İhale Mevzuatı ile İlgili İşlemler
… Hazır Beton San. ve Tic. A.Ş. yükleminde bulunan, …Bakanlığının Kredi Desteği ile … Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi Müteşebbis Heyet Başkanlığının sorumluluğu altında yapılan, … Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi Altyapı ve Elektrik Dağıtım Şebekesi Yapım İşinde, 2016 yılında ihzaratı yapılan 04.768/08E09 poz nolu “Ø=450 mm anma çaplı, PE 100 polietilenden mamül içme ve kullanma suyu boruları (TS 418-2 EN 12201-2) 10 Atmosfer basınç dayanımlı” boruların ihrazat kesintisinin hatalı yapılması sonucunda kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
6085 sayılı Sayıştay Kanununun “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, bu Kanunun amacının kamuda hesap verme sorumluluğu çerçevesinde kamu kaynaklarının öngörülen amaç, hedef, kanunlar ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olarak elde edilmesi, muhafaza edilmesi ve kullanılması için Türkiye Büyük Millet Meclisi adına yapılacak denetimlerin yürütülmesi ile sorumluların hesap ve işlemlerinin kesin hükme bağlanması olduğu, anılan Kanunun “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde ise, kamu kaynağının, kamuya ait veya kamu gücü kullanılarak elde edilen para, alacak ve haklar ile borçlanma suretiyle elde edilenler dahil her türlü değerler ile bağış ve yardımlardan oluştuğu belirtilmiştir.
Öte yandan, bir özel hukuk tüzel kişisi olan … Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi (TDİOSB) 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununa dayalı olarak kurulmuş olup anılan Kanunun “Krediler” başlıklı 14’üncü maddesinde,
“OSB’nin yetkili organları projenin keşif tutarı ve genel idare giderleri ile ilgili olarak, Bakanlıktan kredi talep edebilirler. Bu kredinin miktarı gösterilen teminatlarla sınırlıdır. Krediye ait tip sözleşme Bakanlıkça hazırlanır.
Kredi talebi ve bunun geri ödeme usul ve esasları Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
(Değişik fıkra: 18/6/2017-7033/48 md.) OSB’lere faaliyetleri için gerekli olan ve Bakanlıkça uygun görülecek projeler için kredi verilebilir.
…” denilmektedir.
Yine, 22.08.2009 tarihli ve 27327 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin,
“Yönetim kurulunun görev ve yetkileri” başlıklı 41’inci maddesinin 1’inci fıkrasının,
(g) bendinde, “Proje, altyapı, sosyal tesisler, arıtma tesisleri, her türlü inşaat, bakım ve onarım işlerinin hakedişlerini onaylamak”
(ğ) bendinde, “(Değişik:RG-4/8/2011-28015) OSB’ye ait hâlihazır harita, şeritvari harita, jeolojik ve jeoteknik etüt, imar planı, parselasyon planı ve değişiklikleri ile zemin araştırma raporu, yol, atık su, yağmur suyu, içme ve kullanma suyu, YG-AG elektrik, enerji nakil hattı, doğalgaz, haberleşme şebekesi ve benzeri altyapı ve arıtma tesisi projeleri ile yapım işlerine ait keşif ve ihale dosyalarını ilgili kanun, yönetmelik ve şartnameler doğrultusunda hazırlatmak, tasdik edilmesi gereken projeleri onaylanmak ya da uygun görüş alınmak üzere ilgili kuruluşlara göndermek, Bakanlıktan kredi kullanmakta olan OSB’lerde bu krediyi kullandıkları işlere ait tüm proje, keşif ve ihale dosyası hazırlama çalışmalarını bölge müdürlüğü elemanları ve ilgili resmi kurumlar vasıtasıyla izlemek, inceleyip veya incelettirip kontrol ettikten sonra onaylanmak veya ilgili kuruluşlarca onaylanmış olan projeleri kredilendirmeye esas olmak üzere vize için Bakanlığa göndermek”
“Hakediş raporlarının düzenlenmesi ve onaylanması” başlıklı 174’üncü maddesinin ikinci fıkrasında,
“Hakediş raporları, OSB’nin sorumlu mimar veya mühendisi tarafından hazırlanarak imzalanmasını müteakip, OSB yönetim kurulu tarafından tasdik edildikten sonra Bakanlık veya Bakanlığın uygun göreceği merciler tarafından kredilendirme açısından vize edilir.” hükümlerine yer verilmiş bulunmaktadır.
