İşçi ücretlerine seyyanen zam
Belediye şirketinden yapılan doğrudan hizmet alımları kapsamında çalıştırılan işçilerin ücretlerine, mevzuatında yeri olmamasına rağmen yapılan seyyanen zam tutarının belediye bütçesinden ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu iddiası ile ilgili olarak yapılan incelemede;
... Belediyesi 2019 yılı hesap ve işlemleri ile ilgili Dairemizce düzenlenen … sayılı İlamın … üncü maddesi ile; belediye şirketi ve sendika arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan ve 30.06.2020 tarihine kadar uygulanması zorunlu olan hükümlerin dışına çıkılarak, işçilerin ücretlerine mevzuatında yeri olmamasına rağmen …TL’lik seyyanen zam yapılması ve şirket tarafından düzenlenen hakedişlerin belediye bütçesinden ödenmesi nedeniyle oluşan … TL kamu zararının; sorumlularına müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmişti.
Söz konusu karara karşı sorumlu … tarafından gerçekleştirilen temyiz başvurusu üzerine Sayıştay Temyiz Kurulu … tarihli ve … tutanak numaralı kararının … maddesi ile Dairece verilen tazmin kararı sorumluluk yönünden bozmuştur.
Bozma kararında özetle;
Daire Kararının, belediye bütçesinden ödenen seyyanen zam tutarının kamu zararı olduğu ve sorumlularına ödettirilmesi hükmünü içerdiği,
“375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 24. Maddesi Uyarınca İdarelerce İşçi Statüsüne Geçirilen İşçilerinin Ücret ile Diğer Mali ve Sosyal Haklarının Belirlenmesinde Esas Alınacak Toplu İş Sözleşmesi Hükümleri”nin T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 12.04.2018 tarihinde duyurulduğu,
Toplu İş Sözleşmesi hükümlerinde ücret zamlarının yanı sıra ikramiye, çeşitli sosyal yardımlar, hafta ve genel tatillerde çalışma ve ücreti, gece çalışması, fazla çalışma ücreti ve ödenmesi, izinler gibi diğer mali ve sosyal haklara da yer verildiği; bununla birlikte, 375 sayılı KHK ve Toplu İş Sözleşmesi Hükümlerinde şirketlerde işçi statüsüne geçirilen işçilerin mali ve sosyal haklarına ilişkin ayrıca bir düzenleme yapılabileceğine yönelik herhangi bir düzenleme bulunmadığı,
İdarenin yasallığının sonucu olarak idarenin görev ve yetkileri konusunda açık bir düzenlemenin bulunması gereği, yani idarenin görev ve yetkileri konusunda yetkisizliğin asıl olması ilkesi karşısında, mevzuatta düzenlenmemiş bir tutarın Belediye tarafından işçilere ödenmesinin mevzuata aykırı olduğu, somut uygulamada Belediye tarafından işçilere seyyanen … TL zam ödenmesinin mevzuatta dayanağının bulunmadığı,
Diğer yandan, mezkûr Karar’da sorumluluk yönünden yapılan inceleme neticesinde;
Daire Kararı’nda Belediye Başkanı …’ın kamu zararından sorumlu tutulmasının yasal dayanağına yer verilmediği, somut uygulamada … tarihinde imzalanan protokol ile ilgili olarak görüşmelere Belediye adına katılan ve protokolü imzalayan kişinin Başkan Yardımcısı … olması dolayısıyla, oluşan kamu zararında Belediye Başkanı’nın sorumluluğunun bulunmadığı,
… imzalanma tarihli Protokol’de imzası bulunan … unvanı “Belediye Başkan Yardımcısı” olarak yazılmışsa da adı geçen kişinin … Genel Müdürü olduğu, protokolle ilgili görüşmelere bu unvanla katıldığı, protokolü … Genel Müdürü olarak imzaladığının anlaşıldığı, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Sorumlular ve sorumluluk halleri” başlıklı 7’nci maddesinde, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde yer alan düzenlemeler çerçevesinde, …’ın …Genel Müdürü unvanıyla yerine getirdiği yetki ve görevleri konusunda Sayıştay yargısında sorumlu tutulabilecekler arasında bulunmadığının anlaşıldığı,
… imzalanma tarihli Protokol’de Belediye Başkan Yardımcısı …’in imzasının bulunmadığı ancak Daire Kararı’nda …’in protokole ilişkin görüşmelere Belediye adına katıldığı gerekçesiyle kamu zararından sorumlu tutulduğu, adı geçen kişinin temyiz dilekçesi ve eklerinin incelenmesi sonucunda, …’in protokole ilişkin görüşmelere … Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Müştereken olarak katıldığının anlaşıldığı ve bu unvan ile yerine getirdiği yetki ve görevler konusunda Sayıştay yargısında sorumlu tutulabilecekler arasında bulunmadığının anlaşıldığı,
… imzalanma tarihli Protokolde Belediye Başkan Yardımcısı …’nın imzasının bulunduğu ayrıca …’nın protokole ilişkin görüşmelere de Belediye adına katıldığının tespit edildiği, bu nedenle Protokol dolayısıyla oluşan kamu zararından uygun illiyet bağı dahilinde sorumluluğunun bulunduğu,
Dolayısıyla, esas ve sorumluluk yönlerinden yapılan inceleme neticesinde, somut uygulamada 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinde düzenlenen “mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” kapsamında kamu zararının oluştuğu, oluşan bu kamu zararından,
Belediye Başkan Yardımcısı … ile imzaladıkları ödeme emri belgeleriyle sınırlı olarak harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunduğu,
ifade edilmiştir.
