GELİR VERGİSİ MATRAHI
a) … Belediyesi Yapı Kontrol Müdürlüğünde çalışan işçilere toplu iş sözleşmesine istinaden ödenen yemek parasının bir kısmının işçilerin gelir vergisi matrahlarına dâhil edilmemesi hususunda,
…. Belediyesi ile …. Sendikası arasında imzalanan Toplu İş Sözleşmesinin 36’ıncı maddesinde sendika üyesi işçilere, fiilen çalıştıkları günler için 13,30 TL/brüt yemek yardımı verileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapı Kontrol Müdürlüğünde çalışan işçilere ödenen yemek yardımının 12 TL’lik kısmının Gelir Vergisi Kanunu’nun 23’üncü maddesinin 1’inci fıkrasının 8’inci bendinde yer alan hüküm dayanak gösterilerek gelir vergisinden istisna tutulduğu görülmüştür. Söz konusu hüküm şu şekildedir: “Hizmet erbabına işverenlerce yemek verilmek suretiyle sağlanan menfaatler (işverenlerce, işyerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin (12,00 TL) aşmaması ve buna ilişkin ödemenin yemek verme hizmetini sağlayan mükelleflere yapılması şarttır. Ödemenin bu tutarı aşması halinde, aşan kısım ile hizmet erbabına yemek bedeli olarak nakden yapılan ödemeler ve bu amaçla sağlanan menfaatler ücret olarak vergilendirilir.)”
Ancak … Belediyesi’nde, işveren tarafından işyerinde ya da müştemilatında belediye işçilerine yemek verilmediği, ayrıca işçilere yemek verme hizmeti sunması dolayısıyla kendisine ödeme yapılan herhangi bir mükellefin de bulunmadığı, toplu iş sözleşmesi gereğince işçilere yapılması kararlaştırılan yemek yardımlarının işçilerin banka hesaplarına yatırılmak suretiyle her ay nakit olarak yapıldığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla işçilere nakit olarak verilen yemek yardımının gelir vergisinden istisna tutulması mümkün değildir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’inci maddesinde “Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir. Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez. …” hükmü yer almaktadır. Bu hüküm karşısında toplu iş sözleşmesi ile işçilere nakdi olarak verilen yemek yardımı ücret niteliğinde olup tamamının gelir vergisi matrahına dâhil edilmesi gerekmektedir.
Ancak, Yapı Kontrol Müdürlüğünde çalışan işçilere toplu iş sözleşmesine istinaden ödenen yemek parasının bir kısmının işçilerin gelir vergisi matrahlarına dâhil edilmemesi suretiyle oluşan … kamu zararının tahsil edildiği sorumlularca bildirildiğinden, ilişilecek husus kalmadığına oy birliğiyle,
b) Sosyal Denge Sözleşmesine istinaden memurlara net olarak ödenen sosyal denge yardımının brüte çevrilerek gelir vergisi matrahına dâhil edilmemesi hususunda,
…Belediye Başkanlığı ile … Sendikası arasında imzalanan …. tarihli sosyal denge sözleşmesinin 18’inci maddesine göre Belediyede görev yapan memurlara maaşlarına ilaveten yine aynı maddede belirlenen tutarda her ay net olarak sosyal sosyal denge yardımı verileceği hüküm altına alınmıştır. Aynı şekilde sosyal denge sözleşmesinin diğer maddelerinde memurlara ödenecek yıllık izin parasının, eğitim yardımının, doğum ve ölüm yardımının ve evlenme yardımının da net olarak ödeneceği belirtilmiştir.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Verginin mevzuu” başlıklı 1’inci maddesinde,
“Gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tâbidir. Gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır.”
Aynı kanunun “Ücretin tarifi” başlıklı 61’inci maddesinde ise,
“Ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
…”
hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda zikredilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, memurlara ödenen sosyal denge yardımı ücret mahiyetinde olduğu için gelir vergisine tabidir. Ancak sosyal denge sözleşmesinde sosyal denge yardımının net olarak ödeneceği belirtildiğinden bu ödemelerin brüt tutarının hesap edilerek gelir vergisi matrahına dâhil edilmesi ve ona göre vergilendirilmesi gerekmektedir.
Ancak, savunmalarda Sosyal Denge Sözleşmesine istinaden Yapı Kontrol Müdürlüğü’nde çalışan memurlara net olarak ödenen sosyal denge yardımının brüte çevrilerek gelir vergisi matrahına dâhil edilmemesi nedeniyle Maliyeye bildirilmeyen … TL gelir vergisi konusunda, sorgu konusu edilen tutarın 360 nolu Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına alacak kaydedildiğine ilişkin muhasebe işlem fişi ve bu tutarın Maliyeye bildirildiğine ilişkin muhtasar beyanname yer aldığından ilişilecek husus kalmadığına oy birliğiyle, karar verildi.