Hakediş Ödemelerinde Mevzuata Aykırı Uygulamalar:
... … Yapı ve Taah. Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi … Cami 2013-2015 Yılları Uygulama (Restorasyon) ve Çevre Düzenleme işinde,
A) Sıva raspası yapımı kapsamında değerlendirilmesi gereken çimento kalıntılarının temizlenmesi işi için İÖF.027 numaralı “Yeniden Sıva Yapılacak Yüzeylerde Sıva Raspası Sonrasında Derz Aralarında Kalan Çimento Kalıntılarının Özgün Tuğla ve Harca Zarar Vermeden Temizlenmesi” pozu ile yükleniciye ayrıca ödemede bulunulması sonucunda kamu zararına yol açıldığı iddiasına ilişkin olarak,
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda, sıva yapılması için derz aralarının açılması gerektiği ve 0402/01 pozu ile devam eden pozlarının tarifinde yer alan not kısmında, derz aralarının açılması halinde pozundan ayrıca ödeneceğinin belirtildiği, buradaki imalatta sadece derz açılması değil ayrıca derz aralarında kalan çimentonun temizlik işleminin yapıldığı, sıva raspası sonucunda yüzeyin sıvaya hazır hale getirildiği, fakat çimentonun yüzeye, harca ve daha sonra yapılacak sıvaya zarar vermemesi için çimentonun yüzeylerden ve derz aralarından arındırılması gerektiği, bu işlem yapılmadığı taktirde, derz aralarında kalan çimento kalıntılarının zamanla tekrar tepkimeye girerek yüzeylerde tuz oluşumuna yol açacağı ve yüzeylerde oluşan tuzun alımının ise daha pahalı bir işlem olduğu belirtilmekle beraber,
V.0402/05 poz no’lu “Tuğla satıhlar üzerinde bulunan özgün yapı yüzeyi ile aderans sağlamış imitasyon beton, mozaik ve taş taklidi tabakanın itinalı olarak raspası yapılması (5-10cm)” ve V.0402/06 poz no’lu “Tuğla satıhlar üzerinde bulunan özgün yapı yüzeyi ile aderans sağlamış imitasyon beton, mozaik ve taş taklidi tabakanın itinalı olarak raspası yapılması (5-10cm)” ile V.0402/07 poz no’lu “Yonu taşı veya moloz taşı satıhlar üzerinde bulunan özgün yapı yüzeyi ile aderans sağlamış imitasyon beton, mozaik ve taş taklidi tabakanın itinalı olarak raspası yapılması (5-10cm)” tüm raspa imalatlarının tarifleri ile yapım şartları incelendiğinde, raspa sonrasında arta kalan çimento kalıntılarının temizlenmesinin raspa yapılması imalatının birim fiyatına dahil olduğu açıkça görülmektedir.
Ancak, söz konusu imalat tariflerine rağmen, V.0402/05 poz no’lu, V.0402/06 no’lu ve V.0402/07 poz no’lu raspa yapılması imalatları toplamı olan 1.766,37 m2’lik alan için, sıva raspası sonrasında derz aralarında kalan çimento kalıntılarının temizlenmesi için İÖF.027 no’lu poz adı altında yükleniciye ilave ödemede bulunulması suretiyle kamu zararına yol açıldığı tespit edilmiştir.
Öte yandan, hakedişleri inceleyen durumundaki teknik elemanların raporlar üzerinde hiçbir değişiklik ya da düzeltme yapmadıkları zaman mali sorumluluğa dahil edilmeleri mümkün bulunmamaktadır. Bu kapsamda yapılan incelemede, hakedişi inceleyen sıfatı ile imzalayan … (Y. Mimar.)’nın hakediş ile ekinde yer alan belgeler üzerinde hiçbir değişiklik yapmadığı ve kendisinin görevinin genel hatlarıyla matematiksel bir inceleme ile sınırlı olduğu anlaşılmış bulunmaktadır. Bu itibarla, yaptığı iş ile kamu zararının oluşumu arasında herhangi bir illiyet bağının kurulamaması nedeniyle hakedişi inceleyen … (Y. Mimar.) ile,
İÖF.027 poz no’lu imalatın ödendiği hakedişte imzası bulunmayan ancak adına sorgu düzenlenen …’a (Sanat Tarihçisi) sorumluluk yüklenmesi imkanı bulunmamaktadır.
