanayinin gelişmesine ve ihtiyaçlarına uygun meslek elemanlarının yetişmesine ve bilgilerinin gelişmesine katkıda bulunmak, yükseköğretimin uygulamalı yapılmasına ait eğitim - öğretim esaslarını geliştirmek görevleri bulunduğuna yer verilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 14’ncü maddesinde üniversitenin eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, üniversitenin yıllık eğitim - öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak üniversite senatosunun görevleri arasında sayılmıştır.
2547 sayılı Kanunun 43’ncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, “Yükseköğretim kurumları, örgün, yaygın ve açık öğretim yöntemleri ile her türlü eğitim - öğretim yapabilirler.” düzenlemesine, Ek 23’üncü maddesinde,“ Yükseköğretim kurumlarında pratik, uygulamalı dersler ve staj, öğrencinin tercih edeceği ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile bunlara muadil özel kuruluşlarda yapılabilir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununda yer verilen düzenlemelerde lisans düzeyindeki fen ve mühendislik bilimi dışındaki bilimler için uygulamalı eğitim yapılmasını kısıtlayıcı bir hüküm bulunmamakla birlikte Kanunda bilimsel özerkliğin doğasına uygun olarak üniversitenin yıllık eğitim - öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak senatonun görev ve yetkileri arasında sayılmıştır. Sorumlular tarafından yapılan savunmalarda ve eki belgelerde de yer alan bilgilerden anlaşılacağı üzere üniversite tarafından alınan kararlar doğrultusunda sosyal bilimler alanında mesleki uygulama eğitimi yapılması Yükseköğretim Kurulu tarafından uygun bulunmuştur.
2547 sayılı Kanun ve bu Kanun çerçevesinde yapılan düzenlemelerde sosyal bilimler alanında uygulamalı eğitim yapılmasına engel bir düzenleme bulunmamakla birlikte, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununda da öğrenciler tarafında işletmelerde mesleki eğitim yapılmasına ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun “Amaç” başlıklı birinci maddesinde “Bu Kanunun amacı, çırak, kalfa ve ustaların eğitimi ile okullarda, yükseköğretim kurumlarında ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esasları düzenlemektir.” Düzenlemesine, “Kapsam” başlıklı ikinci maddesinde, “Bu Kanun, Yükseköğretim Kurulu ve Mesleki Eğitim Kurulunun belirleyeceği mesleklerde, kamu ve özel sektöre ait kurum, kuruluş ve iş yerleri ile mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarındaki eğitim ve öğretimi kapsar.” düzenlemesine yer verilmiştir.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun 18’nci maddesinde ise aşağıdaki düzenlemelere yer verilmiştir:
“On ve daha fazla personel çalıştıran işletmeler, çalıştırdıkları personel sayısının yüzde beşinden az olmamak üzere mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumu öğrencilerine beceri eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumu öğrencilerine staj ve tamamlayıcı eğitim yaptırır. Öğrenci sayısının tespitinde kesirler tam sayıya tamamlanır. Bu işletmeler mesleki ve teknik eğitim yapan yükseköğretim kurumu öğrencilerine staj yaptırabilir.
…
Mesleki eğitim kapsamına alınıp alınmadığına bakılmaksızın ondan az personel çalıştıran işletmeler de mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumları öğrencilerine bu Kanunun ilgili hükümlerine göre beceri eğitimi, staj ve tamamlayıcı eğitim yaptırabilirler.”
3308 sayılı Kanunun 3’ncü maddesinde ise "İşletmelerde Mesleki Eğitim" kavramı aşağıdaki gibi tanımlanmıştır.
“…mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumları öğrencilerinin beceri eğitimlerini işletmelerde, teorik eğitimlerini ise mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında veya işletme veya kurumlarca tesis edilen eğitim birimlerinde yaptıkları eğitim uygulamalarını,
…
İfade eder.”
3308 sayılı Kanunun 20’nci maddesinde ise, “İşletmelerde beceri eğitimi gören öğrencilerin teorik eğitimi, mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında veya işletmelerin eğitim birimlerinde yapılır. Çalışma saatleri içinde yapılacak teorik eğitim haftada oniki saatten az olamaz. Bu eğitim yoğunlaştırılmak suretiyle de yapılabilir. Teorik eğitim günlerinde öğrenciler ücretli izinli sayılır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun 20’nci maddesine 6764 sayılı Kanunun 42’nci maddesiyle getirilen düzenlemede ise, “Mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında ve işletmelerde yapılan mesleki eğitim, staj ve tamamlayıcı eğitime ilişkin usul ve esaslar ile sınavların yapılış şekilleri, Bakanlık ve Yükseköğretim Kurulunca çıkarılan yönetmeliklerle düzenlenir.” hükmüne yer verilmiştir.
Yukarda yer verilen Kanun hükümleri incelendiğinde 3308 sayılı Kanunda Sosyal Bilimler alanında öğrenim gören öğrencilerine yönelik uygulamalı eğitim yapılmasına engel bir düzenleme bulunmamaktadır. 2016 yılında 6764 sayılı Kanunun 42’nci maddesiyle 3308 sayılı Kanunun 20’nci maddesine eklenen ek fıkrada Mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında ve işletmelerde yapılan mesleki eğitim, staj ve tamamlayıcı eğitime ilişkin usul ve esaslar ile sınavların yapılış şekilleri, Bakanlık ve Yükseköğretim Kurulunca çıkarılan yönetmeliklerle düzenleneceğini hüküm altına alınmış ancak bahsi geçen yönetmelik ilgili kurumlar tarafından çıkarılmamıştır. Yukarda yer verilen mevzuat hükümleri ve sorumluların savunmaları çerçevesinde sosyal bilimler alanındaki uygulamalı eğitim faaliyetleri kapsamında diğer faaliyetler ve teorik dersler karşılığında öğretim elemanlarına yapılan ek der ücreti ödemeleri nedeniyle herhangi bir kamu zararı oluşmamaktadır. Kamu zararın söz konusu olmaması nedeniyle ilişilecek bir husus bulunmadığına oy birliğiyle,