SOSYAL DENGE ÖDEMESİ
İdare ile yetkili sendika arasında akdedilen sosyal denge sözleşmesine istinaden ödenen sosyal denge tazminatlarının ilgili mevzuatıyla belirlenen tavan tutarı aşması suretiyle kamu zararına neden olunması iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede;
4688 sayılı Kanun’un “Mahalli idarelerde sözleşme imzalanması” başlıklı 32’nci maddesi;
“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.
Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez. Mahalli idareler genel seçim tarihini izleyen üç ay içerisinde de toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olmak üzere sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.
İlgili mahalli idarenin; vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi ile Hazine Müsteşarlığına olan borç toplamının gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yüzde onunu aşması, ödeme süresi geçtiği halde ödenmemiş aylık ve ücret borcu bulunması veya gerçekleşen en son yıla ilişkin toplam personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin belediyelerde yüzde otuzunu, il özel idaresinde yüzde yirmibeşini aşması hallerinde bu madde kapsamında sözleşme yapılamaz. Sözleşmenin yapılmasından sonra bu koşulların oluşması durumunda mevcut sözleşme kendiliğinden hükümsüz kalır.”
4688 sayılı Kanun’a 04.04.2012 tarihli ve 6289 sayılı Kanun’la eklenen Geçici 14’üncü madde;
“15/3/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde; üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.”
375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye 6289 sayılı Kanun’la eklenen Ek 15’inci madde;
“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükümlerini içermektedir.
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme’nin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” başlıklı dördüncü bölümünün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1’inci maddesinde;
“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.”,
“Sosyal denge tazminatı süre uzatımı” başlıklı 7’nci maddesinde;
“4688 sayılı Kanunun geçici 14 üncü maddesinde yer alan “31/12/2015” ibaresi “31/12/2019” şeklinde uygulanır.” düzenlemeleri yer almaktadır.
Yukarıda yer alan yasal düzenlemeler değerlendirildiğinde görüleceği üzere; 4688 sayılı Kanun’un 32’nci maddesine göre, 375 sayılı KHK'nin Ek 15'inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı arasında, Toplu Sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sosyal denge sözleşmesi yapılabilecektir.
375 sayılı KHK’nin Ek 15’inci maddesinde ise; sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarının, 4688 sayılı Kanun’a göre yapılan Toplu Sözleşme’de belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ile ilgili belediyede en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında yapılabilecek sözleşmeyle belirleneceği belirtilmiştir.
Bu bağlamda, mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmesi imzalanmıştır. Bu sözleşmenin kamu görevlilerinin geneline yönelik bölümü Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti Başkanı tarafından, Yerel Yönetim Hizmet Koluna yönelik bölümü BEM-BİR-SEN (Belediye ve Özel İdare Çalışanları Birliği Sendikası) temsilcisi tarafından, kamu görevlileri adına imzalanmış ve yürürlüğe girmiştir.
4688 sayılı Kanun uyarınca imzalanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme’nin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme bölümünün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1’inci maddesinin (1) numaralı fıkrasında; sosyal denge tazminatının aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’ü olarak belirlenmiştir.
Diğer yandan; 4688 sayılı Kanun’un geçici 14’üncü maddesinde, 15.03.2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 15’inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan ve 11.04.2012 tarihinde de yürürlükte olan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebileceği; bu tarih itibariyle yürürlükte bulunan sözleşmeler uyarınca unvanlar itibariyle ödenen aylık ortalama tutarların 4688 sayılı Kanun’a göre yapılan Toplu Sözleşme’de belirlenen tavan tutarı geçmesi durumunda 11.04.2012 tarihinde de yürürlükte olan sözleşmeler uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutarların, tavan tutar olarak esas alınabileceği hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla, yeni imzalanacak sosyal denge sözleşmelerinde yukarıda belirtilen şekilde, 15.03.2012 tarihinden önce imzalanan ve 11.04.2012 tarihinde de yürürlükte olan sözleşmelerdeki personel lehine olan hükümler dikkate alınabilecektir.
