SOSYAL DENGE KAPSAMINDA BAYRAM İKRAMİYESİ ÖDENMESİ
) İdare ile yetkili sendika arasında akdedilen sosyal denge sözleşmesine istinaden İdare personeline ödenen yıllık izin parası ile bayram ikramiyelerinin ilgili mevzuatıyla belirlenen sosyal denge tazminatı tavan tutarını aşması suretiyle kamu zararına neden olunması iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede;
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddesi;
“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.
Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez. Mahalli idareler genel seçim tarihini izleyen üç ay içerisinde de toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olmak üzere sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.
İlgili mahalli idarenin; vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi ile Hazine Müsteşarlığına olan borç toplamının gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yüzde onunu aşması, ödeme süresi geçtiği halde ödenmemiş aylık ve ücret borcu bulunması veya gerçekleşen en son yıla ilişkin toplam personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin belediyelerde yüzde otuzunu, il özel idaresinde yüzde yirmibeşini aşması hallerinde bu madde kapsamında sözleşme yapılamaz. Sözleşmenin yapılmasından sonra bu koşulların oluşması durumunda mevcut sözleşme kendiliğinden hükümsüz kalır.”
4688 sayılı Kanun’a 04.04.2012 tarihli ve 6289 sayılı Kanun’la eklenen Geçici 14’üncü madde;
“(Ek: 4/4/2012-6289/30 md.) 15/3/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.”
375-sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 15’inci maddesi;
“Ek Madde 15- (Ek: 4/4/2012-6289/33 md.)Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükümlerini içermektedir.
Diğer yandan, Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme’nin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” başlıklı dördüncü bölümünün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1’nci maddesinde;
“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.”
“Sosyal denge tazminatı süre uzatımı” başlıklı 7’nci maddesinde;
“4688 sayılı Kanunun geçici 14 üncü maddesinde yer alan “31/12/2015” ibaresi “31/12/2019” şeklinde uygulanır.” düzenlemeleri yer almaktadır.
Yukarıda yer alan yasal düzenlemeler değerlendirildiğinde görüleceği üzere, 4688 sayılı Kanun’un 32’nci maddesine göre, 375 sayılı KHK’nin Ek 15’inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı arasında, Toplu Sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sosyal denge sözleşmesi yapılabilecektir.
375 sayılı KHK’nin Ek 15’inci maddesinde ise, sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarının, 4688 sayılı Kanun’a göre yapılan Toplu Sözleşme’de belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ile sendika arasında yapılabilecek sözleşmeyle belirleneceği belirtilmiştir.
Bu bağlamda, mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmesi imzalanmıştır. Bu sözleşmenin kamu görevlilerinin geneline yönelik bölümü Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti Başkanı tarafından, Yerel Yönetim Hizmet Koluna yönelik bölümü BEM-BİR-SEN (Belediye ve Özel İdare Çalışanları Birliği Sendikası) Temsilcisi tarafından, kamu görevlileri adına imzalanmış ve yürürlüğe girmiştir.
4688 sayılı Kanun uyarınca imzalanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme’nin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme bölümünün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1’inci maddesinin (1) numaralı fıkrasında; sosyal denge tazminatının aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’ü olarak belirlenmiştir.
Diğer yandan; 4688 sayılı Kanun’un geçici 14’üncü maddesinde, 15.03.2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 15’inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan ve 11.04.2012 tarihinde de yürürlükte olan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebileceği; bu tarih itibariyle yürürlükte bulunan sözleşmeler uyarınca unvanlar itibariyle ödenen aylık ortalama tutarların 4688 sayılı Kanun’a göre yapılan Toplu Sözleşme’de belirlenen tavan tutarı geçmesi durumunda 11.04.2012 tarihinde de yürürlükte olan sözleşmeler uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutarların, tavan tutar olarak esas alınabileceği hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla, yeni imzalanacak sosyal denge sözleşmelerinde yukarıda belirtilen şekilde, 15.03.2012 tarihinden önce imzalanan ve 11.04.2012 tarihinde de yürürlükte olan sözleşmelerdeki personel lehine olan hükümler dikkate alınabilecektir.
