Hakediş Ödemelerinde Mevzuata Aykırı Uygulamalar:
.... … Yapı Restorasyon Proje Taah. Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi … Cami 2013-2015 Yılları Uygulama (Restorasyon) ve Çevre Düzenleme işinde,
A) İBF.02 poz nolu “Patlayıcı madde kullanılmadan demirli veya demirsiz beton inşaatın yıkılması” işinde, 549,37 m3’lük molozun şantiye dışına taşınmasında yoğunluk katsayısının 2,00 ton/m3 yerine 2,20 ton/m3 alınması sonucunda kamu zararına yol açıldığı iddiası ile ilgili olarak,
Taşıma Genel Teknik Şartnamesinin, Genel Hükümler başlıklı 2’nci maddesinin 8’inci fıkrasında: “Taşıma formülleri taşınan kazı veya malzemenin 1 tonunun bedelini verdiğinden m3 olarak taşınan malzemenin kazı için projesindeki ölçülere göre I No.lu cetvel, ihzar edilmiş malzemenin figürdeki ölçülere göre II No.lu cetvel sözü geçen malzemenin imalat içindeki hacim miktarlarına göre ise III No.lu yoğunluk cetvelindeki miktarlarla çarpılarak taşıma bedeli bulunur.” denilmekte,
Anılan maddenin notlar bölümünde ise, "Her cins malzemeden kagir enkaz için yoğunluk 2,00 ton/m3 (imalattaki ölçüye göre kabul edilir.)” denilmekle birlikte, anılan şartnamenin III nolu cetvelinde, beton ve betonarme imalatlar için belirlenmiş olan bir yoğunluk değeri bulunmadığından, bu imalatlar için yoğunluk değerlerinin İnşaat İşleri Genel Teknik Şartnamesinin Taşıma İşleri başlıklı 2’nci maddesinin, Uygulama Esasları başlıklı 3’üncü fıkrasının, 10’uncu bendinde yer alan, 111 nolu cetvelinde belirtildiği şekilde sırasıyla, 2,20 ton/m3 ve 2,40 ton/m3 olarak alınması gerekmektedir.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda, kamu zararı hesabında 11, 80, 172 ve 173 nolu alanlardan gelen malzemelerin kagir olduğu ve yoğunluğun sehven 2,2 ton/m3 alındığı alındığı ancak 12 nolu alandan gelen malzemenin beton yıkımı olduğu ve yoğunluğun 2,2 ton/m3 alınmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilerek kamu zararına yol açılmadığı ifade edilmiştir.
Gönderilen savunmalar uyarınca yapılan incelemede, Taşıma Genel Teknik Şartnamesi’nin III nolu cetvelinde, beton ve betonarme imalatlar için belirlenmiş olan bir yoğunluk değeri bulunmadığı, bu imalatlar için yoğunluk değerlerinin İnşaat, Makine Tesisatı ve Elektrik Tesisatı Genel Teknik ŞartnamesininTaşıma İşleri başlıklı 2’nci maddesinin, Uygulama Esasları başlıklı 3’üncü fıkrasının, 10’uncu bendinde yer alan, III nolu cetvelinde belirtildiği şekilde sırasıyla, 2,20 ton/m3 ve 2,40 ton/m3 olarak alınması gerektiği anlaşılmış bulunmaktadır.
Bu itibarla, sorguda belirtilen 549,37 m3’lük inşaat atığı ve her türlü moloz nakli için yoğunluğun 2,2 ton/m3 alınmasında mevzuata aykırılık bulunmadığından, sorgu konusu edilen … TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, oybirliğiyle karar verildi.
B-1) Bistüri yardımıyla elle temizlik yapılamayan ve sadece kimyasal temizlik yapılan minare içi alanlar için (Analiz.02) yükleniciye bistüri yardımıyla elle temizlik yapılmış gibi Analiz.06 pozu üzerinden ödemede bulunulması nedeniyle kamu zararına yol açıldığı iddiasına ilişkin olarak,
Analiz.06 poz nolu “Yivli ve profilli yonu taşı yüzeylerde bistüri yardımıyla elle temizlik yapılması” işine ilişkin metraj cetvelleri üzerinde yapılan incelemede, Analiz.02’den gelen ve sadece kimyasal temizlik yapılan ve ortalama 595,299 m2’lik bir alana tekabül eden minare iç yüzeylerinin de bistüri yardımıyla elle temizlik yapılan alanlara dahil edilmesi suretiyle Analiz.06’nın metraj miktarlarının arttırılarak yapılmamış işin yapılmış gibi gösterilmesi suretiyle ödemede bulunulması sonucunda kamu kaynağında azalmaya sebebiyet verilerek, 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde yer alan kamu zararına yol açıldığı anlaşılmıştır.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda, sorgu konusu edilen kamu zararının yapılacak olan … no’lu hakedişin ilgili pozundan bedel hesabı yapılarak, kesin hesapta minha edileceği belirtilmiş olmakla beraber, henüz kesin hesabın yapıldığını tevsik edici mahiyette herhangi bir bilgi ve belge gönderilmemiştir.