Diğer bir ifade ile şayet 15.03.2012 tarihinden önce imzalanan ve 11.04.2012 tarihinde de yürürlükte olan bir sözleşme var ise, bu sözleşme uyarınca unvanlar itibariyle ödenen ortalama aylık tutarlar ile 4688 sayılı Kanun’a göre yapılan Toplu Sözleşme’de belirlenen tavan tutar (en yüksek Devlet memuru aylığının-ek gösterge dâhil %100’ü) kıyaslanacak ve yeni sosyal denge sözleşmesinde belirtilmek şartıyla hangisi yüksek ise unvanlar itibariyle tazminat ödemesine esas alınabilecektir. Bu durumda, bir tazminat olan sosyal denge ödemesinin tavanı; personelin kadro unvanına göre, ya Toplu Sözleşme’de belirtilen tavan tutar ya da 15.03.2012 tarihinden önce imzalanan ve 11.04.2012 tarihinde de yürürlükte olan sözleşmeler uyarınca unvanlar itibariyle yapılan ödemelerin aylık ortalama tutarı olacaktır. Söz konusu sözleşmeler ise, kendi metninde belirlenen yürürlük süresine kadar geçerli olan sözleşmelerdir.
Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeden de görüleceği üzere, sosyal denge sözleşmesinde düzenlenen tazminatın tutarı; görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre belirlenebilecek, ancak, mevzuatında belirtilen tavan tutarı aşamayacaktır.
İdarenin sosyal denge tazminatı ödemelerinin incelenmesi neticesinde; İdare ve ilgili sendika arasında 15.03.2012 tarihinden önce imzalanmış ve 11.04.2012 tarihinde de yürürlükte olan sözleşme olduğu; mezkûr sözleşmede unvanlar itibariyle ödenmesi öngörülen ortalama aylık tutarların, 4688 sayılı Kanun’a göre yapılan Toplu Sözleşme’de belirlenen tavan tutardan (en yüksek Devlet memuru aylığının-ek gösterge dâhil %100’ü) daha düşük olduğu; bu nedenle sosyal denge tazminatı ödemelerinde 2019 yılı en yüksek devlet memuru aylığının tavan tutar olarak kabul edilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Ancak, 2019 yılını kapsayan sosyal denge sözleşmeleri uyarınca yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinin, 2019 yılı en yüksek devlet memuru aylığı tavanını aştığı tespit edilmiştir.
Şöyle ki; ... Belediye Başkanlığı ile BEM-BİR-SEN arasında 01.01.2012 ile 31.04.2014 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesi imzalanmıştır. Bu sözleşmede tanınan mali haklar kapsamında ödenen sosyal denge tazminatı tutarı ile 2019 yılı en yüksek devlet memuru aylığı (%100) tavanı karşılaştırıldığında, 2019 yılı en yüksek devlet memuru aylığı tavanının 01.01.2012 ile 31.04.2014 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesi uyarınca unvanlar itibariyle ödenen ortalama aylık tutarlardan daha yüksek olduğu anlaşılmıştır. Bu itibarla, 2019 yılında, sosyal denge tazminatı ödemelerinde, o yılın en yüksek devlet memuru aylığının (gösterge + ek gösterge) %100’ünün esas alınması gerekmektedir.
İdarenin, 01.01.2018-03.03.2019 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesi ve 18.04.2019-31.12.2019 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesi uyarınca yaptığı sosyal denge tazminatı ödemeleri ise; aşağıda belirtildiği üzere, 2019 yılı için tavan kabul edilmesi gereken en yüksek devlet memuru aylığının (gösterge + ek gösterge) %100’ünü aşmıştır.
01.01.2018-03.03.2019 tarihlerini kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesi’nde;
“Madde 18-Aylığın Tanımı
Aylık (net maaş) genel olarak çalışanlarına işveren tarafından her ay bordroda belirtilen net meblağı kapsar.
Madde-19 Aylık Sosyal Denge
Çalışana 657 sayılı devlet memurları kanununa göre verilen ücrete ilaveten işverence her ay verilecek olan net sosyal denge ve diğer ödemeler aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.