Diğer bir ifade ile şayet 15.03.2012 tarihinden önce imzalanan ve 11.04.2012 tarihinde de yürürlükte olan bir sözleşme var ise, bu sözleşme uyarınca unvanlar itibariyle ödenen ortalama aylık tutarlar ile 4688 sayılı Kanun’a göre yapılan Toplu Sözleşme’de belirlenen tavan tutar (en yüksek Devlet memuru aylığının-ek gösterge dâhil %100’ü) kıyaslanacak ve yeni sosyal denge sözleşmesinde belirtilmek şartıyla hangisi yüksek ise unvanlar itibariyle tazminat ödemesine esas alınabilecektir. Bu durumda, bir tazminat olan sosyal denge ödemesinin tavanı; personelin kadro unvanına göre, ya Toplu Sözleşme’de belirtilen tavan tutar ya da 15.03.2012 tarihinden önce imzalanan ve 11.04.2012 tarihinde de yürürlükte olan sözleşmeler uyarınca unvanlar itibariyle yapılan ödemelerin aylık ortalama tutarı olacaktır. Söz konusu sözleşmeler ise, kendi metninde belirlenen yürürlük süresine kadar geçerli olan sözleşmelerdir.
Yukarıda belirtilen yasal düzenlemelerden de görüleceği üzere, sosyal denge sözleşmesinde düzenlenen tazminatın tutarı; görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre belirlenebilecek, ancak, mevzuatında belirtilen tavan tutarı aşamayacaktır.
İdarenin sosyal denge tazminatı ödemelerinin incelenmesi neticesinde; İdare ve ilgili sendika arasında 15.03.2012 tarihinden önce imzalanmış ve 11.04.2012 tarihinde de yürürlükte olan sözleşme olduğu ancak, en son sosyal denge sözleşmesinin mevzuatında belirtilen şekliyle düzenlenmediği ve personelin tazminat tavan tutarının mevzuatına göre tespit edilmediği; İdare tarafından 2019 yılında personele ödenen sosyal denge tazminat tutarlarının tespitinde yukarıda belirtilen kıyaslama ve mevzuat hükümlerine aykırı olarak gerek 11.04.2012 tarihinde yürürlükte olan sözleşmede gerekse de Toplu Sözleşme’de yer alan tavan tutarların aşıldığı tespit edilmiştir.
... Belediye Başkanlığı ile Belediye ve Özel İdare Çalışanları Birliği Sendikası (BEM-BİR-SEN) arasında 01.01.2012 tarihinde, 01.01.2012 ile 31.12.2013 tarihleri arasında geçerli olmak üzere sosyal denge sözleşmesi imzalanmıştır. Dolayısı ile yukarıda belirtilen tarihte, yani 11.04.2012 tarihinde, uygulamada olan sözleşme bu sözleşmedir. Söz konusu sözleşmenin “Sosyal Denge Yardımı” başlıklı 15’inci maddesinde;
“Bu sosyal denge sözleşmesinin kapsamına giren çalışanlara kanunen verilen ücrete ilaveten işverence her ay verilecek olan net sosyal denge yardımı aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir. Ayrıca Riyaset Makamınca uygun görülen başarılı personele aylık olarak ikramiye verilebilir.
a) Kadro durumuna bakılmaksızın işyerinde daimi ya da muvakkat her statüdeki memurlardan fiilen Başkan Yardımcısı olarak görevlendirilen personelin kadro maaşlarına ilave olarak aylık Net 1750 TL verilir. Fiilen Başkan Yardımcılığı görevini yürütmeyen personelin kadro maaşlarına ilave olarak aylık Net 725 TL verilir.
