Başuzman araştırıcı atanması
........’nde daha önce araştırıcı olarak çalışmayan ve yabancı dil şartını taşımayan ........’ un görevde yükselme usul ve esaslarına uyulmadan, Başkan tarafından doğrudan “Başuzman Araştırıcı” olarak atanması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
13.08.2013 tarih ve 497 sayılı ........ Kanun Hükmünde Kararnamenin “Geçici Görevlendirme” başlıklı 15’nci maddesinde, ........’nde kadro şartı aranmaksızın yerli veya yabancı geçici süreli anlaşmalı araştırıcı ve danışman çalıştırabileceği hükme bağlanmıştır.
Anılan Kanun Hükmünde Kararnamenin 16’ncı maddesine dayanılarak hazırlanan ........ Personel Yönetmeliğinin “Danışmanlığa ve Araştırıcılığa Atanacaklarda Aranacak Şartlar” başlıklı 11’inci maddesinde, danışmanlığa atanacaklarda doktora yapmış olmak veya uzmanlık derecesini elde etmek, araştırıcılık görevine atanacaklarda ise lisans düzeyinde yükseköğrenimini tamamlamış olmak şartının aranacağı belirtilmiştir.
Yine, Akademi Konseyi’nin ........tarih ve ........ sayılı kararı ile kabul edilerek yürürlüğe giren ve ........ Personel Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanan Araştırıcı Personelin Atanma, Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarının,
“Atanma” başlıklı 5’inci maddesinde, kadro şart aranmaksızın kurumda tam zamanlı ve kısmi zamanlı araştırıcılar çalıştırılabileceği, araştırıcı olarak atanacaklarda en az lisans düzeyinde yükseköğrenimini tamamlamış olma şartının aranacağı ve Başkan tarafından görevin niteliğine göre ilave şartlar belirlenebileceği,
“Görevde Yükselme” başlıklı 7’nci maddesinde, görevde yükselerek unvanı değişecek araştırıcılarda, olumlu sicil ve ÜDS/KPDS/YDS sınavlarından 65 not aldığını belgelemek veya görev gereklerini dikkate alarak Başkan tarafından uygun görülecek kurum içi yabancı dil sınavında başarılı olma şartlarının arandığı ve
“Unvan Değişikliği” başlıklı 8’inci maddesinde, 5’inci maddede sayılan şartları taşıyan araştırıcılardan,
Doktora yapmış olanlar ile yüksek lisans yapıp alanında en az iki yıl veya lisans diplomasına sahip olup alanında en az dört yıl tecrübe sahibi olanların Uzman Araştırıcı,
Doktora yapıp alanında en az iki yıl, yüksek lisans yapıp alanında en az dört yıl veya lisans diplomasına sahip olup alanında en az sekiz yıl tecrübe sahibi olanların ise Başuzman Araştırıcı unvanını alacağı,
9'uncu maddesinde ise görevde yükselme ve unvan değişikliğinin Başkanın önerisi üzerine Konsey’in alacağı kararla gerçekleşeceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden görüleceği üzere, ........’nın kendi personel mevzuatında, “araştırıcı ve danışman” unvanları dışında başka bir unvan ile atama şeklinin yer almadığı, uzman araştırıcı / baş uzman araştırıcı unvanı adı altında yapılan atamaların ise sadece görevde yükselme ve unvan değişikliği esaslarına göre yapılabileceği, görevde yükselme ve unvan değişikliğinin ise Başkanının önerisi üzerine Konsey’in alacağı kararla gerçekleşeceği açıktır.
Konu hakkında, sorumlular tarafından yapılan savunmalarda, ........ Konseyinin ........tarih ve ........ sayılı Kararında, Araştırıcı, Danışman, Komite, Kurul, Çalışma Grubu, Komisyon Üye ve Yürütücüleri, Hakem ve Mentör vb. belirlenmesi, yurt içi ve yurt dışı görevlendirmeler ve bunların ücret ve çalışma koşullarının belirlenmesi hususunda ........ Başkanı’na yetki verildiği, ancak verilen bu yetkide bulunan “Araştırıcı” unvanının “Araştırıcı Personelin Atanma, Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esasları”na göre genel bir unvan olup “Uzman/Başuzman Araştırıcı” gibi alt unvanları da kapsadığı, ayrıca araştırıcının açık bir tanımının olmadığı ve bu kararda yer alan “vb.” ifadesinin genişletici olarak yorumlanması gerektiği, 497 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede ve buna göre çıkarılan ikincil mevzuatta, “yükselme ve unvan değişikliği” kapsamına girmeyen doğrudan uzman ve başuzman araştırıcıların ilk defa işe alınması ile ilgili bir düzenleme olmaması nedeniyle, bu konuda yapılan işlemlerde 497 sayılı KHK’nın l4’üncü maddesinde yer alan “…Giderlerin yapılmasında, 278 sayılı Kanunda yer alan esas ve usuller uygulanır. ........ sekretarya hizmetleri ........ tarafından yerine getirilir.” hükmü gereği TÜBİTAK mevzuatında yer alan usul ve esasların dikkate alındığı belirtilmiştir.