Diğer yandan, hakedişleri inceleyen durumundaki teknik elemanların raporlar üzerinde hiçbir değişiklik ya da düzeltme yapmadıkları zaman mali sorumluluğa dahil edilmeleri mümkün bulunmamaktadır. Bu kapsamda yapılan incelemede, hakedişi inceleyen sıfatı ile imzalayan …’ın (İnş. Müh.) hakediş ile ekinde yer alan belgeler üzerinde hiçbir değişiklik yapmadığı ve kendisinin görevinin genel hatlarıyla matematiksel bir inceleme ile sınırlı olduğu anlaşılmış bulunmaktadır. Bu itibarla, yaptığı iş ile kamu zararının oluşumu arasında herhangi bir illiyet bağının bulunmaması nedeniyle hakedişi inceleyen …’a (İnş. Müh.) sorumluluk yükletilmesi doğru değildir.
Bu itibarla, … Yapı Restorasyon Proje Taah. Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi … Cami 2013-2015 Yılları Uygulama (Restorasyon) ve Çevre Düzenleme işinde, sadece kimyasal temizlik yapılan minare içi alanlar için (Analiz.02) yükleniciye bistüri yardımıyla elle temizlik yapılmış gibi Analiz.06 pozu üzerinden ödemede bulunulmasından kaynaklanan … TL tutarındaki kamu zararının,
Harcama Yetkilisi … (Bölge Müdürü-Hakedişi Onaylayan) ve Gerçekleştirme Görevlileri … (Sanat Eserleri ve Yapı İşleri Şube Müdürü V.- Hakedişi Onaylayan), … (Y. Mimar- Hakedişi Düzenleyen), … ( Bölge Md. Yrd.- Hakedişi Onaylayan) ve …’e (İnş. Müh.-Yapım Den. Müh.) müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, oybirliğiyle karar verildi.
B-2) Mermer temizliği yapılıp, bistüri ile elle temizlik yapılması gerekmeyen alanlar için bistüri ile elle temizlik yapılmış gibi ödemede bulunulması sonucunda kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
Analiz.07 poz nolu “Düz mermer yüzeylerde bistüri ile elle temizlik yapılması” işine ilişkin metraj cetvelleri üzerinde yapılan incelemede, 650 m2’lik bir alanın Analiz.74 “Düz alanlarda mermer temizliği” metrajından alınması suretiyle Analiz.07’nin metraj miktarlarının arttırıldığı ve yapılmamış işin yapılmış gibi gösterilmesi suretiyle ödemede bulunulması sonucunda kamu kaynağında azalmaya sebebiyet verilerek, 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinde yer alan kamu zararına neden olunduğu anlaşılmıştır.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda ise, sorgu konusu edilen kamu zararının yapılacak olan … nolu hakedişin ilgili pozundan bedel hesabı yapılarak, kesin hesapta minha edileceği belirtilmiş olmakla beraber, kesin hesabın düzenlendiğine ilişkin tevsik edici mahiyette herhangi bir belge gönderilmemiştir.
Diğer yandan, hakedişleri inceleyen durumundaki teknik elemanların raporlar üzerinde hiçbir değişiklik ya da düzeltme yapmadıkları zaman mali sorumluluğa dahil edilmeleri mümkün bulunmamaktadır. Bu kapsamda yapılan incelemede, hakedişi inceleyen sıfatı ile imzalayan …’ın (İnş. Müh.) hakediş ile ekinde yer alan belgeler üzerinde hiçbir değişiklik yapmadığı ve kendisinin görevinin genel hatlarıyla matematiksel bir inceleme ile sınırlı olduğu anlaşılmış bulunmaktadır. Bu itibarla, yaptığı iş ile kamu zararının oluşumu arasında herhangi bir illiyet bağının kurulamaması nedeniyle hakedişi inceleyen …’a (İnş. Müh.) sorumluluk yükletilmesi doğru değildir.