b) Kadro durumuna bakılmaksızın işyerinde her statüdeki memur,aday memur ve vekil memurlar arasından fiilen müdür ve müfettiş olarak görev yapanlara,maaşına ilave ve her ay Net 1400 TL verilir.
c) Müdür kadrosunda bulunup fiilen müdürlük yapmayan diğer memurlar ile işyerinde fiilen müdür yardımcısı, sorumlu, amir, şef, zabıta amiri ve zabıta komiseri olarak görev yapanlara her ay Net 850 TL verilir.
d) Diğer memurlara maaşına ilave aylık Net 725 TL verilir.
e) Sözleşmeli memura görevine bakılmaksızın aylık Net 425 TL verilir.
f) Kıdem Ödemesi: Kadro durumuna bakılmaksızın işyerindeki her statüdeki memur, aday memur ve vekil memurlardan kıdemi 0-5 yıl olanlara (5 yıl dahil) net 50 TL, 5-10 yıl olanlara (10 yıl dahil) net 75 TL, 10-15 yıl olanlara (15 yıl dahil) net 100 TL , 15-20 olanlara (20 yıl dahil) net 125 TL, 20 yıl üzeri kıdemi olanlara net 150 TL kıdem ücreti her ay sosyal denge ücreti ile birlikte ödenir. Borçlanılan hizmet kıdem yılı hesaplamasına dahil edilir.
Bu kademelendirme için Mali Hizmetler Müdürlüğünce memur maaş ödemesine esas olan süreler baz alınır.
g) Kadro durumuna bakılmaksızın iş yerinde her statüdeki memur, sözleşmeli personel yıllık izin kullanmak koşulu ile yılda bir kez olmak üzere net 1.100 TL izin parası ödenir. Bu ücret memurun bağlı olduğu Müdürlüğün, Mali Hizmetler Müdürlüğüne yıllık izin kâğıdının bir nüshası ile başvurması halinde ödenir.
İş bu sosyal denge sözleşmesinde yer alan haklardan yararlanma, kanun ya da diğer mevzuatla sağlanan her türlü özlük hakkı, zam, vekâlet, ikinci görev ücreti, huzur hakkı, ek tazminat ödenek vs. gibi haklardan yararlanmaya engel değildir.
h) Kadro durumuna bakılmaksızın ... Belediyesinde geçici olarak görevlendirilen memur personelin kadro maaşlarına ilave olarak aylık Net 725 TL verilir. Bu paranın ödenmesine görevlendirme tarihinin üzerinden 3 (üç) ay geçmesi ile başlanır ve görevlendirme bitene kadar devam eder. Görevlendirme bitiminde yeni bir görevlendirme yazısı ile çalışma süresi uzatılan aynı personele ödeme için 3 (üç) ay beklenilmez.
ı)Kadro durumuna bakılmaksızın, tutukluluk, açığa alınma gibi fiilen memuriyet görevinde bulunmayan belediye personeli için sosyal denge ücreti ödenmez.
i)Kadro durumuna bakılmaksızın işyerinde her statüdeki memur, aday memur, vekil memur ve sözleşmeli personel arasından İhaleye fiilen katılanlara her ihale için Net 55 TL ödenir. İhaleye katılanların çalıştığı Müdürlük tarafından Mali Hizmetler Müdürlüğüne yazılı olarak bildirmesi durumunda bu ücret ilk sosyal denge ödemesi ile birlikte yapılır.
j)Vekaleten veya tedviren müdürlük yapıp da vekalet ücreti alamayan müdürlerin maaşlarına (aynı hizmet sınıfında ve mezuniyet durumunda olan 10 yıllık kıdemli 1. dereceli Müdür maaşı baz alınarak) ek ilave ödeme yapılır.
