İhale mevzuatı ile ilgili işlemler
Temyiz Kurulunun yukarıda bahsi geçen kararında da ifade edildiği üzere, adı geçen yapım işi kapsamında oluşturulan “YFA.5 nolu “Sıva raspası sonrası, yeniden sıva yapılacak yüzeylerde, derzlerin özgün tuğlalara zarar vermeden temizlenmesi” pozun birim fiyat tarifinde,
“Yeniden sıva yapılacak yüzeylerde, harçların özgün malzemeye (tuğla, taş vb.) ve altında bulunan sağlam yüzeye zarar vermeden itinalı bir şekilde ince fırçalarla ya da el aletleri ile temizlenmesi, tuğla kemer ile köşelerinin kırılmaması, ot ve bitki ile köklerinin ayıklanması, açılan derzlerin temizlenmesi ve yüzeyin tekrar sıva yapılacak hale getirilmesi, her türlü malzeme ve işçilik dâhil 1 m2 bedeli:”
Denilmektedir.
İdarenin yeni birim fiyat analizini hazırlarken esas aldığı “V.0401/A Zeminde kalem işi ve diğer tezyinatın bozulmaması için çok itinalı sıva raspası yapılması” pozuna ait birim fiyat tarifinde,
“Kontrollukça verilecek direktife uygun olarak, altındaki taş ve tuğla ve benzeri satıhlarda bulunması muhtemel kalem işi veya tezyinatın hiçbir tahribat yapılmadan, zemin bozulmamak kaydıyla kalem işi ve tezyinatının ortaya çıkarılması için çok itinalı bir şekilde sıva raspası yapılması, her türlü işçilik, müteahhit karı, genel giderler ve malzeme dahil, beher m2 bedeli:
ÖLÇÜ: Raspa yapılan yüzeyin, profil ve benzeri girinti ve çıkıntılar dikkate alınmadan m2 cinsinden alanı ölçülerek bedeli ödenir. Kalemişi raspası yapılırken birden fazla dönem bulunması durumunda her katın bedeli ayrıca ödenir.
Not: Bu poz kalemişi bezemenin varlığını araştırmak için kullanılabilir ve bezeme çıkabilecek alanlardaki belli akslar üzerinde 20X20cm ölçülerinde açılan kasetler şeklinde kalemişi bezeme aranır. Bulunamaması halinde araştırma yapılan alan, sıvalı alanın %10 unu geçemez.”
Denetçinin söz konusu yeni birim fiyat hazırlanırken esas alınması gerektiğini belirttiği
“V.0401/1 Zemin Bozulmayacak Şekilde İtinalı Sıva Raspası Yapılması (5-10 cm)” pozuna ait birim fiyat tarifinde ise,
“Kontrolce verilen direktife uygun olarak, altındaki taş, tuğla veya benzeri satıhlarda bir tahribat yapılmayacak ve zemin bozulmamak şartıyla alttaki zemini bulmak için itinalı olarak 5-10cm (10cm dahil) sıva raspası yapılması, her türlü malzeme ve işçilik dahil, beher m2 bedeli:
ÖLÇÜ: Raspa yapılan yüzeyin, profil ve benzeri girinti ve çıkıntılar dikkate alınmadan m2 cinsinden alanı ölçülerek bedeli ödenir.
NOT: Tekrar sıvanacak yüzeyler için kullanılamaz. Derz açılması halinde kendi pozundan ayrıca ödenir.”
Denilmiştir.
Şu halde, çimento sıvalı olan alanlarda sıva raspası sonrasında tuğlalara zarar vermeden, tuğlalar ve arasındaki harç ile aderans sağlamış olan çimento harcın temizlenerek derzlerin açılması işi, daha önceden sıvaları dökülmüş ve zaman içinde açık hava koşullarına maruz kalarak yıpranmış olan derzlerin açılmasına göre daha nitelikli ve itinalı bir uygulama gerektirmektedir. Zira işe ait metraj cetvelleri ve yapılan işler listesinde yer alan YFA.5 nolu “Sıva raspası sonrası yeniden sıva yapılacak yüzeylerde derzlerin temizlenmesi” pozuna ait birim fiyat tarifinde, “Yeniden sıva yapılacak yüzeylerde, harçların özgün malzemeye (tuğla, taş vb.) ve altında bulunan sağlam yüzeye zarar vermeden itinalı bir şekilde ince fırçalarla ya da el aletleri ile temizlenmesi, tuğla kemer ile köşelerinin kırılmaması, ot ve bitki ile köklerinin ayıklanması, açılan derzlerin temizlenmesi ve yüzeyin tekrar sıva yapılacak hale getirilmesi, her türlü malzeme ve işçilik dahil 1 m2 fiyatı.” denilmek suretiyle bu pozdan yapılacak imalat için nitelikli bir işçilikten bahsedilmiş olup, bu nitelikteki bir imalat için de mütehasıs usta yardımcısına ihtiyaç duyulduğu idare tarafından kabul edilerek birim fiyat teklif cetveline eklenmiştir. Denetçi ise fiilen yapılan imalat için hazırlanan YFA. 5 nolu pozun birim fiyat analizinde mütehassıs usta yardımcısı yerine sıvacı ustası rayicinden ödeme yapılması gerektiği konusunda ikna edici bilimsel, teknik ve yasal nedenler ortaya koyamamıştır. Kaldı ki, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve kontrol Kanununun 71 inci maddesinde kamu zararı, “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” şeklinde tanımlanmaktadır. Bu bağlamda, kamu görevlisinin kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olan mevzuata aykırı karar, işlem veya eyleminin tazmin yaptırımıyla sonuçlanan kamu zararına yol açabilmesi için sorumlunun aynı zamanda bu eyleminde kusurlu da olması gerekmektedir. Vakıflar Genel Müdürlüğü yürüttüğü restorasyon çalışmalarında “raspa” işlerinde benzer hassasiyete ihtiyaç duyarak 2015 yılından itibaren eski eser birim fiyat listesine “zemin bozulmayacak şekilde itinalı raspa yapılması” imalatı, uygulandıkları yerlere ve işin gerektirdiği ustalığa göre çeşitlendirilerek dokuz ayrı poz (V.0401/1A, V.0401/1B, V.0401/2A, V.0401/2B, V.0401/2C, V.0401/2D, V.0401/2E, V.0401/2F, V.0401/2G) halinde yenilenmiştir. Bu pozların tamamında mütehassıs sıva işleri usta yardımcısı ve restorasyon erbab işçisi kullanılmış ve aynı zamanda, YFA.5 nolu pozun birim fiyat analizinde kullanılan mütehassıs usta yardımcısı ile 2015 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü birim fiyat listesine dahil olmuş olan 01.V05/6 Mütehassıs sıva işleri usta yardımcısının saat ücretleri de aynı tutarda belirlenmiştir. Bu durumda yeni birim fiyat analizi yapılarak ödenen ancak bir sonraki yıl idarenin birim fiyatları arasına girecek bir ödeme için sorumluların kusurlu olduğundan bahsedilemeyecektir.
Bu itibarla, … İnş. Tic. A.Ş. yüklenimindeki … Hamamı 2013-2014 Yılları Restorasyon İşinde, YFA.5 poz nolu “Sıva raspası sonrası yeniden sıva yapılacak yüzeylerde derzlerin temizlenmesi” işi yeni birim fiyat analizinde işçilik rayici olarak “sıvacı ustası” yerine “mütehassıs usta yardımcısına” yer verilmesinin sorgu konusu edildiği ancak mevzuatına uygun olduğu anlaşılan … TL tutarındaki ödeme hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.