Bu itibarla, … Yapı Restorasyon Proje Taah. Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi … Cami 2013-2015 Yılları Uygulama (Restorasyon) ve Çevre Düzenleme işinde, mermer temizliği yapılıp, bistüri ile elle temizlik yapılması gerekmeyen alanlar için bistüri ile elle temizlik yapılmış gibi ödemede bulunulmasından kaynaklanan … TL tutarındaki kamu zararının,
Harcama Yetkilisi … (Bölge Müdürü-Hakedişi Onaylayan) ve Gerçekleştirme Görevlileri … (Sanat Eserleri ve Yapı İşleri Şube Müdürü V.- Hakedişi Onaylayan), … (Y. Mimar- Hakedişi Düzenleyen), … ( Bölge Md. Yrd.- Hakedişi Onaylayan) ve …’e (İnş. Müh.- Yapım Den. Müh.) müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, oybirliğiyle karar verildi.
B-3) Analiz.08 poz numaralı “Yivli ve profilli mermer yüzeylerde bistüri yardımıyla elle temizlik yapılması işi”ne ait metraj cetvellerinin incelenmesinde, bu alanların 422,42 m2’lik kısmının Analiz.04 poz numaralı “Düz yonu taşı yüzeylerde elle temizlik yapılması” işine ilişkin metraj cetvellerinden alınması nedeniyle 422,42 m2’lik alana mükerrer ödemede bulunulması sonucunda kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda, Analiz.08 Yivli ve profilli mermer yüzeylerde bistüri yardımıyla elle temizlik yapılması işi metraj cetvellerinin incelenmesinde Analiz.04’ten 422,42 m2 alındığı, ancak Analiz.04’ün düz yonu taşı yüzeylerde elle temizlik yapılması işi olup, Analiz.01’in metraj detayından alındığı ve bu durumun imalatın mükerrer gibi değerlendirilmesine neden olduğu,
Ancak, Analiz.08 Yivli ve profilli mermer yüzeylerde bistüri yardımıyla elle temizlik yapılması işi metraj cetvellerinin hazırlanmasında, Analiz.05 Kavisli satıhlarda mermer temizliği metrajından alınan 422,42 m2’lik alanın açıklama kısmında sehven “Analiz.04” yazılması sonucu, imalatın mükerrer olarak yapılmış gibi göründüğü, Analiz.08 Yivli ve profilli mermer yüzeylerde bistüri yardımıyla elle temizlik yapılması işi metraj cetvellerinin hazırlanmasında, İBF.75-Profilli ve oymalı satıhlarda mermer temizliği yapılması pozu ve Analiz.05 Kavisli satıhlarda mermer temizliği pozuna ait metraj cetvellerinden faydalanıldığı, faydalanılan pozlar göz önüne alındığında imalatın mükerrer olarak yapılmadığının görülebileceği, bu husus değerlendirildiğinde, söz konusu imalatla ilgili bir kamu zararının oluşmadığı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, Analiz.08 Yivli ve profilli mermer yüzeylerde bistüri yardımıyla elle temizlik yapılması işi metraj cetvellerinin hazırlanmasında, İBF.75-Profilli ve oymalı satıhlarda mermer temizliği yapılması pozu ve Analiz.05 Kavisli satıhlarda mermer temizliği pozuna ait metraj cetvellerinden faydalanıldığı, ancak metrajlardaki hatanın savunmalarda da belirtildiği üzere Analiz.05 Kavisli satıhlarda mermer temizliği metrajından alınan 422,42 m2’lik lik alanın açıklama kısmında “Analiz.04” yazılmasından kaynaklandığı görülmüştür.
Bu itibarla, … Yapı Restorasyon Proje Taah. Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi … Cami 2013-2015 Yılları Uygulama (Restorasyon) ve Çevre Düzenleme işinde, Analiz.08 poz numaralı “Yivli ve profilli mermer yüzeylerde bistüri yardımıyla elle temizlik yapılması” işine ilişkin ödeme nedeniyle herhangi bir kamu zararına yol açılmadığı anlaşıldığından, sorgu konusu edilen … TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, oybirliğiyle karar verildi.
