Hakediş Ödemelerinde Mevzuata Aykırı Uygulamalar:
.... … İnşaat ve Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi, … Camii 2010-2011 Yılları Uygulama (Restorasyon) işinde,
A) Özel. 01 numaralı “cami çevresinin galvanizli saç ile çevrilmesi” pozu ile yükleniciye ödemede bulunulması nedeniyle kamu zararına sebep olunması ile ilgili olarak,
İşe ait sözleşmenin “İşin ve İş Yerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 18’inci maddesinin 18.2. numaralı fıkrasında “Yüklenicinin iş ve iş yerinin korunması ve sigortalanması ile ilgili sorumlulukları konusunda Genel Şartnamede yer alan hükümler uygulanır.” denilerek Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ) hükümlerine atıf yapılmıştır. YİGŞ’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin 11’inci fıkrasında ise, “İş ve işyerlerinin korunması konusunda gerek yapı denetimi görevlileri tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir.” hükmü yer almaktadır.
Özel. 01 poz numaralı “Cami ve Şantiye Çevresinin Galvanizli Saç İle Çevrilmesi” işine ait birim fiyat analizi incelendiğinde, söz konusu analizin işin ihale edilme aşamasında teklif birim fiyat cetvelinde veya eki analizlerde yer verilen bir iş kalemi olmadığı, daha sonra işin ilerleyen safhasında yeni birim fiyat analizi yapılarak oluşturulduğu anlaşılmaktadır. Yukarıda yer alan YİGŞ’nin 9/11 maddesi hükmü, ister idarenin talebi üzerine olsun isterse yüklenicinin kendi arzusu ile yapılmış olsun, işin ve işyerinin korunması amacıyla uygulanan güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümünün yükleniciye ait olduğunu, bu amaçla idare bütçesinden herhangi bir ödeme yapılamayacağını açıkça ortaya koymaktadır.
Diğer taraftan her ne kadar mevzuatta güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin yükleniciye ait olduğu ifade edilmiş ise de ihale aşamasında teklif birim fiyat cetvelinde iş kalemi olarak yer verilerek isteklilerden şantiye çevresinin uygun malzeme ile çevrilmesine ilişkin bir teklif alınması durumunda idarenin bu uygulamayı yapılacak iş kapsamında değerlendirerek bedelini ödemeyi öngördüğü ve isteklilerin de bu kalemin ödeneceği düşüncesiyle teklif verdiği düşünülebilir. Ancak işe ait sözleşme dosyasına ekli, idare ve yüklenici tarafından onaylanmış teklif birim fiyat cetveli incelendiğinde iş kapsamında şantiye çevresinin galvanizli saç veya benzeri bir malzeme ile çevrilmesine dair herhangi bir iş kalemine yer verilmediği görülmüştür. Bir diğer ifadeyle işin yüklenicisi sözleşme eki YİGŞ’nin ilgili hükmü gereğince, gerek idareden gelen talep üzerine gerek kendi arzusu ile gerçekleşecek iş ve işyerinin güvenliği ve korunması amacıyla yapılacak uygulamalar için kendisine herhangi bir bedel ödenmeyeceğini bilerek teklifini vermiştir. Dolayısıyla idare tarafından Özel. 01 poz nolu imalat için ödeme yapılması sonucunda kamu zararına neden olunmuştur.
Öte yandan, sorumlulardan Hakedişi Düzenleyen …’in (Elekt. Müh.-Yapı Den. Görevlisi) hakediş kapağında imzası olmakla birlikte, elektrik mühendisi olması nedeniyle sorumluluğunun sadece elektrik imalatlarıyla sınırlı tutulması gerekmektedir. Bu itibarla, uzmanlık alanı olan elektrik mühendisliği ile inşaat imalatlarından kaynaklanan kamu zararı arasında illiyet bağının bulunmaması nedeniyle bu konu ile ilgili olarak kendisine mali sorumluluk yükletilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Yukarıda sayılan gerekçelerle, Özel. 01 poz nolu “Cami ve Şantiye Çevresinin Galvanizli Saç İle Çevrilmesi” işi için yükleniciye yersiz olarak ödemede bulunulması nedeniyle sebep olunan … TL tutarındaki kamu zararının Hakedişi Düzenleyen … (Mimar- Yapı Denetim Görevlisi) ile Hakedişi Onaylayan … (Bölge Md. Yrd.), … (Bölge Md.) ve …’ye (Sanat Eserleri ve Yapı İşl. Şb. Md. Vk.) müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, oy birliğiyle karar verildi.
B) Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait 25.048/5 poz numaralı “Yeni sıva yüzeylere 2 kat akrilik modifiye poliüretan esaslı su bazlı antibakteriyel boya yapılarak 2 kat antibakteriyel şeffaf koruyucu sürülmesi” imalatı kapsamında yer alan şeffaf cephe koruyucusuna zayiat eklenmediği halde, Özel.03 poz numaralı “Temizlenen Yonu Taşı Yüzeylere Yüzey Koruyucu (Su İtici) Yapılması” işi yeni birim fiyat analizi kapsamında yer alan 04.506/A6 rayiç nolu şeffaf cephe koruyucusuna % 20 zayiat eklenmesi nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
Yapılan incelemede, sorguda emsal olarak gösterilen Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait 25.048/5 poz numaralı “Yeni sıva yüzeylere 2 kat akrilik modifiye poliüretan esaslı su bazlı antibakteriyel boya yapılarak 2 kat antibakteriyel şeffaf koruyucu sürülmesi” imalatının içinde yer alan koruyucu astarın, boya malzemesinin yüzeyden emilmesini engelleyerek sarfiyatın düşmesine yol açtığı, ayrıca Kandıra Orhan Camii’nde sıralı moloz taş satıhların hemyüz olmaması ve doğal taş ile arasındaki horosan derz malzemelerin farklı emiş özelliklerinin bulunması sebebiyle, bu yapıda uygulamanın püskürtme yöntemi ile yapılmak zorunda kalındığı ve bunun sonucunda % 20 zayiat öngörüldüğü anlaşılmış bulunmaktadır.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, … İnşaat ve Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi, … Camii 2010-2011 Yılları Uygulama (Restorasyon) işinde, Özel.03 poz numaralı “Temizlenen Yonu Taşı Yüzeylere Yüzey Koruyucu (Su İtici) Yapılması” işi yeni birim fiyat analizi kapsamında yer alan 04.506/A6 rayiç nolu şeffaf cephe koruyucusuna % 20 zayiat eklenmesi sonucunda herhangi bir kamu zararına sebebiyet verilmediği anlaşıldığından, … TL tutarındaki ödeme hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, oy çokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Üye …’ın karşı oy gerekçesi,
“Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda, Kandıra Orhan Camii’nde sıralı moloz taş satıhların hemyüz olmaması ve doğal taş ile arasındaki horosan derz malzemelerin farklı emiş özelliklerinin bulunması nedeniyle uygulamanın püskürtme yöntemi ile yapıldığı, bu nedenle de % 20 zayiat öngörüldüğü iddia edilmekle beraber, Özel.03 numaralı pozun yapım şartlarında, söz konusu imalatın fırça sürülmek suretiyle uygulanacağı belirtilmektedir. Bu itibarla, savunmanın imalatın püskürtme yöntemi ile uygulanması nedeniyle zayiat öngörüldüğüne ilişkin iddiaları yasal dayanaktan yoksun olduğundan 2.482,63 TL tutarındaki kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi gerekir”
C) Özel 11 poz numaralı “Pik Döküm Direk” alımlarının sağlıklı piyasa araştırılması yapılmadan gerçekleştirilmesi nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği iddia edilmekle beraber,
Vakıf Kültür Varlıkları Uygulama İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede Bulunmayan İşlerin Birim Fiyatının Tespiti” başlıklı 23’üncü maddesinde,
“…
İşin niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri uygulanır.
1) Yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.
2) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.
