KREŞ ÜCRETİ ALINMAMASI
… Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğüne bağlı olarak hizmet sunan kreşlere kayıt yaptıran memur çocukları için ilgili personelden herhangi bir ücret alınmayarak kamu zararına neden olunması iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede,
…Belediyesi ile … Sendikası arasında imzalanan ve 2018-2019 yılları içerisinde yürürlükte bulunan sosyal denge sözleşmesinin “KREŞ (ÇOCUK BAKIM EVİ)” başlıklı 16’ncı maddesinin (a) bendinde,
“Çalışanların çocukları … Belediye Başkanlığına ait Kreş (Çocuk Bakım Evi, Çocuk oyun evi) gibi yerlerden ücretsiz yararlanır.” denilmektedir.
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 15’inci maddesinde,
“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” denilmek suretiyle Belediye ile yetkili sendika arasında tavan tutarı geçmemek üzere sosyal denge sözleşmesi yapılabilmesine cevaz verilmiştir.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddesi de 375 sayılı KHK’nin Ek 15’inci maddesine göre düzenlenmiştir. Mezkûr maddenin birinci ve ikinci fıkralarında aynen,
“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.
Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez. Mahalli idareler genel seçim tarihini izleyen üç ay içerisinde de toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olmak üzere sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.” hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden açıkça anlaşılacağı üzere belediye başkanı ile sendika temsilcisi sadece ödenecek olan sosyal denge tazminat tutarını kanuni sınırlarda tespit etmek üzere yetkilendirilmiştir. Bunun dışında sözleşme hakkını toplu sözleşme gibi düşünmek ve sözleşme metnine yetkilendirilen husus dışında başkaca hükümler koymak mümkün değildir. Zira 4688 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinde mahalli idarelerle imzalanan sözleşmenin Kanun'un uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılamayacağı açıkça belirtilmiştir.
19.01.2018 tarih ve 30306 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2018-3 sayılı Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ’in,
“Kreş ve çocuk bakımevleri ücretleri” başlıklı 5’inci maddesinin (1) numaralı fıkrasında aynen,
“Kamu kurum ve kuruluşlarına ait kreş ve çocuk bakımevlerine kabul edilecek devlet memurları ile diğer kamu personelinin her çocuğu için aylık bakım ücreti asgari 189,00 TL olarak tespit edilmiştir. Ancak, belirlenen asgari aylık ücretlerin kreş ve çocuk bakımevi hizmetlerinin karşılanmasında yeterli olmadığı durumlarda, kurum ve kuruluşlar belirlenen ücretin üzerinde bedel tespit etmeye yetkilidir.” denilmekte,
“Ortak hususlar” başlıklı 7’nci maddesinde ise,
“(1) Kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin işletme giderleri için ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerinden herhangi bir katkıda bulunulmaması esastır.
…
(8) Bir kurum veya kuruluşun eğitim ve dinlenme tesisleri, misafirhane, kreş ve çocuk bakımevlerinden yararlandırılan,
a) O kurum ve kuruluşun emeklisi ile o kurum ve kuruluşun personelinin veya emeklisinin eşleri, üstsoy ve altsoylarına, kurum personeli için belirlenen tarife uygulanır.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer alan Tebliğ hükümlerinden belediyenin kreş hizmeti için bütçesinden herhangi bir katkıda bulunmamasının esas olduğu, kreşe kayıt olan her çocuk için ilgili personelden aylık en az 189,00 TL alınması gerektiği, söz konusu tutarın kreş hizmetini karşılamaya yetmemesi halinde belirlenen ücretin üzerinde bir bedel tespit edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Ancak 21.02.2019 tarih ve 7166 sayılı Kanun’un 14’üncü maddesi ile 5393 sayılı Belediye Kanunu’na Geçici 11’inci madde eklenmiş ve,
“Konusu suç teşkil etmemek kaydıyla, bu maddenin yürürlük tarihine kadar personelinin çocukları için kreş ve gündüz bakımevi hizmetini bütçesinden hizmet alımı yoluyla karşılamış olan belediyeler, büyükşehir belediyeleri ve bağlı kuruluşlarının yetkili ve görevli personeli hakkında idari veya mali yargılama ve takibat yapılamaz, başlamış olanlar işlemden kaldırılır.” hükmü getirilmiştir.
Bu itibarla … Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğüne bağlı olarak hizmet sunan kreşlere kayıt yaptıran memur çocukları için ilgili personelden herhangi bir ücret alınmayarak … TL kamu zararına sebep olunmasına ilişkin rapor maddesi hakkında 5393 sayılı Belediye Kanununun Geçici 11’inci maddesinde yer alan hükmün kıyasen uygulanarak konu ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,