Sosyal Denge
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda,
… Belediyesi’nde çalışan memur ve sözleşmeli personele 4688 sayılı Kanun’un 32’nci maddesi uyarınca yapılan sosyal denge tazminatı ödemelerinin toplu sözleşmede belirtilen üst sınırın aşılması suretiyle ödenmesi nedeniyle kamu zararına yol açıldığı iddia olunmakla beraber,
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun, Mahalli İdarelerde Sözleşme İmzalanması başlıklı 32’ nci maddesinde,
“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.
Yapılacak sözleşme, toplu sözleşme dönemi ile sınırlı olarak uygulanır ve sözleşme süresi hiçbir şekilde izleyen mahalli idareler genel seçimi tarihini geçemez. Mahalli idareler genel seçim tarihini izleyen üç ay içerisinde de toplu sözleşme dönemiyle sınırlı olmak üzere sözleşme yapılabilir. Bu sözleşmeye dayanılarak yapılan ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.
İlgili mahalli idarenin, vadesi geçmiş vergi, sosyal güvenlik primi ile Hazine Müsteşarlığına olan borç toplamının gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin yüzde onunu aşması, ödeme süresi geçtiği halde ödenmemiş aylık ve ücret borcu bulunması veya gerçekleşen en son yıla ilişkin toplam personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin belediyelerde yüzde otuzunu, il özel idaresinde yüzde yirmibeşini aşması hallerinde bu madde kapsamında sözleşme yapılamaz. Sözleşmenin yapılmasından sonra bu koşulların oluşması durumunda mevcut sözleşme kendiliğinden hükümsüz kalır.”
Hükmüne yer verilmiş bulunmaktadır.
Anılan Kanun’un Geçici 14’ üncü maddesinde ise,
“15/3/2012 tarihinden önce 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi kapsamındaki idareler ile ilgili sendikalar arasında toplu iş sözleşmesi, toplu sözleşme, sosyal denge sözleşmesi ve benzeri adlar altında imzalanan sözleşmelerin uygulanmasına, söz konusu sözleşmelerde öngörülen sürelerin sonuna kadar devam edilebilir. Anılan sözleşmelerin uygulanmasına devam edildiği dönem için 32 nci madde hükümleri çerçevesinde ayrıca sözleşme yapılamaz. Söz konusu sözleşmeleri 31/12/2015 tarihinden önce sona eren veya mevcut sözleşmeleri bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra karşılıklı olarak feshedilen kapsama dahil idareler, sözleşmelerinin sona eriş veya fesih tarihini izleyen bir ay içinde sözleşmelerin sona erdiği veya feshedildiği tarih ile bu Kanunda öngörülen toplu sözleşme dönemi sonuna kadarki dönemle sınırlı olmak üzere üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri çerçevesinde sözleşme yapabilir. Ancak 32 nci madde uyarınca toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarın, unvanlar itibarıyla ilgili personele söz konusu sözleşmeler uyarınca yapılmakta olan ortalama aylık ödemenin altında kalması halinde, üçüncü fıkra hükümleri dikkate alınmaksızın 32 nci madde hükümleri esas alınarak 31/12/2015 tarihine kadar uygulanabilecek sözleşmelerde bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte uygulanan sözleşme uyarınca unvanlar itibarıyla ilgili personele ödenen ortalama aylık tutar tavan olarak esas alınabilir. Bu şekilde yapılacak ödemeler kazanılmış hak sayılmaz.
…” denilmektedir.
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşmesinin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı Dördüncü Bölümünün 1 inci maddesinde, “4688 sayılı Kanunun 32. maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür.” denilmiştir.
Yapılan incelemede, … Belediyesi ile … Sendikası arasında yapılan ve 01.01.2014-31.12.2015 dönemini kapsayan Toplu İş Sözleşmesinin İyileştirme Zammı başlıklı 22’nci maddesinde,
“… üyesi çalışanların halen almakta oldukları aylıklarına ilaveten (yemek, giyecek, yakacak vs gibi konularda sosyal denge yardımı olarak) her ay net … TL ödenir.”denilmektedir.
Öte yandan, sorumlular adına duruşmaya katılan … tarafından duruşma sırasında, anılan sosyal denge ödemelerinin bir sözleşmeye bağlanarak oluşmuş bir idare borcunun doğması hasebiyle gerçekleştirildiği ve bu ödemelerin Belediye Meclisinden geçerek bütçede karşılıklarının ayrıldığı, dolayısıyla belediye bütçesinde karşılığı bulunan bir miktarın sözleşmede belirtilen şahıslara dağıtımının yapılması talimatının verilmesinin de zorunlu olduğu, bu nedenle sözleşme hükümleri uyarınca yapılan ödemelerin tavan tutarı aşan kısmının ödenmemesi gerektiği hususunda harcama yetkililerinin herhangi bir belirleme yapma yetkisinin bulunmadığından bahisle sorumlu tutulmamaları gerektiği iddia edilmiştir.
Yapılan incelemede, anılan sosyal denge ödemeleri nedeniyle sorguda sadece harcama yetkilileri ile gerçekleştirme görevlilerinin sorumlu tutulduğu, ancak sözleşmeyi … Belediyesi adına imzalayan …’in sorumlu tutulmadığı görülmüştür.
Bu itibarla, konunun sözleşmeyi … Belediyesi adına imzalayan …’ in de savunmasını alınmasını teminen yeniden sorgu konusu edilmesi ve denetim ekibi tarafından yapılacak değerlendirme sonrasında karar verilmek üzere, bu maddenin 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 61’inci maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Bekletici Sorun” başlıklı 165’ inci maddesi uyarınca bekletilmesine oy birliğiyle karar verildi.