Madde 2018
1. Altı Ay 2018
2. Altı Ay
Harcama yetkilisi olanlara, iç denetçilere, fiilen danışmanlık yapanlar, müfettiş ve muhakkik olarak atananlara 1.230,00 TL 1.295,00 TL
Ödeme belgesi düzenleyenlere ve sendika temsilcilerine 925,00 TL 975,00 TL
Müdür, Zabıta Amiri, Zabıta Komiser/Komiser Muavini, Şefler (fiili çalışan ve kadrolu olanlara) ve Üniversite Mezunlarına 860,00 TL 905,00 TL
Vasfı belirtilmeyen diğer memurlara 775,00 TL 815,00 TL
Çalışanlara eğitim ve kişisel gelişim yardımı çerçevesinde Eylül ayının ilk haftasında 850,00 TL
Ramazan Bayramında her memura nakdi yardımda bulunur. 850,00 TL
Kurban Bayramında her memura nakdi yardımda bulunur. 850,00 TL
İhalelere giren personele ve ihale yetkilisine ihale başı ödeme yapılır. 150,00 TL
Memurun veya eşinin doğum yapması, kendi veya çocuğunun evlenmesi, memurun ve birinci derece yakınlarının (eş, çocuk ve öz anne babalarının) ölüm, sakatlanma, sel, yangın ve deprem gibi durumlara maruz kalması halinde 1.100,00 TL
Yukarıdaki maddelere ilaveten;
1) Memurlar ve sözleşmeli memurlar arasından atanan Başkan yardımcılarının maaşı Meclis Üyeleri arasından atanan Başkan Yardımcılarının aldığı maaşa eşitlenecek şekilde Sosyal Denge Ödeneği ödenir.
2) Başkan görev değişikliği yaptığı veya uygun gördüğü çalışanına birinci fıkrada belirtilen en üst rakama kadar sendikanın teklifi üzerine ödeme yapar.
3) Müdürlüğe vekâleten atanan memurlara maaşı en düşük kadrolu müdür maaşına eşitlenecek şekilde ayrıca sosyal denge ödeneği verilir.
4) Zabıta memurlarının yıllık izinde ve görevlendirmelerde kesilen maktu ücretleri aynı oranda ve takip eden ayda sosyal denge yardımına eklenerek ödenir.
Madde 30 - Yürürlülük Ve Süre
Bu sosyal denge sözleşmesi 01.01.2018 tarihinde yürürlüğe girer ve 03.03.2019 tarihinde sonra erer. Bu sözleşmenin bitim tarihinden iki ay önce sosyal denge sözleşmesi görüşmelerine başlanır. 2019 yılı zam oranları ile ilgili olarak; yeni yıla bir ay kala görüşmelere başlanır ve taraflarca belirlenecek oranda artış uygulanır. Yeni sözleşme yapılıncaya kadar bu sözleşmeye göre ödeme yapılır.” düzenlemeleri yapılmıştır.
18.04.2019-31.12.2019 tarihlerini kapsayan Sosyal Denge Sözleşmesi’nde de;
“Madde 17 - Sosyal Denge Yardımı
SDS yardımı işveren tarafından her ayın 1. Günü ödenen net meblağı kapsar.
Madde 18 - Aylığın Tanımı
Aylık (net maaş) genel olarak çalışanlarına işveren tarafından her ay bordroda belirtilen net meblağı kapsar.
Madde 19 - Aylık Sosyal Denge
Çalışana 657 sayılı devlet memurları kanununa göre verilen ücrete ilaveten işverence her ay verilecek olan net sosyal denge ve diğer ödemeler aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir.
Madde 2019 Yılı Oranlar
1. Harcama yetkilisi olanlara, iç denetçilere, fiilen danışmanlık yapanlar, müfettiş ve muhakkik olarak atananlara 1.515,00 TL
2. Ödeme belgesi düzenleyenlere ve sendika temsilcilerine 1.140,00 TL
3. Müdür, Zabıta Amiri, Zabıta Komiser/Komiser Muavini, Şefler (fiili çalışan ve kadrolu olanlara) ve Üniversite Mezunlarına 1.060,00 TL
4. Vasfı belirtilmeyen diğer memurlara 955,00 TL
5. Çalışanlara eğitim ve kişisel gelişim yardımı çerçevesinde Eylül ayının ilk haftasında 995,00 TL
6. Ramazan Bayramı'nda her memura nakdi yardımda bulunur. 995,00 TL
7. Kurban Bayramı’nda her memura nakdi yardımda bulunur. 995,00 TL
8. ihalelere giren personele ve ihale yetkilisine ihale başı ödeme yapılır. 175,00 TL
9. Memurun veya eşinin doğum yapması, kendi veya çocuğunun evlenmesi, memurun ve birinci derece yakınlarının (eş, çocuk ve öz anne babalarının) ölüm, sakatlanma, sel, yangın ve deprem gibi durumlara maruz kalması halinde 1.287,00 TL
Yukarıdaki maddelere ilaveten;
1) Memurlar ve sözleşmeli memurlar arasından atanan (Fiilen Başkan Yardımcılığı yapan) Başkan yardımcılarının maaşı Meclis Üyeleri arasından atanan Başkan Yardımcılarının aldığı maaşa eşitlenecek şekilde Sosyal Denge Ödeneği ödenir.