İdare, iş bu sözleşmede yer alan sosyal denge yardımlarını gösterilen performansa bağlı olarak iki katına kadar arttırılabilir. Yine çalışanın performans düşüklüğü kurum faaliyetindeki etkinlik ve katılımdaki duyarsızlığı, kurum çalışmalarında ve sendikal çalışmalarda kurumun ve sendikanın verdiği görevlerde menfi tavır gösterilmesi ve benzeri durumlarda objektif kriterler doğrultusunda işbu sözleşmede yer alan sosyal denge yardımları kurumun ve sendikanın talebi ile idare tarafından tamamen veya kısmen kesilebilir.”,
“İkramiye ve Yardımlar” başlıklı 16’ncı maddesinde;
“Tüm memur personele sosyal denge kapsamında net olarak;
a) Kadro durumuna bakılmaksızın her statüdeki daimi yada muvakkat memur, aday memur, sözleşmeli ve vekil memurlara ramazan bayramından 1 hafta önce net 750 TL, kurban bayramından 1 hafta önce net 1.000 TL bayram harçlığı verilir.
b) Kadro durumuna bakılmaksızın her statüdeki daimi yada muvakkat memur, aday memur, sözleşmeli ve vekil memurlara ramazan ayından bir hafta önce 250 TL karşılığı alışveriş çeki veya gıda yardımı yapılır.
c) Kadro durumuna bakılmaksızın her statüdeki daimi yada muvakkat memur, aday memur, sözleşmeli ve vekil memurlardan evlenen memurlara 1.500 TL evlenme yardımı yapılır.
Bu yardım belge karşılığı ödenir.
d) Kadro durumuna bakılmaksızın her statüdeki daimi yada muvakkat memur, aday memur, sözleşmeli ve vekil memurların doğan çocuğu için 1.000 TL doğum yardımı yapılır.
Bu yardım belge karşılığı ödenir.
e) Kadro durumuna bakılmaksızın her statüdeki daimi yada muvakkat memur, aday memur, sözleşmeli ve vekil memurların görev başında vefat etmesi halinde ölen memurun eş ve çocuklarına yoksa anne ve babasına 15.000 TL ölüm yardımı yapılır.
f) ) Kadro durumuna bakılmaksızın her statüdeki daimi ya da muvakkat memur, aday memur, sözleşmeli ve vekil memurların eğitim gören (ilkokul ve yukarısı) çocukları için çocuk sayılarına bakılmaksızın bir defaya mahsus yılda bir kez eğitim yardımı olarak net 500 TL ödenir.
Bu ödeme Ekim ayının ilk haftasında öğrenci belgesinin aslı memur tarafından Mali Hizmetler Müdürlüğüne teslim edilmesi halinde yapılır.
g) Kadro durumuna bakılmaksızın her statüdeki daimi yada muvakkat memur, aday memur, sözleşmeli ve vekil memurların Devlet Hastanesi ve Üniversite Hastaneleri Sağlık Kurulu raporu olan ve de Rehberlik Araştırma Merkezi ile özel eğitim alması gerektiği tespit edilen çocukların eğitimine yardımcı olmak amacıyla yılda 1 (bir) defa toplam 3.500 TL yardım yapılır.
Bu ödeme Şubat ayının ilk haftasında Sağlık Kurulu raporunun bir sureti memur tarafından Mali Hizmetler Müdürlüğüne teslim edilmesi halinde yapılır.”,
“Yürürlük ve Süre” başlıklı 22’nci maddesinde;
“Bu sosyal denge sözleşmesi 01.01.2012 tarihinde başlar, 31.12.2013 tarihinde sona erer. İmza tarihi ile yürürlük tarihi arasındaki dönemde, önceki sosyal denge sözleşmesiyle işbu sözleşmede yer alan düzenlemeler arasındaki fark ödenir. Bu sözleşmenin bitim tarihinden bir ay önce sosyal denge sözleşmesi görüşmelerine başlanır.”
