Hakediş Ödemelerinde Mevzuata Aykırı Uygulamalar:
... … Mühendislik yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi … Cami Uygulama (Restorasyon) işinde,
A) Yonu taşı imalatlara ilişkin olarak işin devamı sırasında yükleniciye “taş işlenebilirlik zammı” adı altında ilave ödemede bulunulması sonucunda kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda, sözleşme eki olan ve yaklaşık maliyetlerin hazırlanmasında birinci derecede faydalanılan Vakıflar Genel Müdürlüğü Eski Eser Birim Fiyatları Kitabı’nda yonu taşı ile ilgili imalatlarda işçilik fiyatı oluşturulurken taş sertliğinin 1 olarak kabul edildiği, sertlik katsayısı 1 olan taşa herhangi bir işlenebilirlik (sertlik) zammı uygulanmadığı,
Ancak, anılan Kitaptaki esaslar doğrultusunda imalatta kullanılan taşın cinsine ve temin edildiği ocağa göre işlenebilirlik zammı (sertlik zammı) verildiği, sertlik derecesi l’in üzerinde olan yonu taşı imalatlara birim fiyat listesinde belirtilen "yonu taşı işlenebilirliğine göre verilecek işlenebilirlik (sertlik) zammı" esasları doğrultusunda sertlik zammı ödendiği,
Ayrıca, Vakıflar Genel Müdürlüğü Eski Eser Birim Fiyat Listesinde "ÖNEMLİ NOT" olarak belirtilen kısımda yer alan “yonu taşı imalatı" için "Vakıflar Genel Müdürlüğünce belirlenen taşların işlenebilirlik katsayılarının birim fiyat arkasına eklendiği" belirtilerek "Listeden belli olan veya sonradan işlenebilirlik (sertlik) derecesi belirlenecek taşlar için derecesine göre fiyat zaptı yapılarak onaylandıktan sonra ödeme yapılacaktır. Aksi halde imalata giren taşın işlenebilirlik (sertlik) derecesi 1 (Bir) olarak kabul edilecek ve ödemeler buna göre yapılacaktır." denildiği, dolayısıyla buradaki tarifin gayet açık olduğu ve istisnai bir durum da belirtilmediği, bu nedenle işlenebilirlik (sertlik) zammı adı altında bu işte ile ilgili uygulanan işlemin tamamen sözleşme eki olan Vakıflar Genel Müdürlüğü Eski Eser Birim Fiyat Listesindeki hükümlere uygun olarak yapıldığı ve herhangi bir kamu zararının oluşmadığı belirtilmekle beraber,
Vakıflar Genel Müdürlüğü Eski Eser Birim Fiyat Listesinin ekinde, yonu taşlarının çıkarıldığı ocaklar ve sertlik derecelerine yer verilmesinin amacı, yaklaşık maliyetin oluşturulması aşamasında İdarelere ve birim fiyat tekliflerini daha sağlıklı tespit edebilme konusunda yüklenicilere yol göstermektir. Bu durumda, imalatlarda kullanılacak taş cinslerinin işin başında belli olması nedeniyle, bir yüklenicinin, Vakıflar Genel Müdürlüğü Eski Eser Birim Fiyat Kitabı’nın ekinde yer alan ve taş sertliklerinin gösterildiği listeden yararlanmak suretiyle teklifini oluşturması gerekmektedir. Aksi takdirde, anılan kitapta belirtildiği üzere imalatlara giren taşların işlenebilirlik (sertlik) derecesi 1 (Bir) olarak kabul edilecek olup, ödemeler de buna göre yapılacağından, yüklenicilere taş işlenebilirlik zammı adı altında sonradan ilave ödemede bulunulması halinde kamu zararına sebebiyet verilmiş olunacaktır. Diğer yandan, anılan işte, ocakların ve/veya buna bağlı olarak imalatta kullanılan taş cinslerinin değişmesi gibi bir fiili durum da bulunmadığından, yükleciye taş işlenebilirlik zammı adı altında ilave ödemede bulunulması mevzuata uygun değildir.
