İş artışı kapsamında kazı nakli bedeli ödemesinde bulunulması:
Anahtar teslimi götürü bedel usulüyle ihale edilen, …. İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti yükleniminde bulunan 5.580.000 TL ihale bedelli …. binası yapım işinde, uygulama projesi, yaklaşık maliyet hesabı ve pursantaj cetvelinde yer alan kazı imalatları için, yaklaşık maliyet ve pursantaj cetvelinde nakliyeye yer verilmediği gerekçesiyle yeni birim fiyat düzenlenmek suretiyle iş artışı kapsamında kazı nakli bedeli ödemesinde bulunulması suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmesi iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede,
... Binası projesi üstünden yapılan hafriyat metraj hesabında toplam kazı miktarının 11.136,07m3 olarak hesaplandığı, bu miktarın 929,35m3’ünün uygulama projelerinde belirtildiği şekilde geri yan dolgularda kullanıldığı, yaklaşık 4.083.7m3’ünün yerleşke sınırları içerisinde öncelik arzeden ve ihtiyaç olan yerlere yüklenici tarafından serildiği, geriye kalan 6.123 m3 kazı malzemesinin ise yerleşke içerisinde gerektiğinde kullanılması için depolandığı, ancak, yapım işi devam ederken idarenin ileride gerektiğinde kullanmak üzere depolattırdığı kazı malzemesinin anayola (…. caddesine) yakın olması nedeniyle, ... Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Atık Yönetim Dairesi Başkanlığı İnşaat Atıkları Şube Müdürlüğünce yükleniciye önce sözlü ihtar daha sonrasında da iki defa yazılı ihtar verilerek kazı malzemesinin bekletilmeden bertaraf edilmesinin istendiği, gönderilen savunma ekindeki belgelerden anlaşılmıştır.
Anılan işe ait sözleşmenin 6 - Sözleşmenin Türü ve Bedeli maddesinde, “Bu sözleşme, anahtar teslimi götürü bedel sözleşme olup, ihale dokümanında yer alan uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için yüklenici tarafından teklif edilen bedel üzerinden akdedilmiştir.” hükmü yer almaktadır.
Anahtar teslimi götürü bedel işlerde ihale dokümanlarında belirtilmemesine rağmen fen ve sanat kuralları veyahut herhangi bir sebep gösterilerek bir işi bedelsiz yaptırmak mümkün değildir. Her ne kadar, ihale türü anahtar teslimi götürü bedel de olsa işe ait bir uygulama projesi, iş ve imalat tarifi olması zorunludur. Anahtar teslimi götürü bedel olarak yola çıkılan işlerde, iş devam ederken, öngörülemeyen durumlar ve/veya teknik zaruretler oluşması sebepleriyle, tüm idarelerde, gerek artış, gerek eksiliş yapılabilmektedir. Bir işin sözleşme esnasında belirlenen yapım şartının değişmesi, sözleşme şartlarının da her iki tarafca kabul edilecek şekilde değişmesi zorunluluğunu doğurmaktadır. Artış eksiliş yapılması hususu, işe ait sözleşme dokümanı ve eklerine göre değerlendirilmekte, yüklenici ve yapı denetim heyetince, işin tarifi, metrajı ve fiyatında mutabakat sağlanmak şartıyla idare onayına sunularak nihayetlendirilmektedir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin projelerin uygulaması başlıklı 13’üncü maddesinde sözleşme konusu işler idare tarafından yükleniciye verilen veya yüklenici tarafından hazırlanıp idarece onaylanan uygulama projelerine uygun olarak yapılır denilmektedir. İşe ait ihale dokümanı ve sözleşme eki birim fiyat poz tarifleri incelendiğinde, ihale dokümanında mevcut Y.15.001/2B, Y.15.006/2B ve Y.15.010/4B kazı poz tariflerinde kazı nakli taşıma mesafesinin 25 metre ile sınırlandırıldığı ve 25 metre dışındaki taşımalarının bu fiyalara dahil olmadığı görülmüştür. İşin projesi, mahal listesi, ödemeye esas pursantajı ve yaklaşık maliyeti incelendiğinde de, yukarıda belirtilen kazı pozları dışında kazı naklini içeren herhangi bir nakliye kalemi bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Belediyenin sözlü ve yazılı ihtarları doğrultusunda oluşan öngörülemeyen durum neticesinde, depolanan kazı malzemesinin (6.123 m3), sözleşme kapsamı dışında, yasal döküm sahasına taşındığı, sonuç olarak inşaat sahasına en yakın yer olan, yaklaşık 20 kilometre mesafedeki ... Büyükşehir Belediyesi Yelki döküm alanına nakliyesi yaptırılan hafriyatın sözleşme ve eki dokümanlarında belirtilen 25 metre mesafesini aştığı ve bu sebeple ilave bir iş kalemi ve ilave bedel gerektirdiği aşikardır.
Bu itibarla, ... Büyükşehir Belediyenin sözlü ve yazılı ihtarları doğrultusunda oluşan öngörülemeyen durum nedeniyle, inşaat sahasına depolanan kazının 20 kilometre mesafedeki ... Büyükşehir Belediyesi Yelki döküm alanına nakliyesi için yeni birim fiyat düzenlenmek suretiyle iş artışı kapsamında kazı nakli bedeli ödenmesinde ilişilecek husus bulunmadığına,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,