Bu itibarla, … Yapı ve Taah. Tic. Ltd. Şti. yükleniminde bulunan … İli, … İlçesi … Cami 2013-2015 Yılları Uygulama (Restorasyon) ve Çevre Düzenleme işinde, sıva raspası yapımı kapsamında değerlendirilmesi gereken çimento kalıntılarının temizlenmesi işi için İÖF.027 numaralı “Yeniden Sıva Yapılacak Yüzeylerde Sıva Raspası Sonrasında Derz Aralarında Kalan Çimento Kalıntılarının Özgün Tuğla ve Harca Zarar Vermeden Temizlenmesi” pozu ile yükleniciye ödemede bulunulmasından kaynaklanan … TL tutarındaki kamu zararının,
Harcama Yetkilisi … (Bölge Müdürü-Hakedişi Onaylayan) ve Gerçekleştirme Görevlileri … (Sanat Eserleri ve Yapı İşl. Şb. Md. Vk.-Hakedişi Onaylayan), … (Şube Md. Vk.- Hakedişi Onaylayan), … (Mimar- Hakedişi Düzenleyen) ile … (İnş. Yük. Müh.- Hakedişi Düzenleyen)’a müştereken ve müteselsilen,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, oy birliğiyle karar verildi.
B) İÖF.023 poz numaralı “Özgün Elemanların Polistren Köpüklü Kontraplak Levha ve Ahşap Karkasla Korunma Altına Alınması” işi için yükleniciye yersiz ödemede bulunulması ile ilgili olarak,
İşe ait sözleşmenin “İşin ve İş Yerinin Korunması ve Sigortalanması” başlıklı 18’inci maddesinin 18.2. numaralı fıkrasında “Yüklenicinin iş ve iş yerinin korunması ve sigortalanması ile ilgili sorumlulukları konusunda Genel Şartnamede yer alan hükümler uygulanır.” denilerek Yapım İşleri Genel Şartnamesi (YİGŞ) hükümlerine atıf yapılmıştır. YİGŞ’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinin 11’inci fıkrasında ise, “İş ve işyerlerinin korunması konusunda gerek yapı denetimi görevlileri tarafından istenen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu bu hüküm ister idarenin talebi üzerine olsun isterse yüklenicinin kendi arzusu ile yapılmış olsun, işin ve işyerinin korunması amacıyla uygulanan güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümünün yükleniciye ait olduğunu, bu amaçla idare bütçesinden herhangi bir ödeme yapılamayacağını ortaya koymaktadır.
Diğer taraftan her ne kadar mevzuatta güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin yükleniciye ait olduğu ifade edilmiş ise de ihale aşamasında teklif birim fiyat cetvelinde iş kalemi olarak yer verilerek isteklilerden teklif alınan bir imalatın, idare tarafından yapılacak iş kapsamında değerlendirildiği ve bedelinin ödeneceğinin öngörüldüğü kabul edilmelidir. Zira teklif cetvelinde yer alan her bir imalat için istekliler bu imalatlar için ödeme yapılacağı düşüncesiyle tekliflerini vermektedirler.
İşe ait sözleşme dosyasına ekli, idare ve yüklenici tarafından onaylanmış teklif birim fiyat cetveli incelendiğinde “Özgün Elemanların Polistren Köpüklü Kontraplak Levha ve Ahşap Karkasla Korunma Altına Alınması” işinin teklif cetvelinin 182’nci sırasında İÖF.023 poz numarası ile yer aldığı tespit edilmiştir. Bu durumda idarenin bu imalatı yapılacak iş kapsamında değerlendirdiği ve bedelinin idarece ödenmesinin öngörüldüğü anlaşılmış olup yapılan bu imalat için yükleniciye ödemede bulunulmasında mevzuata aykırı bir husus bulunmadığından, … TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.