3) İdarenin veya diğer idarelerin sözleşmeye bağladığı benzer uygulama işlerinde ortaya çıkan fiyatlar
4) İdarece kabul edilmek şartı ile uygulama ayına ait Ticaret ve/veya Sanayi Odasınca onaylanmış yerel rayiçleri.
Yeni birim fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni birim fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise, taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içerisinde Bayındırlık Kuruluna intikal ettirilir. Bayındırlık Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. Yüklenici, birim fiyat uyuşmazlığı hakkındaki Bayındırlık Kurulunun kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır.
…” denilmek suretiyle, sözleşmede bulunmayan işlerin birim fiyatı tespit edilirken hangi rayiçlerin uygulanacağı konusunda İdarelere yol gösterilmiştir.
Bu kapsamda, Özel 11 numaralı “Pik Döküm Direk” pozuna ilişkin yeni birim fiyat analizi incelendiğinde, söz konusu döküm direğin fiyatının … TL üzerinden yüklenici ve İdare tarafından onaylanarak geçerli hale geldiği görülmüştür. Öte yandan, sorgudaki kamu zararı hesabında yer alan ve 1 adet döküm direk için esas alınması gerektiği iddia edilen rayiç fiyatın (1 adet direk için … TL) anılan Şartname’de sayılan rayiç fiyat tespiti yöntemlerinden hiçbirine (Ticaret ve/veya Sanayi Odası’na onaylatma gibi) dayandırılmadığı görülmüştür.
Bu itibarla, sorguda ileri sürülen iddiaların herhangi bir şekilde bilimsel, teknik veya hukuki veriye dayandırılmadığı, rayiç fiyat tespitine ilişkin bir çalışmanın yapılmadığı görüldüğünden, kamu zararı oluşturmayan … TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.
D) Cami cümle kapısı dışındaki alanlarda, bot vernik yapıldığı halde ayrıca gomalak cila yapılmış gibi ödemede bulunulması nedeniyle kamu zararına yol açıldığı iddiasına ilişkin olarak,
Gönderilen savunmalarda, gomalak cila yapılması pozundan ödenmiş olan yüzeylere gerçekten gomalak cila yapıldığı, ancak bot vernik ödemesinin sehven yapıldığı, ancak gomalak cila yapılmış alanlara sehven ahşap üzerine bot vernikle cila yapılması (İBF. 196) pozu üzerinden ödemede bulunulması nedeniyle oluşan … TL tutarındaki kamu zararının tahsil edildiği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, sorguda bot vernik yapılan yüzeylere ayrıca gomalak cila yapılmış gibi ödemede bulunulması nedeniyle kamu zararına yol açıldığı iddia edilmekle beraber, gönderilen savunmalar ile ekinde yer alan belgelerin incelenmesinde, gomalak cila yapılması pozundan ödenmiş olan yüzeylere uygulamada gomalak cila yapıldığı, ancak ödemenin sehven İBF. 196 numaralı bot vernik pozu üzerinden gerçekleştirildiği, diğer yandan bu hatadan kaynaklanan … TL tutarındaki kamu zararının tahsil edildiği anlaşılmış bulunmaktadır.
Bu itibarla, sorgu konusu edilen … TL tutarındaki kamu zararının, (… -…=) …TL’sinin mevzuatına uygun olması, …TL’sinin de, … tarih ve … sayılı dekont ile tahsil edilmesi nedeniyle ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.
E) El ile sert toprak kazılması işi metraj cetvelleri ile fotoğrafların incelenmesinde metrajda yer alan alanlarda makine ile kazı yapıldığı halde elle kazı yapılmış gibi ödemede bulunulması nedeniyle kamu zararına yol açılmıştır.
Sorumlular ise göndermiş oldukları savunmalarında sorgu konusu edilen … TL tutarındaki kamu zararının tahsil edildiğini bildirmişlerdir.
Bu itibarla, el ile sert toprak kazılması işi metraj cetvelleri ile fotoğrafların incelenmesinde metrajda yer alan alanlarda makine ile kazı yapıldığı halde elle kazı yapılmış gibi ödemede bulunulmasından kaynaklanan … TL tutarındaki kamu zararının … tarih ve … numaralı banka dekontu ile tahsil edildiği anlaşıldığından, ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.
