Hakediş Ödemelerinde Mevzuata Aykırı Uygulamalar:
... … Müh. Müş. Tic. Ltd. Şti.’nin yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi … Yapı Topluluğu ile … Medresesi 2010-2016 Yılları Restorasyonu işinde,
A) Sözleşme hükmü uyarınca, yüklenicinin en az beş yıl deneyimli teknik personeli inşaat mahallinde bulundurmayı taahhüt etmesine rağmen, Mimar M…'in görevinden ayrılması nedeniyle yerine çalıştırılan Mimar … 'in sözleşmede öngörülen 5 yıllık deneyim şartını taşımadığı iddiasına ilişkin olarak,
Gönderilen savunmalarda, yapı alanının büyüklüğü, tarihi niteliğe sahip olması, dünya çapında bir anıt eser özelliğinde bulunması gibi gerekçelerden ötürü firmanın sözleşmesinde yer almamasına rağmen işi daha sağlıklı yürütebilmek, hak kayıplarını ve ileride doğabilecek güvenlik vb. sorunları önlemek adına fazla sayıda mimar ve inşaat mühendisi çalıştırdığı, nitekim ilgili yapı müteahhidi ve taahhüt veren mimarların şantiye alanı içerisindeki tüm çalışma saatlerinde alanda bulundukları, bu nedenle de fazla sayıda olan ve sözleşmesinde yer almadığından yüklenicinin taahhüdü kapsamında bulunmayan diğer mimarın yıl farkına dikkat edilmediği, nitekim sözleşme gereği gösterilen mimarlarda en az 5 yıllık tecrübe şartına uyulduğu, ancak sözleşmede yer almasına rağmen fazla sayıda gösterilen mimarların bu kapsama girmediği, ayrıca şantiye şefi ve yardımcı mimar olarak …, … …, … ve …’ın gösterildiği, yani …’in şantiye şefi veya yardımcı mimar olarak gösterilmediği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, … Mühendislik Müşavirlik Tic. Ltd. Şti.’nin yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi … Yapı Topluluğu ile … Medresesi 2010-2016 Yılları Restorasyonu işinde, gönderilen savunmalar ile ekinde yer alan belgelerin incelenmesinde, söz konusu işin büyüklüğü ve özgünlüğü göz önünde bulundurularak yüklenici firmanın taahhüt edilenden fazla teknik personel istihdam ettiği görüldüğünden, mevzuatına uygun olduğu anlaşılan … TL hakkında ilişilecek hususu bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.
B) V. 0601 no’lu “Kemer, kubbe, tonoz, tavan ve benzeri işlerde kalıp iskele veya askıya alma iskelesi yapılması işçiliği (10 mt. yüksekliğe kadar)” pozunun teklif birim fiyatına iskele söküm bedeli dahil olmasına rağmen, 3010/A/U poz no’lu “Askıya Alma-Takviye Yapılması” imalatının sökümü için Özel-U-21 no’lu “Askıya alma iskelesi takviyesinin sökülmesi” pozu adı altında yeni birim fiyat yapılmak suretiyle yükleniciye ilave ödemede bulunulması sonucunda kamu zararına yol açıldığı iddiasına ilişkin olarak,
V.0601 numaralı “Kemer, kubbe, tonoz, tavan ve benzeri işlerde kalıp iskele veya askıya alma iskelesi yapılması işçiliği (10 mt. yüksekliğe kadar)” pozunun birim fiyat tarifinde,
“Kontrolün direktifine uygun olarak, müteahhitçe hazırlanıp idarece tasdik edilecek veya idarece proje ve detaylara göre 10 mt. yüksekliğe kadar olan yerlerde kemer, kubbe ve benzeri işlerde kalıp iskelesi veya askıya alma iskelesi yapılması, işin bitiminde yapıya ve çevreye zarar vermeyecek şekilde emniyetle sökülmesi işçiliği, keresteden başka bütün malzeme ve işçilik dahil, Beher m3 bedeli:
…" denilmektedir.
