3516 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesine aykırı çeşitli harcamanın yapılması:
… İl Müdürlüğü’nce, geçici görevli olarak İl’e gelen Bakanlık personelinin yeme-içme masraflarının, yerinde muayene giderleri hesabından ödendiği görülmüştür.
6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun, “Harcırahın unsurları” başlıklı 5’inci maddesinde, yol masrafı ve yevmiyenin harcırahın unsurları olduğu, “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14’üncü maddesinde, muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı, yevmiye ile hamal, bagaj ve nakil vasıtası masrafının verileceği, belirtilmektedir.
Bu hükümler gereği, çapraz denetime katılan Bakanlık personelinin harcırahının (yol masrafı ve yevmiyesinin) Bakanlık bütçesinden karşılandığı anlaşılmaktadır. Buna rağmen çapraz denetim için İl’e gelen personelin ayrıca yemek masrafının ödenmesi mümkün değildir.
Yine 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu’nun “Yerinde muayene giderleri” başlıklı 19’uncu maddesinde, “Ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde yapılacak muayeneleri için görevlendirilecek memurların 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yollukları ile muayene için gerekli araç ve gereçlerin taşıma ücretleri, muayene isteğinde bulunanlar tarafından ödenir. İhbar üzerine yapılan muayenelerde yolluk ve giderler Bakanlık bütçesinden karşılanır.” denilmektedir.
Söz konusu madde hükmü gereğince, yerinde muayene giderleri hesabının, ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde yapılacak muayeneleri için görevlendirilecek memurların 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yollukları ile muayene için gerekli araç ve gereçlerin taşıma ücretleri için kullanılacağı açıktır. Dolayısıyla yukarıda açıklandığı üzere Harcırah Kanunu hükümlerine aykırı olan ödemenin, 3516 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesine de aykırı olduğu görülmektedir.
Savunmalarda, yapılan ödemenin yerinde muayene giderleri hesabından karşılandığı, İl Müdürlüğünce ayrı bir banka hesabında toplanan söz konusu paranın, kamu geliri niteliğinde olmadığı, dolayısıyla bu hesaptan yapılacak harcamanın kamu zararı doğurmayacağı ileri sürülse de, 5018 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesine göre, kamu kaynağı kavramı, borçlanma suretiyle elde edilen imkânlar dahil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerleri ifade etmektedir. 3516 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesi ile Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinin 16’ncı maddesi gereği yerinde muayene giderleri için belediye, kişi veya kuruluşlardan tahsil edilen ücretler, her ne kadar muhasebe kayıt sistemi içerisine alınmamış olsa da, kamu bankalarında Bakanlık tarafından açtırılan hesaplarda yer aldığından bu yönüyle kamu kaynağını oluşturmaktadır. Dolayısıyla bu kaynaktan mevzuatın öngörmediği harcamanın yapılması kamu zararını oluşturur.
5018 sayılı Kanun’un “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde, Kamu zararı, “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” şeklinde tanımlanmış ve kamu zararının belirlenmesinde, mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılmasının esas alınacağı belirtilmiştir. O halde, 6245 sayılı Kanunda ve 3516 sayılı Kanunda öngörülmediği halde, Bakanlıktan harcırah alarak geçici görevli olarak gelen personelin, ayrıca yemek masrafının ödenmesi kamu zararı niteliğindedir. Bu tutarın yerinde muayene giderleri hesabından karşılanması halinde kamu zararı doğmayacağı düşünülemez.
Bakanlıktan İl Müdürlüğüne gönderilen çapraz denetime ilişkin talimat yazıları incelendiğinde, görevli personelin otelde konaklaması halinde konaklama gideri farkı ile araçların park ücretlerinin yerinde muayene giderleri hesabından ödeneceğinin belirtildiği, yemek masrafının söz konusu hesaptan karşılanması gerektiğine ilişkin bir ifadenin ise yer almadığı, görüldüğünden yapılan ödemeden Bankaya ödeme talimatını veren İl Müdürünün tek başına sorumlu olduğu anlaşılmıştır.
Bu itibarla, … İl Müdürlüğü’nce, 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine ve 3516 sayılı Kanun’un 19’uncu madde hükmüne aykırı olarak çapraz denetim için harcırah alarak İl’e görevli gelen personelin, ayrıca yemek masraflarının ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararının Harcama Yetkilisi … (İl Müdürü)’ya münferiden ödettirilmesine, oy birliğiyle, karar verildi.