2) Belediye Başkanı, görev değişikliği yaptığı veya uygun gördüğü çalışanına 19.Maddedeki cetvelde belirtilen en üst miktara kadar ilgili müdürlüğün teklifi üzerine ödeme yapar.
3) Müdürlüğe vekâleten atanan memurlar ve sözleşmeli memurlara, maaşı en düşük kadrolu müdür maaşına eşitlenecek şekilde ayrıca sosyal denge ödeneği verilir.
4) Zabıta memurlarının yıllık izinde ve görevlendirmelerde kesilen maktu ücretleri aynı oranda ve takip eden ayda sosyal denge yardımına eklenerek ödenir.
Tüm Sözleşmeli personele yönelik olarak; aylık sosyal denge tablosundaki 5,6,7,8 ve 9. maddelerdeki ücretler ödenir.
Madde 30 - Yürürlülük Ve Süre
Bu sosyal denge sözleşmesi 18.04.2019 tarihinde yürürlüğe girer ve 31.12.2019 tarihinde sonra erer. Bu sözleşmenin bitim tarihinden iki ay önce sosyal denge sözleşmesi görüşmelerine başlanır. 2020 yılı zam oranları ile ilgili olarak; yeni yıla bir ay kala görüşmelere başlanır ve taraflarca belirlenecek oranda artış uygulanır. Yeni sözleşme yapılıncaya kadar bu sözleşmeye göre ödeme yapılır.” düzenlemeleri yer almaktadır.
4688 sayılı Kanun’a göre yapılan ve 2018-2019 yıllarını kapsayan Toplu Sözleşme’nin “Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” başlıklı dördüncü bölümünün “Sosyal denge tazminatı” başlıklı 1’nci maddesinde, belediyelerin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen personele ödenebilecek sosyal denge tazminatının aylık tavan tutarının en yüksek devlet memuru aylığının % 100’ü olacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre; Toplu Sözleşme uyarınca verilebilecek sosyal denge tazminatının 2019 yılı ilk altı ayı için aylık tavan tutar 1.240,67 TL (9500*0,130597), 2019 yılının ikinci altı ayı için ise aylık tavan tutar 1.315,36 TL (9500*0,138459) olmaktadır. Söz konusu tutarlar; 11.04.2012 tarihinde yürürlükte olan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutarlardan yüksek olduğundan 2019 yılındaki ödemelere esas alınabilecek ve tavan tutar olarak kabul edilecektir.
Yukarıda da belirtildiği üzere; İdarenin, 01.01.2018-03.03.2019 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesi ve 18.04.2019-31.12.2019 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesi uyarınca yaptığı sosyal denge tazminatı ödemeleri, 2019 yılı için tavan kabul edilmesi gereken en yüksek devlet memuru aylığının (gösterge + ek gösterge) %100’ünü aşmış ve kamu zararı oluşmuştur.
Diğer taraftan; 01.01.2018-03.03.2019 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesi işveren belediye adına Belediye Başkanı …, Başkan Yardımcısı … ve Başkan Yardımcısı … tarafından imzalanmıştır. 18.04.2019-31.12.2019 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesi ise belediye adına Belediye Başkanı … tarafından imzalanmıştır.
4688 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinin ilk fıkrasında “27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir.” denilmektedir. Yani sosyal denge sözleşmelerini imzalamaya belediyelerde münhasıran belediye başkanı yetkili kılınmıştır. Dolayısıyla yapılan mevzuata aykırı ödemelerden sözleşmeyi imzalayan belediye başkanı sorumlu olup, sözleşmeye istinaden yapılan bu ödemelerden dolayı sosyal denge sözleşmesinde imzası bulunan başkan yardımcıları ile bu sözleşmelere istinaden ödemeyi gerçekleştiren harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumlulukları bulunmamaktadır.