Ancak, Kurum çalışanlarının özlük hakları, çalışma esas ve usulleri, yükümlülükleri ile disiplin işlerini düzenleyen ........ Personel Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde araştırıcı, “........ tarafından görevlendirilen araştırıcıyı ifade eder.” şeklinde tanımlanmış olup anılan Yönetmeliğin 4’üncü maddesinde, Kurumda, kadro şartı aranmaksızın tam zamanlı veya kısmi zamanlı danışmanlar ve araştırıcılar istihdam edilebileceğine, 11’inci maddesinde bu görevlere atanacaklarda aranılacak şartlara ve 21 - 25’inci maddelerinde ise bu kişilere verilecek ikramiye, aylık ücret, fazla çalışma ücreti ve prim gibi hususlara geniş bir şekilde yer verilmiş bulunmaktadır.
Yine, Araştırıcı Personelin Atanma, Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarının “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde de, araştırıcının ........’nde çalışan araştırıcıyı ifade ettiği ve “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde ise bu Esasların amacının ........’nde çalışan araştırıcı personelin görevde yükselmesi ve yeni unvan almasına ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu ifade edilmiştir.
Dolayısıyla, araştırıcı personelin atanma, görevde yükselme ve unvan değişikliği hususlarının çok açık ve ayrıntılı bir biçimde bizzat ........’nın kendi mevzuatında düzenlenmiş olması nedeniyle, sorumluların iddia ettiği gibi TÜBİTAK mevzuatının bu atama için uygulanması mümkün değildir. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Personel İşe Alma, Atama, Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarının “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde bu Esaslar ile TÜBİTAK personelinin işe alımı, atanması, görevde yükselmesi ve unvan değişikliklerine ilişkin asgari şartlar ile bu süreçlerde uygulanacak usul ve esasların düzenlenmesinin amaçlandığı belirtilmiştir. Anılan Esasların “İşe Alma” başlıklı 5’inci maddesinde, ilk defa atanacak unvanlar arasında araştırmacı unvanına ilave olarak uzman araştırmacı ile başuzman araştırmacı unvanlarına da yer verilmiş olmakla birlikte ........ mevzuatında araştırıcı unvanı dışında uzman araştırıcı/başuzman araştırıcı unvanları ile ilk defa atama yapılmasına ilişkin bir hükme yer verilmemiştir.
Nitekim, ........ Başkanı ile ........ arasında düzenlenen Belirli Süreli İş Sözleşmesi’nin 2’nci maddesinde yer alan, “….497 sayılı KHK’ nın 15’inci maddesine göre Başuzman Araştırıcı olarak ........ Personel Yönetmeliği çerçevesinde…….. tam süreli çalışmayı, TÜBA’da çalıştırmayı kabul eder….” hükmü de yapılan sözleşmenin Kurumun kendi mevzuatı dayanak gösterilerek yapıldığını teyit etmektedir.
Diğer taraftan, 497 sayılı KHK’nın “Geçici görevlendirme Başlıklı 15’inci maddesinde, anlaşmalı araştırıcıların çalışma şartları ve anlaşmalarına göre verilecek ücretlerin Konsey tarafından tespit edileceği hükme bağlanmış olup, bu KHK’nın 16’ncı maddesi uyarınca hazırlanan ........ Akademi Genel Kurulu ve Akademi Konseyinin Çalışma Esasları İle Akademi Başkanının Görev ve Yetkileri Hakkında Yönetmeliğin “Akademi Konseyinin Görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde de bu yetkinin Konseye ait olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca, 497 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede, münhasıran Akademi Konseyine verilen bu yetkinin başkalarına devredilebileceğine ilişkin bir herhangi bir hükme de yer verilmemiştir. Bu itibarla, idarenin yasallık ilkesi gereği, yasal düzenlemelerin kurmuş olduğu yetki düzeninin yine yasa tarafından izin verilmedikçe, İdarece değiştirilmesi mümkün olmadığından, münhasıran Akademi Konseyine verilen araştırıcıların çalışma şartları ve anlaşmalarına göre verilecek ücretlerin tespit edilmesi yetkisinin Akademi Başkanına devrini içeren ........ tarih ve ........ sayılı toplantıda alınan karar yasal dayanaktan yoksun bulunmaktadır.