Sonuç itibariyle Temyiz Kurulu Kararı ile rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi sonucunda;
Esas Yönünden Yapılan Değerlendirmede;
Belediye şirketi ve sendika arasında imzalanan toplu iş sözleşmesinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yayımlanan ve 30.06.2020 tarihine kadar uygulanması zorunlu olan hükümlerin dışına çıkılarak, işçilerin ücretlerine mevzuatında yeri olmamasına rağmen …TL’lik seyyanen zam yapılması ve şirket tarafından düzenlenen hakedişlerin belediye bütçesinden ödenmesi nedeniyle … TL kamu zararının oluştuğu anlaşılmaktadır.
Sorumluluk Yönünden Yapılan Değerlendirmede İse;
… tarihinde imzalanan ve tarafları … ve … olan protokol ile ilgili olarak;
- Protokol’de imzası bulunan … protokole unvanı “Belediye Başkan Yardımcısı” olarak yazılmışsa da adı geçen kişinin … Genel Müdürü olduğu ve protokolle ilgili görüşmelere bu unvanla katıldığı, protokolü … Genel Müdürü olarak imzaladığı,
- Protokolde imzası bulunan …’in ise protokole ilişkin görüşmelere … Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı olarak müştereken katıldığı ve protokolü bu sıfatla imzaladığı,
anlaşıldığından söz konusu kişilerin, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Sorumlular ve sorumluluk halleri” başlıklı 7’nci maddesinde, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde yer alan düzenlemeler çerçevesinde, bu unvanlar ile yerine getirdikleri yetki ve görevler konusunda Sayıştay yargısında sorumlu tutulabilecekler arasında bulunmadığından oluşan kamu zararından sorumluluklarının bulunmadığı,
-Protokol görüşmelerine belediye adına katılan ve protokolde imzası bulunan Belediye Başkanı ... ile Belediye Başkan Yardımcısı ...’nın oluşan kamu zararından harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlileri (imzaladıkları ödeme emri belgeleriyle sınırlı olmak üzere) ile birlikte sorumlu oldukları değerlendirilmiştir.
Bu itibarla yukarıda özetlenen gerekçelerle sorgu konusu edilen toplam … TL kamu zararının, sorumluluk yönünden değerlendirilmesi neticesinde;
… TL’sinin Üst Yönetici ... (Belediye Başkanı), Harcama Yetkilisi … (Bilgisayar İşletmeni), Gerçekleştirme Görevlisi … (VHKİ) ile ...’ya (Başkan Yardımcısı),
.
.
.
müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, iş bu Ek İlamın tebliğ tarihinden itibaren aynı Kanun’un 55’inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,
Üye …’in Karşı Görüşü:
Belediye şirketinden yapılan doğrudan hizmet alımları kapsamında çalıştırılan işçilerin ücretlerine, mevzuatında yeri olmamasına rağmen yapılan seyyanen zam tutarının belediye bütçesinden ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu iddiası ile ilgili olarak;
657 Devlet Memurları Kanununun 28’inci maddesinin birinci fıkrasının sonunda memurların görevli oldukları kurumların iştiraklerinde kurumlarını temsilen alacakları görevleri ticari ve kazanç getirici faaliyetleri yasaklamanın dışında tutulmuştur. Dolayısıyla memurlar, iştiraklerin yönetim kurulu üyesi, denetçisi ve tasfiye kurulu üyesi olarak görev alabilirler.
5393 Sayılı Belediye Kanunun’da belediye şirketlerinde kimlerin görevlendirilebileceğine ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Belediye Başkanı veya belediye başkanı tarafından yetkilendirilen herhangi bir belediye personelinin veya belediye meclis üyesinin belediyeyi temsilen belediye şirketlerinin yönetim kurulunda görev alması mümkündür,
Nitekim belediye başkan yardımcılığı görevinin yürüten ... Belediyeyi temsilen …’den genel müdürü ve yönetim kurulu başkanı olarak görevlendirilmiştir. Aynı şekilde ...’in de adı geçen şirkette yönetim kurulu başkan yardımcısı olarak belediyeyi temsil etmektedir.
Çoğunluk görüşünde sorumluluklarına hükmedilen belediye Başkanı ... ile Başkan Yardımcısı ... anılan şirkette herhangi bir görevleri bulunmadığı gibi belediye şirketini temsilen toplu iş görüşmelerini sürdürme yetkisine de haiz değillerdir.
Bu durumda, tarafları … ve … olan ve … tarihinde imzalanan protokole belediyeyi temsilen imza atan Belediye Başkanı ... ile Belediye Başkan Yardımcısı ...’nın atmış oldukları imzalar yetkisiz imza niteliğinde olduğundan söz konusu kişilerin oluşan kamu zararından sorumlulukları bulunmadığına ve protokolün taraflarından olan … nezdinde belediyeyi temsil eden ve protokolü imzalayan ... (… Genel Müdürü) ve ...’in (… Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı) oluşan kamu zararından sorumluluklarının olduğuna karar verilmesi uygun olur.
Full & Egal Universal Law Academy