Hakediş Ödemelerinde Mevzuata Aykırı Uygulamalar:
… ... Mühendislik yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi … Cami 2013-2014 Yılları Uygulama (Restorasyon) işinde,
A) Sıva raspası yapımı kapsamında değerlendirilmesi gereken çimento kalıntılarının temizlenmesi işi için İBF.146 numaralı “Yeniden Sıva Yapılacak Yüzeylerde Sıva Raspası Sonrası Derz Aralarında Kalan Çimento Kalıntılarının Özgün Dokuya Zarar Vermeden Temizlenmesi” pozu ile yükleniciye ilave ödemede bulunulması sonucunda kamu zararına yol açıldığı iddası ile ilgili olarak,
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda, sıva yapılması için derz aralarının açılması gerektiği ve 0402/01 pozu ile devam eden pozlarının tarifinde yer alan not kısmında, derz aralarının açılması halinde pozundan ayrıca ödeneceğinin belirtildiği, buradaki imalatta sadece derz açılması değil ayrıca derz aralarında kalan çimentonun temizlik işleminin yapıldığı, sıva raspası sonucunda yüzeyin sıvaya hazır hale getirildiği, fakat çimentonun yüzeye, harca ve daha sonra yapılacak sıvaya zarar vermemesi için çimentonun yüzeylerden ve derz aralarından arındırılması gerektiği, bu işlem yapılmadığı taktirde, derz aralarında kalan çimento kalıntılarının zamanla tekrar tepkimeye girerek yüzeylerde tuz oluşumuna yol açacağı ve yüzeylerde oluşan tuzun alımının ise daha pahalı bir işlem olduğu belirtilmekle beraber,
İBF.073 no’lu “tekrar sıvanacak taş veya tuğla gibi satıhlarda sıva raspası yapılması” pozunun tarifi ile yapım şartları incelendiğinde, raspa sonrasında arta kalan çimento kalıntılarının temizlenmesinin raspa yapılması imalatının birim fiyatına dahil olduğu açıkça görülmektedir. Ancak, söz konusu imalat tarifine rağmen, bu pozun imalat toplamı olan 546,61 m2’lik alan için, sıva raspası sonrasında derz aralarında kalan çimento kalıntılarının temizlenmesi için İBF.146 no’lu “Yeniden Sıva Yapılacak Yüzeylerde Sıva Raspası Sonrası Derz Aralarında Kalan Çimento Kalıntılarının Özgün Dokuya Zarar Vermeden Temizlenmesi” pozu adı altında yükleniciye ilave ödemede bulunulması suretiyle kamu zararına yol açıldığı tespit edilmiştir.
Öte yandan, hakedişleri inceleyen durumundaki teknik elemanların raporlar üzerinde hiçbir değişiklik ya da düzeltme yapmadıkları zaman mali sorumluluğa dahil edilmeleri mümkün bulunmamaktadır. Bu kapsamda yapılan incelemede, hakedişi inceleyen sıfatı ile imzalayan …’un (Mimar) hakediş ile ekinde yer alan belgeler üzerinde hiçbir değişiklik yapmadığı ve kendisinin görevinin genel hatlarıyla matematiksel bir inceleme ile sınırlı olduğu anlaşılmış bulunduğundan, yaptığı iş ile kamu zararının oluşumu arasında herhangi bir illiyet bağının kurulamaması nedeniyle hakedişi inceleyen …’a (Mimar) sorumluluk yükletilmesi doğru değildir.
Bu itibarla, … Mühendislik yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi … Cami 2013-2014 Yılları Uygulama (Restorasyon) işinde, sıva raspası yapımı kapsamında değerlendirilmesi gereken çimento kalıntılarının temizlenmesi işi için İBF.146 numaralı “Yeniden Sıva Yapılacak Yüzeylerde Sıva Raspası Sonrası Derz Aralarında Kalan Çimento Kalıntılarının Özgün Dokuya Zarar Vermeden Temizlenmesi” pozu ile yükleniciye ilave ödemede bulunulmasından kaynaklanan … TL tutarındaki kamu zararının,
Harcama Yetkilisi … (Bölge Md. Yrd.-Hakedişi Onaylayan) ve Gerçekleştirme Görevlileri … (Sanat Eserleri ve Yapı İşl. Şb. Md. Vk.- Hakedişi Onaylayan), … (İnş. Y. Müh.-Hakedişi Düzenleyen), … (Y. Mimar- Hakedişi Düzenleyen) ve … (Bölge Müdürü- Hakedişi Onaylayan)’ e müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, oy birliğiyle karar verildi.
B) … Mühendislik yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi … Cami 2013-2014 Yılları Uygulama (Restorasyon) işinde, YFZ.01 poz numarası ile cami ve şantiye çevresinin galvanizli saç ile çevrilmesi işi için yükleniciye ödemede bulunulması nedeniyle kamu zararına yol açıldığı iddiasına ilişkin olarak,
İşe ait sözleşmenin “İşin ve İş Yerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 18 inci maddesinin 18.2. numaralı fıkrasında “Yüklenicinin iş ve iş yerinin korunması ve sigortalanması ile ilgili sorumlulukları konusunda Genel Şartnamede yer alan hükümler uygulanır.” denilerek Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ) hükümlerine atıf yapılmıştır. YİGŞ’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9 uncu maddesinin 11 inci fıkrasında ise, “İş ve işyerlerinin korunması konusunda gerek yapı denetimi görevlileri tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir.” hükmü yer almaktadır.