“Zam Tutarları ve Oranları” başlıklı 23’üncü maddesinde;
“01.01.2013 tarihinden itibaren sözleşme sonuna kadar geçerli olmak üzere T.C. Başbakanlık Türkiye İstatistik Kurumunun 2003-100 temel yılı tüketici fiyatları Türkiye genel endeksi 2012/Aralık ayı endeks sayısının 2011/Aralık ayı endeks sayısına göre (bir önceki yılın aynı ayına göre) artış oranında bütün parasal ve para ile ifade edilen tutarlara zam yapılacaktır.” hükümleri yer almaktadır.
... Belediye Başkanlığı ile Belediye ve Özel İdare Çalışanları Birliği Sendikası (BEM-BİR-SEN) arasında 29.12.2017 tarihinde, 01.01.2018 ile 31.12.2019 tarihleri arasında geçerli olmak üzere imzalanan sosyal denge sözleşmesinin “Sosyal Denge Yardımı” başlıklı 15’inci maddesinde ise;
“Bu sosyal denge sözleşmesinin kapsamına giren çalışanlara kanunen verilen ücrete ilaveten işverence her ay verilecek olan net sosyal denge yardımı aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir. Ayrıca Riyaset Makamınca uygun görülen başarılı personele aylık olarak ikramiye verilebilir.
a) Kadro durumuna bakılmaksızın işyerinde daimi ya da muvakkat her statüdeki memurlardan fiilen Başkan Yardımcısı olarak görevlendirilen personelin kadro maaşlarına ilave olarak aylık Net 2450 TL verilir. Fiilen Başkan Yardımcılığı görevini yürütmeyen personelin kadro maaşlarına ilave olarak aylık Net 1040 TL verilir.
b) Kadro durumuna bakılmaksızın işyerinde her statüdeki memur,aday memur ve vekil memurlar arasından Başkan Danışmanı, müdür ve müfettiş olarak görev yapanlara,maaşına ilave ve her ay Net 1955 TL verilir.
c) işyerinde fiilen müdür yardımcısı, sorumlu, amir, şef, zabıta amiri ve zabıta komiseri olarak görev yapanlara her ay Net 1200 TL verilir.
d) Diğer memurlara maaşına ilave aylık Net 1040 TL verilir.
e) Kıdem Ödemesi: Kadro durumuna bakılmaksızın işyerindeki her statüdeki memur, aday memur ve vekil memurlardan kıdemi 0-5 yıl olanlara (5 yıl dahil) net 75 TL, 5-10 yıl olanlara (10 yıl dahil) net 125 TL, 10-15 yıl olanlara (15 yıl dahil) net 175 TL , 15-20 olanlara (20 yıl dahil) net 225 TL, 20 yıl üzeri kıdemi olanlara net 275 TL kıdem ücreti her ay sosyal denge ücreti ile birlikte ödenir. Borçlanılan hizmet kıdem yılı hesaplamasına dahil edilir.
Bu kademelendirme için Mali Hizmetler Müdürlüğünce memur maaş ödemesine esas olan süreler baz alınır.
f) Kadro durumuna bakılmaksızın iş yerinde her statüdeki memur yıllık izin kullanmak koşulu ile yılda bir kez olmak üzere net 1.500 TL izin parası ödenir. Bu ücret memurun bağlı olduğu Müdürlüğün, Mali Hizmetler Müdürlüğüne yıllık izin kâğıdının bir nüshası ile başvurması halinde ödenir.
İş bu sosyal denge sözleşmesinde yer alan haklardan yararlanma, kanun ya da diğer mevzuatla sağlanan her türlü özlük hakkı, zam, vekâlet, ikinci görev ücreti, huzur hakkı, ek tazminat ödenek vs. gibi haklardan yararlanmaya engel değildir.
g) Kadro durumuna bakılmaksızın ... Belediyesinde geçici olarak görevlendirilen memur personelin kadro maaşlarına ilave olarak aylık Net 1040 TL verilir. Bu paranın ödenmesine görevlendirme tarihinin üzerinden 3 (üç) ay geçmesi ile başlanır ve görevlendirme bitene kadar devam eder. Görevlendirme bitiminde yeni bir görevlendirme yazısı ile çalışma süresi uzatılan aynı personele ödeme için 3 (üç) ay beklenilmez.
h) Kadro durumuna bakılmaksızın, tutukluluk, açığa alınma gibi fiilen memuriyet görevinde bulunmayan belediye personeli için sosyal denge ücreti ödenmez.