F) İBF. 41 poz numaralı granit seramik duvar kaplama işine ait metraj cetvelleri ile mahallinde yapılan incelemelerde, söz konusu kaplamanın uygulamada 25x40 mm ölçüleri üzerinden gerçekleştirilmesine rağmen ödemelerin 33x33 mm ölçüleri üzerinden yapılması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Sorumlular ise göndermiş oldukları savunmalarında sorgu konusu edilen … TL tutarındaki kamu zararının tahsil edildiğini bildirmişlerdir.
Bu itibarla, İBF. 41 poz numaralı granit seramik duvar kaplama işine ait metraj cetvelleri ile mahallinde yapılan incelemelerde, söz konusu kaplamanın uygulamada 25x40 mm ölçüleri üzerinden gerçekleştirilmesine rağmen ödemelerin 33x33 mm ölçüleri üzerinden yapılmasından kaynaklanan … TL tutarındaki kamu zararının … tarih ve …numaralı banka dekontu ile tahsil edildiği anlaşıldığından, ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.
G) 1. Sınıf çam kereste ile alaturka döşeme yapılması işine ait metraj cetvelleri ile mahallinde yapılan incelemelerde, söz konusu kereste kalınlığının uygulamada 18 mm üzerinden gerçekleştirilmesine rağmen ödemelerin 2,5-3,00 cm üzerinden yapılması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Sorumlular ise göndermiş oldukları savunmalarında sorgu konusu edilen … TL tutarındaki kamu zararının tahsil edildiğini bildirmişlerdir.
Bu itibarla, 1. Sınıf çam kereste ile alaturka döşeme yapılması işine ait metraj cetvelleri ile mahallinde yapılan incelemelerde, söz konusu kereste kalınlığının uygulamada 18 mm üzerinden gerçekleştirilmesine rağmen ödemelerin 2,5-3,00 cm üzerinden yapılmasından kaynaklanan … TL tutarındaki kamu zararının … tarih ve … numaralı banka dekontu ile tahsil edildiği anlaşıldığından, ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.
H) İBF.145 nolu “Yeni İnşaatta Yonu Taşından Ortalama 25 Cm Kalınlıkta (Derinlikte) Düz Kaplama Yapılması İşçiliği” pozuna ilişkin olarak mahallinde yapılan incelemelerde, bahçe duvar babalarının miktarlarının hatalı hesaplanması sonucunda fazla işçilik bedeli ödenmesi ile İBF. 84 no’lu “Düz satıhta Yonu Taşı bedeli” pozunda, taş kalınlığı uygulamada 13 cm olmasına rağmen ödemelerin 25 cm üzerinden yapılması nedeniyle fazla malzeme bedeli ödenmesi sonucunda kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda, sorgu konusu edilen … TL tutarındaki kamu zararının … TL olarak yeniden hesaplandığı ve söz konusu tutarın da tahsil edildiği bildirilmiştir.
Bu itibarla, İBF.145 nolu “Yeni İnşaatta Yonu Taşından Ortalama 25 Cm Kalınlıkta (Derinlikte) Düz Kaplama Yapılması İşçiliği” pozuna ilişkin olarak mahallinde yapılan incelemelerde, bahçe duvar babalarının miktarlarının hatalı hesaplanması sonucunda fazla işçilik bedeli ödenmesi ile İBF. 84 no’lu “Düz satıhta Yonu Taşı bedeli” pozunda, taş kalınlığı uygulamada 13 cm olmasına rağmen ödemelerin 25 cm üzerinden yapılması nedeniyle fazla malzeme bedeli ödenmesinden kaynaklanan … TL tutarındaki kamu zararının, sorumlular tarafından gönderilen savunmalar uyarınca … TL olduğu anlaşılmış olup, sorgu konusu edilen … TL’nin, (…- … =) … TL’sinin mevzuatına uygun olması, … TL’sinin ise … tarih ve … numaralı banka dekontu ile tahsil edilmesi nedeniyle, ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.