3010/A/U “Askıya Alma-Takviye Yapılması” pozunun birim fiyat tarifinde ise,
"Çatı, tavan, kiriş, kolon, duvar gibi imalatların işin önemi ve olabilecek tahribat göz önünde tutularak projesi dahilinde askıya alınacak kısımlarda kurulmuş olan ağır iş iskelesinin bağlantılarını yapmak, modüller arasında ve cephelerde kurulmuş olan iş iskelesi ile bağlantılarını yapmak ve içeride yıkım esnasında gelebilecek her türlü vibrasyon etkisi, ve diğer yük ve ötelemelere karşı elemanların korunmasını sağlamak üzere değişik ebatta profil demirlerinin kaynaklanıp birbirleriyle beraber çalışmasının sağlanması ve askıya alınmada güvenlik sağlanması için her türlü işçilik, malzeme, işyerindeki yatay - düşey taşıma, müteahhit karı ve genel giderler dahil kg fiyatı TL’di….”denilmektedir.
Anılan birim fiyat tariflerinin incelenmesinde, V.0601 numaralı “Kemer, kubbe, tonoz, tavan ve benzeri işlerde kalıp iskele veya askıya alma iskelesi yapılması işçiliği (10 mt. yüksekliğe kadar)” pozunun kemer, kubbe ve benzeri mahallerde uygulandığı, öte yandan, 3010/A/U numaralı “Askıya Alma-Takviye Yapılması” pozunun ise çatı, tavan, kiriş, kolon duvar gibi mahallerde uygulandığı, dolayısıyla V.0601 no’lu ve 3010/A/U no’lu pozlarının farklı mahallerde uygulanan pozlar olduğu, ayrıca Özel-U-21 pozunun da 3010/A/U pozunun uygulandığı mahallerde uygulanmış olması nedeniyle, Özel-U-21 pozundan yapılan ödemeler nedeniyle kamu zararına yol açılmadığı anlaşılmış bulunduğundan,
Mevzuatına uygun olduğu anlaşılan … TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.
C) Sıva raspası yapılan alanlar için derz açılma bedeli ödenmesi nedeniyle kamu zararına yol açıldığı iddiasına ilişkin olarak,
2010 Vakıflar Genel Müdürlüğü eski eser birim fiyat eki listesinde, restorasyonda dikkat edilecek hususlar başlığı altında belirlenen esasların (F) fıkrasında yer alan, “Sıva raspası imalatlarında V.0401, V.0401/A ve V.0402 pozlarında yapılan sıva raspalarında derz yapılmayacak ise zemine derz açılmayacak, şayet derz açılırsa bedeli ödenmeyecektir” ifadesinden derz yapılmayan yani yeniden sıvanacak yüzeylerde derz açılmayacağı, açılsa bile derz bedelini ödenmeyeceği açıkça anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda yapılan incelemede, V.0401 ve V.0402 pozlarına istinaden yapılan sıva raspa yüzeylerinden yeniden sıvanmayacak 4.885,38 m2’lik yüzeyde derz açıldığı ve yeniden derzleme işlemi yapıldığı, geriye kalan 947,70 m2 lik yüzeyin yeniden sıvandığı ancak derz açılması bedelinin ödenmediği tespit edildiğinden,
Mevzuatına uygun olduğu anlaşılan … TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.
D) İskelede demir boru kullanılmasına rağmen iş iskelesinde kereste kullanılmış gibi V.0204/V.0205/V.0206 (iş iskelesindeki kereste bedeli) pozları üzerinden kereste bedeli ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddiasına ilişkin olarak,
Sorumlular tarafından gönderilen savunmada sehven fazla ödenen … TL tutarındaki kamu zararının tahsil edileceği bildirilmiştir.
Öte yandan, demir iskele ile ilgili pozlar (V.0615, V.0616 vb.) Vakıflar Genel Müdürlüğü Birim Fiyat Kitabına ilk defa 2015 yılında dahil edilmiş olup, Vakıflar Genel Müdürlüğü birim fiyat listesinde, V.0615 poz nolu “Çelik borudan tam güvenlikli cephe iskelesi yapılması)” imalatının 2015 yılı birim fiyatı … TL/m3, V.0616 poz nolu “Çelik borudan tam güvenlikli cephe iskelesi yapılması” imalatının 2015 yılı birim fiyatı ise … TL/m3 olarak belirlenmiştir. Ancak, uygulamada V.0204/, V.0205/ ve V.0206 (iş iskelesindeki kereste bedeli) pozları için İdarece ödenen kereste bedelinin sırasıyla, … TL/m2, … TL/m3 ve … TL/m3 olduğu görülmüştür.