Sonuç itibariyle, ........ personel mevzuatında “araştırıcı” unvanı ile atama dışında bir atama şeklinin yer almaması, uzman/baş uzman araştırıcı unvanının alınmasının ise ancak görevde yükselme ve unvan değişikliği esaslarına göre mümkün olması nedenleriyle ........'da bu unvan ile istihdam edilecek personelin önce “Araştırıcı” olarak atanması, sayılan diğer şartlarla birlikte yabancı dil şartını sağladıktan sonra Başkanın önerisi ve Konsey’in kararı ile “Başuzman Araştırıcı” olarak çalıştırılması gerektiği halde, yapılan incelemede yabancı dil şartını da taşımadığı tespit edilen ........’un Kurumda önce “araştırıcı” olarak çalıştırılmadan doğrudan “Başuzman Araştırıcı” unvanı ile ........ Başkanı tarafından açıktan atandığı ve bunun sonucunda ........ TL tutarında kamu zararına yol açıldığı tespit edilmiştir.
Diğer taraftan, konunun sorumluluk yönüyle değerlendirilmesinde,
5018 sayılı Kanunun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde aynen,
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” denilmektedir.
5018 sayılı Kanunun 31’inci maddesinde bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisinin harcama yetkilisi olduğu ifade edilmiş, 32’nci maddesinde ise bütçeden harcama yapılabilmesi harcama yetkilisinin, harcama talimatı vermesine bağlanmış olup harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgilerin yer alacağı ve harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından sorumlu oldukları belirtilmiştir.
Aynı Kanunun 71’inci maddesinde, “Kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır” şeklinde tanımlanarak kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak unsurlar tek tek sayılmıştır.
Konu hakkında, Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı kararında 5018 sayılı Kanuna göre mali sorumluluğun şartları,
- Kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem ve eylemin bulunması,
-Ortada bir kamu zararının olması,
-Mevzuata aykırı karar, işlem ve eylemle zarar arasında bir illiyet bağının bulunması şeklinde sayılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve Genel Kurulu Kararı doğrultusunda, ........ 'da daha önce araştırıcı olarak çalışmayan ve yabancı dil şartını taşımayan ........’un görevde yükselme usul ve esaslarına uyulmadan, ........ Başkanı tarafından doğrudan “Başuzman Araştırıcı” olarak atanmasına ilişkin sözleşmeyi imzalayan Üst Yönetici ........’ın (........) mevzuata aykırı bu işlem nedeniyle Üst Yönetici olarak tek başına sorumlu olduğu, Harcama Yetkilisi ........(Başkan Yardımcısı) ile Gerçekleştirme Görevlisi ........’un (Strateji Geliştirme Birim Yöneticisi) mevzuata aykırı olarak yapılan atama sürecine dahil olmadıkları anlaşıldığından, sorumluluklarının bulunmadığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, gerekli yasal düzenlemelere uyulmadan “Başuzman Araştırıcı” olarak atanan ........’a yapılan ödemeden kaynaklanan ve ayrıntıları aşağıdaki tabloda gösterilen ........ TL kamu zararının Üst Yönetici ........’a (........) tek başına,
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, ........, Üye ........’nun karşı oyu ile ve oy çokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Üye ........’nun karşı oy gerekçesi,
“Akademi Konseyince yapılan 29 Ocak 2016 tarih ve 260 sayılı toplantıda, Araştırıcı, Danışman, Komite, Kurul, Çalışma Grubu, Komisyon Üye ve Yürütücüleri, Hakem ve Mentör vb. belirlenmesi, yurt içi ve yurt dışı görevlendirmeler ve bunların ücret ve çalışma koşullarının belirlenmesi hususunda ........ Başkanı’na yetki verilmiş olup bu yetkide bulunan “Araştırıcı” unvanının “Araştırıcı Personelin Atanma, Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esasları”na göre genel bir unvan olduğu ve “Uzman/Başuzman Araştırıcı” gibi alt unvanları da kapsadığı açıktır. Ayrıca, 497 sayılı ........ Kanun Hükmünde Kararnamede ve buna göre çıkarılan alt düzenlemelerde, “yükselme ve unvan değişikliği” kapsamına girmeyen doğrudan uzman ve başuzman araştırıcıların ilk defa işe alınması ile ilgili bir düzenleme bulunmadığından, bu konuda yapılan işlemlerde 497 sayılı KHK’nın l4’üncü maddesinde yer alan “…Giderlerin yapılmasında, 278 sayılı Kanunda yer alan esas ve usuller uygulanır. ….” hükmü uyarınca TÜBİTAK mevzuatında yer alan usul ve esasların dikkate alınması nedeniyle ........’un ........ Başkanı tarafından doğrudan “Başuzman Araştırıcı” olarak atanması nedeniyle yapılan ödemelerde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.”