ı) Kadro durumuna bakılmaksızın işyerinde her statüdeki memur, aday memur, vekil memur ve sözleşmeli personel arasından ihaleye fiilen katılanlara her ihale için Net 75 TL ödenir. İhaleye katılanların çalıştığı Müdürlük tarafından Mali Hizmetler Müdürlüğüne yazılı olarak bildirmesi durumunda bu ücret ilk sosyal denge ödemesi ile birlikte yapılır.
j) Vekaleten, tedviren veya görevlendirme surety ile müdürlük, başkan danışmanlığı yapıp da vekalet ücreti alamayan müdürler ve Başkan Danışmanlarının maaşlarına (aynı hizmet sınıfında ve mezuniyet durumunda olan 10 yıllık kıdemli 1. dereceli Müdür maaşı baz alınarak) ek ilave ödeme yapılır.
İdare, iş bu sözleşmede yer alan sosyal denge yardımlarını gösterilen performansa bağlı olarak iki katına kadar arttırılabilir. Yine çalışanın performans düşüklüğü kurum faaliyetindeki etkinlik ve katılımdaki duyarsızlığı, kurum çalışmalarında ve sendikal çalışmalarda kurumun ve sendikanın verdiği görevlerde menfi tavır gösterilmesi ve benzeri durumlarda objektif kriterler doğrultusunda işbu sözleşmede yer alan sosyal denge yardımları kurumun ve sendikanın talebi ile idare tarafından tamamen veya kısmen kesilebilir.”
“İkramiye ve Yardımlar” başlıklı 16’ncı maddesinde;
“Tüm memur personele sosyal denge kapsamında net olarak;
a) Kadro durumuna bakılmaksızın her statüdeki daimi yada muvakkat memur, aday memur ve vekil memurlara ramazan bayramından 1 hafta önce net 1020 TL, kurban bayramından 1 hafta önce net 1.460 TL bayram harçlığı verilir.
b) Kadro durumuna bakılmaksızın her statüdeki daimi yada muvakkat memur, aday memur ve vekil memurlara, sözleşmeli memur ve şeflere ramazan ayından bir hafta önce net 365 TL karşılığı alışveriş çeki veya gıda yardımı yapılır.
c) Kadro durumuna bakılmaksızın her statüdeki daimi yada muvakkat memur, aday memur, ve vekil memurlardan evlenen memurlara net 2.200 TL evlenme yardımı yapılır.
Bu yardım belge karşılığı ödenir.
d) Kadro durumuna bakılmaksızın her statüdeki daimi yada muvakkat memur, aday memur, ve vekil memurların doğan çocuğu için net 1.360 TL doğum yardımı yapılır.
Bu yardım belge karşılığı ödenir.
e) Kadro durumuna bakılmaksızın her statüdeki daimi yada muvakkat memur, aday memur, ve vekil memurların görev başında vefat etmesi halinde ölen memurun eş ve çocuklarına yoksa anne ve babasına net 20.000 TL ölüm yardımı yapılır.
f) ) Kadro durumuna bakılmaksızın her statüdeki daimi ya da muvakkat memur, aday memur, ve vekil memurların eğitim gören (ilkokul ve yukarısı) çocukları için çocuk sayılarına bakılmaksızın bir defaya mahsus yılda bir kez eğitim yardımı olarak net 680 TL ödenir.