Bu durumda, V.0615 poz nolu “Çelik borudan tam güvenlikli cephe iskelesi yapılması)” ve V.0616 poz nolu “Çelik borudan tam güvenlikli cephe iskelesi yapılması)” imalatlar ile V.0204, V.0205 ve V.0206 (iş iskelesindeki kereste bedeli) poz nolu imalatların birim fiyatlarının karşılaştırılması neticesinde İdarece kamu zararına yol açılmadığı gibi kamu yararı elde edildiği açıktır. Diğer yandan, sorguda iş iskelesindeki kerestenin bedeli ile uygulamada kullanılan çelik borunun bedeli arasında herhangi bir kıyaslamaya gidilmediği, sadece keresteye ödenen bedelin tamamının kamu zararı olarak dikkate alındığı görülmüştür.
Bu itibarla, … Mühendislik Müşavirlik Tic. Ltd. Şti.’nin yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi … Yapı Topluluğu ile Mesudiye Medresesi 2010-2016 Yılları Restorasyonu işinde, imalatta demir boru kullanılmasına rağmen iş iskelesinde kereste kullanılmış gibi V.0204/V.0205/V.0206 (iş iskelesindeki kereste bedeli) pozları üzerinden kereste bedeli ödenmesinin sorgu konusu edildiği ancak kamu zararına sebebiyet verilmediği anlaşılan … TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.
E) V.1104/A/U poz numaralı “Yeni İnşaatta ortalama 25 cm kalınlıkta (derinlikte) düz kaplama yapılması işçiliği” imalatına ilişkin metraj cetvelleri, ataşmanlar ve fotoğrafların incelenmesinde, uygulamada sıralı moloz taş kullanıldığı halde ödemelerin yonu taşı bedelinden üzerinden yapılması sonucunda kamu zararına yol açıldığı iddia edilmekle beraber,
Gönderilen savunmalar ile ekinde yer alan belgelerin incelenmesi neticesinde, yapılan imalatların kesme yonu ve kaba yonu taşlardan yapıldığı dolayısıyla sorguda iddia edildiği gibi imalatta moloz taş kullanılmadığı görüldüğünden, sorgu konusu edilen ancak kamu zararı oluşmadığı anlaşılan … TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.
F) Uygulamada tesviye harcı yapılan zemin mahallerinde, ödemenin sadece duvar dolgularında uygulanan V.0906/A/U numaralı “Ocak Taşı ile Horasan Harçlı Dolgu Yapılması” pozu üzerinden gerçekleştirilmesi nedeniyle kamu zararına yol açılması ile ilgili olarak,
V.0906/A/U numaralı “Ocak Taşı ile Horasan Harçlı Dolgu Yapılması” pozunun birim fiyat tarifi incelendiğinde, horosan harcının sadece duvar dolgularında kullanılabileceği anlaşılmaktadır. Öte yandan, gerek imalat mahalline ilişkin metraj, ataşman ve fotoğrafların, gerekse de sorumlular tarafından gönderilen savunmaların incelenmesinde, tesviye harcı yapılan (337,37 m3)’lük zemin mahallinde, ödemenin V.0906/A/U numaralı “Ocak Taşı ile Horasan Harçlı Dolgu Yapılması” pozu üzerinden gerçekleştirildiği anlaşılmış bulunmaktadır.
Öte yandan, gerçekleştirme görevlilerinden … (Makine Mühendisi) sorguda mimar olarak belirtilmiş olmakla beraber, gerçekte makine mühendisi olması nedeniyle sorumluluğunun makine imalatları ile sınırlı tutulması gerekmekte olup, sorgunun bu bendine ilişkin olarak kendisine sorumluluk yükletilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Bu itibarla, uygulamada tesviye harcı yapılan zemin mahallinde, ödemenin sadece duvar dolgularında uygulanan horosan harcı üzerinden yapılmasından kaynaklanan … TL tutarındaki ödemenin,
Mevzuatına uygun olduğu anlaşılan (… - …) = … TL’si hakkında ilişilecek husus bulunmadığına,
Bakiye … TL’sinin ise Harcama Yetkilisi … (Bölge Md.-Hakedişi Onaylayan), Gerçekleştirme Görevlileri … (Sanat Eserleri ve Yapı İşleri Şube Md. Vk.-Hakedişi Düzenleyen) ile … (Mimar- Hakedişi Düzenleyen)’e müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, oy birliğiyle, karar verildi.