… Bakanlığı ile … TDİOSB Mütevelli Heyeti arasında düzenlenen 10.06.2016 tarihli 12 maddelik kredi Sözleşmesinin “Sözleşmesinin Konusu” başlıklı 2’nci maddesinde, bu sözleşme ve tamamlayıcısı olan borç taahhütnameleri ile … Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi (TDİOSB) borçlandırılmış olup, anılan Sözleşmenin “Kredinin Esasları” başlıklı 3’üncü maddesinde de, geri ödeme şekil ve şartları ile gecikme durumunda uygulanacak olan yaptırımlara yer verilmiş ve açılan kredi ile TDİOSB’nin, Bakanlık adına bankaya karşı borçlandırıldığı ve alınacak kredi karşılığında krediye teminat olarak, TDİOSB arazisi üzerine, kredi karşılığında ve kredinin %40 fazlasıyla ipotek tesisi edileceği belirtilmiştir. Aynı sözleşmenin 5’inci maddesinde ise TDİOSB’nin katılma payı ödemesi ile ilgili açıklama ve yaptırımlara yer verilmiştir.
Anılan yapım işinin ihale tarihi itibariyle yürürlükte bulunan ve 10.11.2009 tarih ve 27402 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgeleri Yönetmeliğinin, “Kredi kullanımı ve koşulları” başlıklı 28’inci maddesinin 6‘ncı fıkrasında,
“(6) Kredinin zamanında geri ödenmemesi veya sözleşme hükümlerinin yerine getirilmemesi halinde, gerekli işlemler yapılır.” denilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ile kredi sözleşmesi hükümlerinden anlaşılacağı üzere, … TDİOSB tarafından yapılan harcamaların kamu kaynaklı bir borçlanma yoluyla gerçekleştirildiği görülmekle birlikte geri ödemeli bir kredi ilişkisinin mevcut olması sebebiyle, yapılan harcamaların … TDİOSB’nin kendi kaynaklarından karşılandığı ve … TDİOSB tarafından herhangi bir şekilde bir kamu kaynağı kullanımının bahis konusu olmadığı,
Ayrıca, … Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi (TDİOSB) Altyapı Yapım İşi kapsamında yapılan imalatlarla ilgili olarak hakedişlerin düzenlenip ve onaylanmasının tamamen OSB Yönetim Kurulu, Bölge Müdürü ile müdürlük bünyesindeki teknik kadronun sorumluluğunda olduğu, bu bağlamda … Genel Müdürlüğünce bölge müdürlüğü tarafından yapılan işlemlerin kredilendirilmesi boyutuyla ilgilenildiği ve yapılan hesaplamalarda aritmetik hata olup olmadığı, rakamların hakedişe doğru geçip geçmediği ve hakedişte sunulan kalemlerin Genel Müdürlükçe daha önce ihalesi yapılmış ve sözleşmesi imzalanmış kalemler arasında yer alıp almadığının kontrol edildiği ve TDİOSB’lerde yapılmakta olan altyapı işlerine ait sözleşmelerde idare olarak TDİOSB’lerin yer almakta olduğu ve Bakanlığın kredi desteği sağlayan kuruluş konumunda olduğu, hazırlanan ve idare adına görevli kontrol mühendislerince incelenerek onaylanan hakedişlerin kredilendirilmek üzere Bakanlığa gönderildiği, Bakanlık yetkili personellerince de incelendikten ve vize edildikten sonra gerçekleştirme görevlisi/harcama yetkilisi tarafından imzalanarak kredilendirilmesinin yapıldığı, hakediş tutarının gerekli ödeme prosüdürleri tamamlandıktan sonra idarenin hesabına geçtiği ve ödemenin bu aşamadan sonra idare tarafından yüklenici firmaya yapıldığı anlaşılmış bulunmaktadır.
Bu itibarla, yüklenici …Hazır Beton San. ve Tic. A.Ş. ile … Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi Müteşebbis Heyet Başkanlığı arasında düzenlenen … Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi Altyapı ve Elektrik Dağıtım Şebekesi Yapım İşinde, … Bakanlığının sorumluluğunun hakedişleri vize etme ile sınırlı olduğu ve yapılan harcamalarda kamu kaynağı kullanımının söz konusu olmadığı anlaşıldığından kamu zararı oluşturmayan … TL hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığına oy birliğiyle, karar verildi.