Çalışan Eş İçin Aile Yardımı Ödenemeyeceği ve Asgari Geçim İndirimi Mahsubu Yapılamayacağı
Sorgunun (A) fıkrasında belediye işçilerinden bazılarına müstehak olmadıkları halde eş için ödenecek aile yardımı ödeneğinin ödendiği görülmüştür.
... Büyükşehir Belediyesi ile ... sendikası arasında yapılan toplu iş sözleşmesinin (Yürürlük Tarihi:15.09.2013-14.09.2016) “Çocuk ve aile yardımı” başlıklı 27 nci maddesinde “Belediye-iş sendikası üyesi işçilere devlet memurları için ödenen aylık, çocuk ve aile yardımı aynen uygulanır. Bu yardım memurlar için artarsa, aynı miktarda işçiler için de yapılır.” denilmektedir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Aile Yardımı Ödeneği” başlıklı 202’ nci maddesinde,
“Evli bulunan Devlet memurlarına aile yardımı ödeneği verilir. Bu yardım, memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için 1500, çocuklarından her biri için de 250 gösterge rakamının (72 nci ay dahil olmak üzere 0-6 yaş grubunda yer alan çocuklar için bir kat artırımlı) aylık katsayısı ile çarpılması sonucu elde edilecek miktar üzerinden ödenir. Eşlerden birine iş akdi veya toplu sözleşme gereği çocukları için yapılan aile yardımı ödeneği daha düşük ise, yalnız aradaki fark ödenir. Bu fıkrada yer alan gösterge rakamlarını 3 katına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
(…)”,
“Aile Yardımı Ödeneği Hakkını Kaybetme” başlıklı 205 inci maddesinde ise,
“Memur, eş için ödenen aile yardımı ödeneği hakkını eşinden boşanma veya eşinin ölümü, çocuk için ödenen yardım ödeneği hakkını da çocuğun ölümü veya 206 ncı maddedeki hallerin vukuunu takip eden aybaşından itibaren kaybeder.”
hükümleri yer almaktadır.
Yukarı alınan mevzuat hükümleri uyarınca, eş için aile yardımı ödeneği ödenebilmesi için, kişinin eşinin menfaat karşılığı çalışmaması veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almaması gerekmektedir. Ancak ... Büyükşehir Belediyesinde bu yardımdan faydalanan işçilerin eşlerinin çalıştıkları Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan verilerle işçi bordroları karşılaştırılarak tespit edilmiştir.
Sorgunun (B) fıkrasında belediye işçilerinin bazılarının gelir vergisinden eşleri çalıştığı halde eş için Asgari Geçim İndirimi mahsup edildiği görülmüştür.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Asgari Geçim İndirimi” başlıklı 32’ nci maddesinde,
“Ücretin gerçek usulde vergilendirilmesinde asgarî geçim indirimi uygulanır. Asgarî geçim indirimi, ücretin elde edildiği takvim yılı başında geçerli olan ve sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgarî ücretin yıllık brüt tutarının, mükellefin kendisi için % 50’si, çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eşi için % 10’u, çocukların her biri için ayrı ayrı olmak üzere, ilk iki çocuk için % 7,5 diğer çocuklar için % 5’idir. Gelirin kısmî döneme ait olması halinde, ay kesirleri tam ay sayılmak suretiyle bu süreye isabet eden indirim tutarları esas alınır. Asgarî geçim indirimi, bu fıkraya göre belirlenen tutar ile 103 üncü maddedeki gelir vergisi tarifesinin birinci gelir dilimine uygulanan oranın çarpılmasıyla bulunan tutarın, hesaplanan vergiden mahsup edilmesi suretiyle uygulanır. Mahsup edilecek kısmın fazla olması halinde iade yapılmaz. İndirimin uygulamasında "çocuk" tabiri, mükellefle birlikte oturan veya mükellef tarafından bakılan (nafaka verilenler, evlat edinilenler ile ana veya babasını kaybetmiş torunlardan mükellefle birlikte oturanlar dâhil) 18 yaşını veya tahsilde olup 25 yaşını doldurmamış çocukları, "eş" tabiri ise, aralarında yasal evlilik bağı bulunan kişileri ifade eder. İndirim tutarının tespitinde mükellefin, gelirin elde edildiği tarihteki medenî hali ve aile durumu esas alınır. İndirim, yukarıdaki oranlara göre hesaplanan tutarları aşmamak kaydıyla, ücret geliri elde eden aile fertlerinden her biri için ayrı ayrı, çocuklar için eşlerden yalnızca birisinin gelirine uygulanır. Boşananlar için indirim tutarının hesabında, nafakasını sağladıkları çocuk sayısı dikkate alınır. Ücretlerin vergilendirilmesinde asgari geçim indirimi uygulandıktan sonra, varsa teşvik amaçlı diğer indirim ve istisnalar dikkate alınır. Bakanlar Kurulu, indirim konusu yapılacak toplam tutarın asgarî ücretin yıllık brüt tutarını aşmaması şartıyla ikinci fıkrada belirtilen asgarî geçim indirimi oranlarını artırmaya veya kanunî oranına kadar indirmeye yetkilidir. Asgarî geçim indiriminin uygulama dönemleri ve mahsup şekli ile diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir.”
hükmü yer almaktadır.
Yukarı alınan mevzuat hükmü uyarınca, çalışanların gelir vergisinden eş için hesaplanan asgari geçim indiriminin mahsup edilebilmesi için eşinin çalışmıyor olması ve herhangi bir gelirinin olmaması gerekmektedir. Ancak ...Büyükşedir Belediyesinde bu indirimden faydalanan işçilerin eşlerinin çalıştıkları Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınan verilerle işçi bordroları karşılaştırılarak tespit edilmiştir.
Bu itibarla, Raporun (A) fıkrasına ilişkin olarak, belediye işçilerinden bazılarına müstehak olmadıkları halde eş için aile yardımı ödeneği ödenmesi neticesinde sebep olunan toplam ... TL tutarındaki kamu zararı ile,
Raporun (B) fıkrasına ilişkin olarak, belediye işçilerinden bazılarının gelir vergisinden, müstehak olmadıkları halde eş için asgari geçim indirimi mahsup edilmesi nedeniyle toplam ...TL tutarındaki kamu zararı olmak üzere,
Rapor konusu (A+B) Toplam ...TL tutarındaki kamu zararının,
...TL’sinin tahsil olunduğu anlaşıldığından bu tutar için ilişik kalmadığına,
Kalan ...TL tutarındaki kamu zararının,
sorumlularına müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, oy birliğiyle