Bu ödeme Ekim ayının ilk haftasında öğrenci belgesinin aslı memur tarafından Mali Hizmetler Müdürlüğüne teslim edilmesi halinde yapılır.
g) Kadro durumuna bakılmaksızın her statüdeki daimi yada muvakkat memur, aday memur, ve vekil memurların Devlet Hastanesi ve Üniversite Hastaneleri Sağlık Kurulu raporu olan ve de Rehberlik Araştırma Merkezi ile özel eğitim alması gerektiği tespit edilen çocukların eğitimine yardımcı olmak amacıyla yılda 1 (bir) defa toplam net 4750 TL yardım yapılır.
Bu ödeme Şubat ayının ilk haftasında Sağlık Kurulu raporunun bir sureti memur tarafından Mali Hizmetler Müdürlüğüne teslim edilmesi halinde yapılır.” denilmektedir.
Buna göre unvanlar itibariyle ödenmesi öngörülen tutarların tavan tutarı aşıp aşmadığı incelenmiş ve 11.04.2012 tarihinde yürürlükte bulunan sözleşmenin yürürlük tarihinin sonu itibariyle personele ödenebilecek tutarlar tavan olarak esas alınmak suretiyle, unvanlar itibariyle tavanı aşan sosyal denge ödemeleri için işbu ilamın 1’inci maddesi ile tazmin hükmü tesis edilmiştir.
Savunmalarda ... Belediye Başkanlığı ile Belediye ve Özel İdare Çalışanları Birliği Sendikası (BEM-BİR-SEN) arasında 01.01.2012 tarihinde imzalanan sözleşmenin 31.12.2013 tarihine kadar değil, 31.12.2015 tarihine kadar geçerli olduğu belirtilmiş ve yukarı alınan “Yürürlük ve Süre” başlıklı 22’nci maddesinin “Bu sosyal denge sözleşmesi 01.01.2012 tarihinde başlar, 31.12.2015 tarihinde sona erer. İmza tarihi ile yürürlük tarihi arasındaki dönemde, önceki sosyal denge sözleşmesiyle işbu sözleşmede yer alan düzenlemeler arasındaki fark ödenir. Bu sözleşmenin bitim tarihinden bir ay önce sosyal denge sözleşmesi görüşmelerine başlanır.” şeklinde olduğu başka bir sözleşme sunulmuştur. (Her iki sözleşme de yürürlük maddeleri haricinde aynı hükümleri ihtiva etmektedir.)
Sorumlular duruşmadaki sözlü açıklamalarında da; yürürlük tarihi 2013 sonu olan sözleşmenin önce imzalandığını, ancak hemen akabinde yürürlük tarihi 2015 olan bir sözleşme daha imzalandığını ve önceki sözleşmeyi uygulamadıklarını, fiilen de bu sözleşmenin 2015 sonuna kadar uygulandığını ifade etmişlerdir.
Ancak 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez…” denilmektedir.
Buna göre sosyal denge sözleşmelerinin toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olması yasal zorunluluk olup, somut durum için esas alınması gereken toplu sözleşme 2012 ve 2013 yılları için 29.05.2012 tarih ve 2012/1 sayılı Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararı ile uygulanan 1. Dönem Toplu Sözleşme’dir. Yani idarenin yürürlük tarihi 2012-2015 yılları arası olan bir sosyal denge sözleşmesi uygulamış olmasının kanuni bir karşılığı bulunmamaktadır. Dolayısıyla tavan sınır tespitinin ilgili toplu sözleşme dönemi ile uyumlu olan ve 2013 itibariyle yürürlüğü sona ermiş olması gereken sosyal denge sözleşmesi esas alınarak yapılması gerekmektedir.