Öte yandan, hakedişleri inceleyen durumundaki teknik elemanların raporlar üzerinde hiçbir değişiklik ya da düzeltme yapmadıkları zaman mali sorumluluğa dahil edilmeleri mümkün bulunmamaktadır. Bu kapsamda yapılan incelemede, hakedişi inceleyen sıfatı ile imzalayan … (İnş. Müh.)’in hakediş ile ekinde yer alan belgeler üzerinde hiçbir değişiklik yapmadığı ve kendisinin görevinin genel hatlarıyla matematiksel bir inceleme ile sınırlı olduğu anlaşılmış bulunmaktadır. Bu itibarla, yaptığı iş ile kamu zararının oluşumu arasında herhangi bir illiyet bağının kurulamaması nedeniyle hakedişi inceleyen …’e (İnş. Müh.) sorumluluk yükletilmesi mümkün değildir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, … Mühendislik’in yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi … Cami Uygulama (Restorasyon) işinde, yonu taşı imalatlara ilişkin olarak işin devamı sırasında yükleniciye “taş işlenebilirlik zammı” adı altında ilave ödemede bulunulmasından kaynaklanan … TL tutarındaki kamu zararının,
Harcama Yetkilisi … (Bölge Müdürü-Hakedişi Onaylayan) ve Gerçekleştirme Görevlileri … (Sanat Eserleri ve Yapı İşl. Şb. Md. Vk.- Hakedişi Onaylayan), … (İnş. Müh.-Hakedişi Düzenleyen), … (Y. Mimar-Hakedişi Düzenleyen) ile …’ye (Şube Md. Vk.-Hakedişi Onaylayan) müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, oy birliğiyle karar verildi.
B) Özel.12 poz numaralı “Şantiye çevresinin galvanizli saçla çevrilmesi” işi ile ilgili olarak,
İşe ait sözleşmenin “İşin ve İş Yerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 18’inci maddesinin 18.2. numaralı fıkrasında “Yüklenicinin iş ve iş yerinin korunması ve sigortalanması ile ilgili sorumlulukları konusunda Genel Şartnamede yer alan hükümler uygulanır.” denilerek Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ) hükümlerine atıf yapılmıştır. YİGŞ’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin 11’inci fıkrasında ise, “İş ve işyerlerinin korunması konusunda gerek yapı denetimi görevlileri tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu bu hüküm ister idarenin talebi üzerine olsun isterse yüklenicinin kendi arzusu ile yapılmış olsun, işin ve işyerinin korunması amacıyla uygulanan güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümünün yükleniciye ait olduğunu, bu amaçla idare bütçesinden herhangi bir ödeme yapılamayacağını ortaya koymaktadır.
Diğer taraftan her ne kadar mevzuatta güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin yükleniciye ait olduğu ifade edilmiş ise de ihale aşamasında teklif birim fiyat cetvelinde iş kalemi olarak yer verilerek isteklilerden teklif alınan bir imalatın, idare tarafından yapılacak iş kapsamında değerlendirildiği ve bedelinin ödeneceğinin öngörüldüğü kabul edilmelidir. Zira teklif cetvelinde yer alan her bir imalat için istekliler bu imalatlar için ödeme yapılacağı düşüncesiyle tekliflerini vermektedirler.
İşe ait sözleşme dosyasına ekli, idare ve yüklenici tarafından onaylanmış teklif birim fiyat cetveli incelendiğinde “Şantiye çevresinin galvanizli saç ile çevrilmesi” işinin teklif cetvelinin 69’uncu sırasında yer aldığı tespit edilmiştir. Bu durumda idarenin bu imalatı yapılacak iş kapsamında değerlendirdiği ve bedelinin idarece ödenmesinin öngörüldüğü anlaşılmış olup yapılan bu imalat için yükleniciye ödemede bulunulmasında mevzuata aykırı bir husus bulunmamaktadır.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, … Mühendislik’in yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi … Cami Uygulama (Restorasyon) işinde, Özel.12 poz numaralı “Şantiye çevresinin galvanizli saç ile çevrilmesi” imalatı için yükleniciye ödemede bulunulmasının sorgu konusu edildiği ancak mevzuatına uygun olduğu anlaşılan toplam … TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.