YFZ.01 poz numaralı “Cami ve Şantiye Çevresinin Galvanizli Saç İle Çevrilmesi” işine ait birim fiyat analizi incelendiğinde söz konusu analizin işin ihale edilme aşamasında teklif birim fiyat cetvelinde veya eki analizlerde yer verilen bir iş kalemi olmadığı, daha sonra işin ilerleyen safhasında yeni birim fiyat analizi yapılarak oluşturulduğu anlaşılmaktadır. Yukarıda yer alan YİGŞ’nin 9/11 maddesi hükmü, ister idarenin talebi üzerine olsun isterse yüklenicinin kendi arzusu ile yapılmış olsun, işin ve işyerinin korunması amacıyla uygulanan güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümünün yükleniciye ait olduğunu, bu amaçla idare bütçesinden herhangi bir ödeme yapılamayacağını açıkça ortaya koymaktadır.
Diğer taraftan her ne kadar mevzuatta güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin yükleniciye ait olduğu ifade edilmiş ise de ihale aşamasında teklif birim fiyat cetvelinde iş kalemi olarak yer verilerek isteklilerden şantiye çevresinin uygun malzeme ile çevrilmesine ilişkin bir teklif alınması durumunda idarenin bu uygulamayı yapılacak iş kapsamında değerlendirerek bedelini ödemeyi öngördüğü ve isteklilerin de bu kalemin ödeneceği düşüncesiyle teklif verdiği düşünülebilir. Ancak işe ait sözleşme dosyasına ekli, idare ve yüklenici tarafından onaylanmış teklif birim fiyat cetveli incelendiğinde iş kapsamında şantiye çevresinin galvanizli saç veya benzeri bir malzeme ile çevrilmesine dair herhangi bir iş kalemine yer verilmediği görülmüştür. Bir diğer ifadeyle işin yüklenicisi sözleşme eki YİGŞ’nin ilgili hükmü gereğince, gerek idareden gelen talep üzerine gerek kendi arzusu ile gerçekleşecek iş ve işyerinin güvenliği ve korunması amacıyla yapılacak uygulamalar için kendisine herhangi bir bedel ödenmeyeceğini bilerek teklifini vermiştir. Dolayısıyla idare tarafından YFZ.01 poz nolu imalat için ödeme yapılması kamu zararına neden olmaktadır.
Diğer yandan, hakedişleri inceleyen durumundaki teknik elemanların raporlar üzerinde hiçbir değişiklik ya da düzeltme yapmadıkları zaman mali sorumluluğa dahil edilmeleri mümkün bulunmamaktadır. Bu kapsamda yapılan incelemede, hakedişi inceleyen sıfatı ile imzalayan …’un (Mimar) hakediş ile ekinde yer alan belgeler üzerinde hiçbir değişiklik yapmadığı ve kendisinin görevinin genel hatlarıyla matematiksel bir inceleme ile sınırlı olduğu anlaşıldığından, yaptığı iş ile kamu zararının oluşumu arasında illiyet bağının kurulamaması nedeniyle hakedişi inceleyen …’a (Mimar) sorumluluk yükletilmesi doğru değildir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, YFZ.01 poz nolu “Cami ve Şantiye Çevresinin Galvanizli Saç İle Çevrilmesi” işi için yükleniciye yersiz olarak ödemede bulunulması nedeniyle sebep olunan … TL tutarındaki kamu zararının,
Harcama Yetkilisi … (Bölge Md. Yrd.-Hakedişi Onaylayan) ve Gerçekleştirme Görevlileri … (Sanat Eserleri ve Yapı İşl. Şb. Md. Vk.-Hakedişi Onaylayan) … (Y. Mimar-Hakedişi Düzenleyen), … (İnş. Y. Müh.- Hakedişi Düzenleyen) ile … (Bölge Md.- Hakedişi Onaylayan) ’e müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, oy birliğiyle karar verildi.
C) İBF.052 poz numaralı “Çatı Kaplamasında Klasik Tip Kiremit Bedeli (küçük boy)” imalatının küçük boy klasik kiremit ile gerçekleştirilmesi öngörüldüğü halde, anılan imalatla ilgili fotoğrafların incelenmesinde uygulamada büyük boy klasik kiremit kaplaması yapılması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda, bu imalatla ilgili olarak sehven yapılan … TL tutarındaki ödemenin savunmalar ekinde gönderilen … nolu hakedişten minha edildiği, yeni ödemenin ise ekteki birim fiyat tutanağı ile poz olurunun yapılarak … m2 x … TL = … TL olarak gerçekleştirildiği böylelikle ((…-…) x 1,18)) = … TL’nin yüklenicinin hakedişinden minha edildiği belirtilerek kamu zararının kaldırılması talep edilmiştir.
Yapılan incelemede, … Mühendislik yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi … Cami 2013-2014 Yılları Uygulama (Restorasyon) işinde, İBF.052 poz numaralı “Çatı Kaplamasında Klasik Tip Kiremit Bedeli (küçük boy)” imalatının küçük boy klasik kiremit ile gerçekleştirilmesi öngörüldüğü halde, uygulamada büyük boy klasik kiremit ile gerçekleştirilmesinden kaynaklanan kamu zararı sorguda … TL olarak hesap edilmekle beraber, gönderilen savunmalar neticesinde, … TL olduğu ve bu tutarın da savunmalar ekinde gönderilen … nolu hakedişten minha edilmek suretiyle mahsuben tahsil edildiği anlaşıldığından,
… TL tutarındaki yeni kamu zararı hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.