C) İBF.194 poz nolu “hava geçişini sağlayan, file dokulu, düz renk ithal branda bezi ile bina cephesinde fon yapılması”, İBF.196 poz nolu “özgün elemanların polistren köpüklü kontrplak levha ve ahşap karkasla koruma altına alınması” ve İBF.202 poz nolu “camii ve şantiye çevresinin galvanizli saç ile çevrilmesi” imalatları için yükleniciye fazla ödemede bulunulduğu iddiası ile ilgili olarak,
İşe ait sözleşmenin “İşin ve İş Yerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 18’inci maddesinin 18.2. numaralı fıkrasında “Yüklenicinin iş ve iş yerinin korunması ve sigortalanması ile ilgili sorumlulukları konusunda Genel Şartnamede yer alan hükümler uygulanır.” denilerek Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ) hükümlerine atıf yapılmıştır. YİGŞ’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin 11’inci fıkrasında ise, “İş ve işyerlerinin korunması konusunda gerek yapı denetimi görevlileri tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu bu hüküm ister idarenin talebi üzerine olsun isterse yüklenicinin kendi arzusu ile yapılmış olsun, işin ve işyerinin korunması amacıyla uygulanan güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümünün yükleniciye ait olduğunu, bu amaçla idare bütçesinden herhangi bir ödeme yapılamayacağını ortaya koymaktadır.
Diğer taraftan her ne kadar mevzuatta güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin yükleniciye ait olduğu ifade edilmiş ise de ihale aşamasında teklif birim fiyat cetvelinde iş kalemi olarak yer verilerek isteklilerden teklif alınan bir imalatın, idare tarafından yapılacak iş kapsamında değerlendirildiği ve bedelinin ödeneceğinin öngörüldüğü kabul edilmelidir. Zira teklif cetvelinde yer alan her bir imalat için istekliler bu imalatlar için ödeme yapılacağı düşüncesiyle tekliflerini vermektedirler.
İşe ait sözleşme dosyasına ekli, idare ve yüklenici tarafından onaylanmış teklif birim fiyat cetveli incelendiğinde, İBF.194 poz nolu “hava geçişini sağlayan, file dokulu, düz renk ithal branda bezi ile bina cephesinde fon yapılması” imalatının teklif cetvelinin 194’üncü sırasında, İBF.196 poz nolu “özgün elemanların polistren köpüklü kontrplak levha ve ahşap karkasla koruma altına alınması” imalatının teklif cetvelinin 196’ncı sırasında ve İBF.202 poz nolu “camii ve şantiye çevresinin galvanizli saç ile çevrilmesi” teklif cetvelinin 202 ’inci sırasında yer aldığı tespit edilmiştir. Bu durumda idarenin bu imalatları yapılacak iş kapsamında değerlendirdiği ve bedellerinin idarece ödenmesinin öngörüldüğü anlaşılmış olup yapılan bu imalatlar için yükleniciye ödemede bulunulmasında mevzuata aykırı bir husus bulunmamaktadır.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, … Yapı Restorasyon Proje Taah. Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi … Cami 2013-2015 Yılları Uygulama (Restorasyon) ve Çevre Düzenleme işinde, ) İBF.194 poz nolu “hava geçişini sağlayan, file dokulu, düz renk ithal branda bezi ile bina cephesinde fon yapılması”, İBF.196 poz nolu “özgün elemanların polistren köpüklü kontrplak levha ve ahşap karkasla koruma altına alınması” ve İBF.202 poz nolu “camii ve şantiye çevresinin galvanizli saç ile çevrilmesi” imalatları için yükleniciye ödemede bulunulmasının sorgu konusu edildiği ancak mevzuatına uygun olduğu anlaşılan toplam … TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, oybirliğiyle karar verildi.
D) Analiz 35 poz no’lu “El Arabası ile Şantiye İçi Nakliyesi” işinde, nakliye birimi ton olarak belirlenmesine rağmen, nakliye formülüne yoğunluk katsayısının dahil edilmesi suretiyle taşınan malzeme miktarının fazla alınması sonucunda kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
Yapılan incelemede, Analiz 35 poz no’lu “El Arabası ile Şantiye İçi Nakliyesi” işinde, nakliye birimi ton olarak belirlenmesine rağmen, nakliye formülüne (F=0,013XkxMxG) yoğunluk katsayısı (G) eklenmek suretiyle nakledilen malzeme miktarının arttırılmasına neden olunduğu görülmüştür.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda ise, Analiz. 35 poz numaralı “Şantiye İçi El Arabası ile Nakliye” işinde sehven hatalı yapılan analiz sonucu oluşan farkın yapılacak olan … nolu hakedişin ilgili pozundan minha edileceği belirtilmiş olmakla beraber, … nolu hakediş ile bunu tevsik edici mahiyette herhangi bir belge gönderilmemiştir.