Netice itibariyle; İdare tarafından 2019 yılında personele sosyal denge tazminatı ödemelerinde, yukarıda belirtilen kıyaslama ve mevzuat hükümlerine aykırı olarak gerek 11.04.2012 tarihinde yürürlükte olan sözleşmede gerekse de Toplu Sözleşme’de yer alan tavan tutarlar aşılarak kamu zararına sebebiyet verildiği tespit edilmiş ve sorgu konusu unvanlardaki idare personeline ödenen yıllık izin parası ve bayram ikramiyeleri tavan tutar tespitinde dikkate alınarak işbu ilamın 1’inci maddesinde … TL tutarındaki tavanı aşan sosyal denge ödemeleri için tazmin hükmü tesis edilmiştir. Söz konusu personele 2019 yılında izin parası olarak ödenen … TL, ramazan bayramında ödenen 1.490,46 TL ve kurban bayramında ödenen net 2.133,41 TL tutarlarının tamamı, tavan tutarın üzerinde olduğu için kamu zararı teşkil etmektedir. (Yıllık izin parasını düzenleyen, sözleşmenin 15’inci maddesinin (g) fıkrasında, ikramiyeler ve yardımları düzenleyen fıkralarda olduğu gibi “muvakkat memur” mefhumuna yer verilmediğinden, ilamın 1’inci maddesinde geçici personelin tavan tutar hesaplamasında yıllık izin parası dikkate alınmamıştır. Bu nedenle ilamın işbu maddesinde geçici personele ödenen yıllık izin parasının brüt tutarı üzerinden kamu zararı hesabı yapılmıştır.)
Diğer taraftan; 4688 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinin ilk fıkrasında “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir.” denilmektedir. Yani sosyal denge sözleşmelerini imzalamaya belediyelerde münhasıran belediye başkanı yetkili kılınmıştır. Dolayısıyla yapılan mevzuata aykırı ödemelerden sözleşmeyi imzalayan belediye başkanı ile sözleşmede imzası bulunan belediye başkan yardımcısı sorumlu olup, sözleşmeye istinaden yapılan bu ödemelerden dolayı ödeme emri belgeleri üzerinde imazası bulunan harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlilerinin sorumlulukları bulunmamaktadır.
Bu itibarla; idare personeline mevzuata aykırı olarak tavan tutarların üzerinde yıllık izin parası ile bayram ikramiyeleri ödenmesi sonucunda ayrıntısı aşağıda yer alan hesap tablosunda gösterilen …. TL tutarındaki kamu zararının sözleşmeyi imzalayan Belediye Başkanı …ve Belediye Başkan Yardımcısı …’a
müştereken ve mütelsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşleri:
(Üye …’nın farklı gerekçesi: Belediyenin 29.12.2017 tarihinde imzaladığı ve 2019 yılında uygulanan sosyal denge sözleşmesi, 2012 yılında uygulanan sözleşmeye herhangi bir atıfta bulunmayan, önceki sözleşmelerden bağımsız ve yeni bir sözleşmedir. Dolayısıyla 4688 sayılı Kanun uyarınca imzalanan Toplu Sözleşme’ye göre 2019 yılında ödenebilecek sosyal denge tazminatı tavan tutarları (en yüksek devlet memuru aylığının, ek gösterge dâhil, %100’ü) esas alınarak kamu zararı hesaplaması yapıldığında da yıllık izin parası ve bayram ikramiyelerinin tavanı aştığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla … TL tutarındaki kamu zararının sözleşmeyi imzalayanlar adına tazminine karar verilmesi gerekir.
Üye ….’ın karşı oy gerekçesi: 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun; “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesi;
“…
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”
Aynı Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesi;
“…
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
…
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” hükümlerini içermektedir.
Sayıştay Genel Kurulu’nun 14.06.2007 tarihli ve 5189-1 no.lu Kararı’nda, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, yapılacak olan giderin mevzuat hükümlerine uygun olduğunu kontrol etmekle yükümlü olduğu ifade edilmiştir. Dolayısıyla, söz konusu …. TL kamu zararından sözleşmeyi imzalayan belediye başkanı ile başkan yardımcısı ile birlikte harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin de sorumlulukları bulunmaktadır.)