Bu itibarla; idare personeline mevzuata aykırı olarak tavan tutarların üzerinde sosyal denge tazminatı ödenmesi sonucunda ayrıntısı aşağıda yer alan hesap tablosunda gösterilen … TL tutarındaki kamu zararının;
… TL’sinin 01.01.2018-03.03.2019 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesini imzalayan Belediye Başkanı …’a
1.279.555,47 TL’sinin ise 18.04.2019-31.12.2019 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesini imzalayan Belediye Başkanı …’e
münhasıran 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Sorumluluğa İlişkin Farklı Görüşler:
(Üye …’ın gerekçesi: 01.01.2018-03.03.2019 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesi işveren belediye adına Belediye Başkanı …, Başkan Yardımcısı … ve Başkan Yardımcısı … tarafından imzalanmıştır. Dolayısıyla toplam … TL tutarındaki kamu zararının, bu sözleşmeye istinaden yapılan ödemeler sonucu oluşan … TL’lik kısmı için sözleşmede imzası bulunan başkan yardımcıları … ile …’ın da sorumlu tutulması gerekir. Ancak rapor maddesinde bu kişilerin bu ödemelerden sorumlu tutulmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; 01.01.2018-03.03.2019 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesinde imzası bulunan ve bu dönem için savunması alınmayan … ve …’ın da savunmalarının alınarak yeniden sorumluluk tespiti yapılmasını teminen rapor maddesinin denetçisine iadesi gerekir.
Üye …’nın gerekçesi: 4688 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinde sosyal denge sözleşmelerini imzalamaya belediyelerde münhasıran belediye başkanı yetkili kılınmıştır. Dolayısıyla yapılan mevzuata aykırı ödemelerden sözleşmeyi imzalayan belediye başkanı sorumlu olup, sözleşmede imzası bulunan diğer kişilerin sorumluluğu bulunmamaktadır.
Ancak 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun; “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesi;
“…
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”
Aynı Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesi;
“…
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
…
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” hükümlerini içermektedir.
Sayıştay Genel Kurulu’nun 14.06.2007 tarihli ve 5189-1 no.lu Kararı’nda, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, yapılacak olan giderin mevzuat hükümlerine uygun olduğunu kontrol etmekle yükümlü olduğu ifade edilmiştir. Dolayısıyla, söz konusu … TL kamu zararından sözleşmeleri imzalayan belediye başkanları birlikte harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin de sorumlulukları bulunmaktadır.
Bu itibarla … TL kamu zararının; … TL’sinin 01.01.2018-03.03.2019 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesini imzalayan Belediye Başkanı .. ile öde.me emri belgeleri üzerinde imzası bulunan harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlilerine, . TL’sinin is..e 18.04.2019-31.12.2019 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesini imzalayan Belediye Başkanı …. ile ödeme emri belgeleri üzerinde imzası bulunan harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlilerine müştereken ve müteselsilen ödettirilmesi yönünde karar verilmesi gerekir.
Üye …’ın gerekçesi: 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun; “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesi;
“…
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”
Aynı Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesi;
“…
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
…
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” hükümlerini içermektedir.
Sayıştay Genel Kurulu’nun 14.06.2007 tarihli ve 5189-1 no.lu Kararı’nda, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin, giderin gerçekleştirilmesi ve harcamanın yapılması süreçlerinde, yapılacak olan giderin mevzuat hükümlerine uygun olduğunu kontrol etmekle yükümlü olduğu ifade edilmiştir. Dolayısıyla, söz konusu … TL kamu zararından sözleşmeleri imzalayan belediye başkanları birlikte harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin de sorumlulukları bulunmaktadır
Ayrıca 01.01.2018-03.03.2019 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesi işveren belediye adına Belediye Başkanı …, Başkan Yardımcısı … ve Başkan Yardımcısı … tarafından imzalanmıştır. Dolayısıyla toplam … TL tutarındaki kamu zararının, bu sözleşmeye istinaden yapılan ödemeler sonucu oluşan … TL’lik kısmı için sözleşmede imzası bulunan başkan yardımcıları … ile ..’ın da sorumlu tutulması gerekir. Ancak rapor maddesinde bu kişilerin bu ödemelerden sorumlu tutulmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; 01.01.2018-03.03.2019 tarihleri arasını kapsayan sosyal denge sözleşmesinde imzası bulunan ve bu dönem için savunması alınmayan … ve …’ın da savunmalarının alınarak yeniden sorumluluk tespiti yapılmasını teminen rapor maddesinin denetçisine iadesi gerekir.)