Diğer yandan, hakedişleri inceleyen durumundaki teknik elemanların raporlar üzerinde hiçbir değişiklik ya da düzeltme yapmadıkları zaman mali sorumluluğa dahil edilmeleri mümkün bulunmamaktadır. Bu kapsamda yapılan incelemede, hakedişi inceleyen sıfatı ile imzalayan …’ın (İnş. Müh.) hakediş ile ekinde yer alan belgeler üzerinde hiçbir değişiklik yapmadığı ve kendisinin görevinin genel hatlarıyla matematiksel bir inceleme ile sınırlı olduğu anlaşılmış bulunmaktadır. Bu itibarla, yaptığı iş ile kamu zararının oluşumu arasında herhangi bir illiyet bağının bulunmaması nedeniyle hakedişi inceleyen …’a (İnş. Müh.) sorumluluk yükletilmesi doğru değildir.
Bu itibarla, Analiz 35 poz no’lu “El Arabası ile Şantiye İçi Nakliyesi” işinde, nakliye birimi ton olarak belirlenmesine rağmen, nakliye formülüne yoğunluk katsayısının dahil edilmesi suretiyle taşınan malzeme miktarının fazla alınması nedeniyle kamu zararına yol açıldığı anlaşılmış bulunmaktadır. Öte yandan, söz konusu kamu zararı tutarı sorguda … TL olarak hesap edilmekle birlikte, yargılama sırasında … TL olduğu anlaşıldığından, sorgu konusu edilen … TL tutarındaki kamu zararının,
-Hesaplama hatasından kaynaklanan ve kamu zararı oluşturmayan (… -…=) … TL’si hakkında ilişilecek husus bulunmadığına,
- …TL olarak hesap edilen yeni kamu zararının ise Harcama Yetkilisi … (Bölge Müdürü) ve Gerçekleştirme Görevlileri … (Sanat Eserleri ve Yapı İşleri Şube Müdürü V.), … (Y. Mimar), … ( Bölge Md. Yrd.) ve …’e (İnş. Müh.) müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, oybirliğiyle karar verildi.
E) Analiz.12 poz numaralı “Ahşap Kapı ve Kepenklerdeki Düz Yüzeylerin (Üç Kattan Fazla Yağlı Boyanın) Kimyasal Yöntemlerle Temizlenmesi” işi yeni birim fiyat analizinde İdareye ait V. 1736 numaralı emsal poza ilişkin analiz girdilerinden yararlanılmaması sonucunda işçilik girdilerinin yüksek alınması sonucunda kamu zararına yol açıldığı iddiasına ilişkin olarak,
Vakıf Kültür Varlıkları Uygulama İşleri Genel Şartnamesi’nin “Yeni Birim Fiyatın Tespiti” başlıklı 23’üncü maddesinin (b) fıkrasında,
“(b) Bu şartnamenin 22 nci maddesine göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri,
Yüklenici ile birlikte aşağıdaki usuller çerçevesinde tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.
Yeni birim fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki analizlerden biri kullanılır:
a) Yüklenicinin birim fiyatların tespitinde kullanarak teklifinin ekinde idareye verdiği ve yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kalemlerine ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine benzerlik gösteren iş kalemlerine ait analizler.
c) Yeni iş kaleminin yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları ile işçi ve makinelerin çalışma saatleri esas alınarak oluşturulacak analizler.
…” hükmüne yer verilmiştir.
Bu kapsamda yapılan incelemede, Analiz.12 poz numaralı “Ahşap Kapı ve Kepenklerdeki Düz Yüzeylerin (Üç Kattan Fazla Yağlı Boyanın) Kimyasal Yöntemlerle Temizlenmesi” işi yeni birim fiyat analizinin hazırlanmasında, yapım şartları itibariyle bu imalata daha uygun olup İdarece daha önce başka bir işte uygulanan Analiz 49’un yeni birim fiyat analizinden yararlanıldığı, sorguda yararlanılması gerektiği ileri sürülen V. 1736 poz no’lu imalatın yapım şartları itibariyle Analiz 12 poz no’lu imalattan farklı olması nedeniyle, Analiz 12 poz no’lu imalat kapsamında yer alan işçilik girdilerinin V. 1736 poz no’lu analiz kapsamında yer alan işçilik girdilerinden daha yüksek olmasının gayet tabii olduğu anlaşılmıştır.
Bu itibarla, Analiz.12 poz numaralı “Ahşap Kapı ve Kepenklerdeki Düz Yüzeylerin (Üç Kattan Fazla Yağlı Boyanın) Kimyasal Yöntemlerle Temizlenmesi” işi yeni birim fiyat analizinde İdareye ait V. 1736 numaralı emsal poza ilişkin analiz girdilerinden yararlanılmaması sonucunda işçilik girdilerinin yüksek alınmasının sorgu konusu edildiği ancak mevzuatına uygun olduğu anlaşılan … TL tutarındaki ödeme hakkında, ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.