Memurlara yemek yardımının, ihale yoluyla para temsili araçlar (ticket, vs) sağlanarak verilmesi
... Belediyesi memur personele yemek hizmeti alımı işinin, yemek verme şekli yerine, ... A.Ş. ve ..A.Ş’nden para temsili araçlar (ticket, kart, kupon, v.b.) sağlanmak suretiyle yapıldığı görülmüştür.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212’nci maddesinde, “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmüne yer verilmiştir.
Anılan maddeye dayanılarak hazırlanan, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu, “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı, “Yardım Şekli” başlıklı 3’üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı, “Yardımın Şartları” başlıklı 5’inci maddesinde, kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisinin, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği, yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşyanın kurumlarca sağlanacağı, hükme bağlanmıştır.
Yukarıda zikredilen mevzuat hükümlerine göre, 657 sayılı Kanuna tabi memurlara yapılacak yiyecek yardımının, nakit para ve para temsili araçlar sağlanarak veya civardaki lokantalardan bedeli ödenerek temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün bulunmamaktadır.
Öte yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanun’un tanımlar başlıklı 4 üncü maddesinde de, “Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, ...ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır. İhale dokümanında yer alan bilgilere göre, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması, Kamu İhale Kanunu’nun yukarıya alınan hizmet tanımı kapsamında bulunmamaktadır.
Yapılan incelemede, memurlara verilecek öğle yemeği hizmeti için 4734 sayılı kamu ihale kanunun 19. maddesi hükmü gereği açık ihale usulüyle ihaleye çıkıldığı, ihaleyi ... A.Ş nin kazandığı, yapılan ihale sözleşmesine göre 1 öğün yemek bedelinin kişi başı ... TL olarak belirlendiği ve her ay düzenlenen hak edişler ile ay içerisinde yemek yiyen memurların fiilen çalıştığı iş günü sayısı dikkate alınarak adı geçen firmaya ödeme yapıldığı, ancak Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 4’ üncü maddesinde yer alan “Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır.”hükmü gereğince bu bedelin yarısının (günlük ...TL 'nin) memurların maaş bordrolarından yemek adedine göre kesinti yapıldığı görülmüştür. Bu itibarla sorguda belirtilen ... TL kamu zararının savunmalar doğrultusunda, yemek yiyenlerce maaşlarından kesinti suretiyle karşılanan kısmı olan ...TL’si için ilişilecek husus bulunmadığına,
Yukarıda açıklanan nedenlerle, memurlara 4734 ve 657 sayılı Kanunlar ile Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine aykırı olarak para temsili araçlar sağlanarak yiyecek yardımı (ticket, kart) yapılması suretiyle belediye bütçesinden söz konusu ihale kapsamında ödenen ve detayı aşağıda belirtilen toplam ... TL kamu zararının ise, sorumlularına müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, aynı Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca ilamın tebliğinden itibaren altmış gün içinde temyiz başvurusu ve 56’ncı maddesi uyarınca ilamın tebliğinden itibaren 5 yıl içinde yargılamanın iadesi başvurusu yolları açık olmak üzere,
(Üye ...’in, “Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “ Bu Yönetmeliğin amacı, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemektir.” Denilmekte, “Yapım Şekli” başlıklı 3’üncü maddesinde, “Yiyecek yardımı yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım karşılığında nakten bir ödemede bulunulmaz….” denilmekte, “Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4’üncü maddesinde, “Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır. Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır….” denilmekte, “Yardımın Şartları” başlıklı 5’inci maddesinde, “Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir. Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir. Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz.” Denilmekte, “Yemek Maliyetinin Hesabı” başlıklı 9’uncu maddesinde ise, “Bu Yönetmeliğin 4’üncü maddesinin uygulanmasında, kurum kadrolarında olup, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil edilmez.” denilmektedir.
Yönetmelikte, yemek servisi için gerekli personel, bina, tesis ve demirbaş eşyanın kurumca karşılanacağı ve bunların yemek maliyetine dahil edilmeyeceği ifade edilmektedir. Memurlardan alınacak tutar sadece yemek malzeme bedelinin yarısıdır.
Ancak kurumlar yemek alımını malzemeli veya malzemesiz olarak veya doğrudan firmalardan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun gereğince ihale yoluyla almaktadır. Yönetmelik, kurumun kendi yemekhanesinde yemek üretilmesi halinde maliyetinin yarısının alınmasını öngörmektedir. Kurum kendi yemekhanesinde yemek çıkarması halinde, yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya, yemek servisinde görevlendirilen personel giderleri kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderleri yemek maliyetine dahil değildir. İhale usulü ile alındığında ise firma kar payı da dahil olmak üzere tüm bu unsurlar maliyete dahildir. Bu nedenlerle Yönetmeliğin çıkarılış amacının kurumun kendi yemekhanesinde yemek çıkarılması esasına dayandığı, ihale usulü ile yemek hizmeti alınması halinde uygulanmasını gerektiren bir mevzuatın bulunmadığı, bu şekilde ticket vb. verilmek suretiyle bu işin yapılmasına engel bulunmadığı düşünülmekte olup, sorgu konusu husususun beraati gerekir.” şeklindeki,
Üye ...’nın “657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212’nci maddesiyle devlet memurlarına yemek yardımı verilmesi ve bunun esas ve usullerinin ise Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacağı bir yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Söz konusu yönetmeliğin “Yardımın Şartları” başlıklı 5’inci maddesinde ise, “Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödenek, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödenir.
Yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabilir.
Yemek servisi için gerekli bina, tesis ve demirbaş eşya kurumlarca sağlanır. Bunlara karşılık memurlardan ücret alınmaz.” denilerek kanunla verilen bir hakka sınırlama getirilmiştir. Kanun koyucunun amacının bu olmadığı düşünüldüğünde, uygulamada yönetmelikte belirlenen şekillerden farklı (Örneğin ihale ile yemek satın alınması gibi) yemek yardımları yapılması göz önünde bulundurulduğunda, sorguda yer aldığı şekilde memurlara yemek yardımı yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı)
oy çokluğuylakarar verildi.