İhale Mevzuatı ile İlgili İşlemler
… İş Ortaklığı yükleminde bulunan, “… A.T. ve TİGH Projesi İşinde” birim fiyat teklif cetvelinin 4’üncü sırasında yer alan “stabilize nakli” ile ilgili olarak revize birim fiyatın uygulanmaması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
… Arazi Toplulaştırma ve TİGH Projesi İşine Ait Sözleşmenin “İş kalemi miktarının değişmesi” başlıklı 28.2. maddesinde,
“Sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan herhangi bir iş kaleminin miktarında, işin devamı sırasında % 20'yi aşan artışın meydana gelmesi ve toplam artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin %1'ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin %20 artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.
R = F x [ 1 - (A x F) / S ]
S = Sözleşme bedeli ( TL),
F = İş kaleminin sözleşme birim fiyatı (TL/...),
A = İş kaleminde meydana gelen artış miktarı (Adet, m, m2 vb),
R = Revize birim fiyat (TL/. )” denilmektedir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin,
“Malzeme ocaklarının kullanma şartları ve ocak değişiklikleri” başlıklı 30’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında yer alan,
“İşin devamı sırasında sözleşme ve eklerinde öngörülen ocakların değiştirilmesi zorunluluğunun doğması halinde, yüklenici idarece gösterilen yeni ocaklardan malzeme temin eder. Bu durumda, sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, taşıma uzaklığı vb. farklar her iki taraf için de dikkate alınır. Bu durumda, fark bedel ödenmesi veya kesilmesi, ocak değişikliğine ilişkin onaylanmış tutanakta belirtilen tarihten başlamak üzere uygulanır.” hükmü ile,
Sözleşme eki Toprak Dolgusu, Stabilize Nakli ve Fîgüresi Teknik Şartnamesinin, IV’üncü bölümün “Nakliye Bedelleri” başlıklı 10’ncu maddesinde yer alan “İhale dokümanında ortalama taşıma mesafesi verilmiştir. Teklifler bu mesafeye göre hazırlanacaktır.
Tüm yollar açıldıktan sonra ortaya çıkacak olan taşıma mesafesinin ihale dokümanında ön görülenden farklı olması durumunda ödemeler, hesaplanacak gerçek taşıma mesafesine göre revize edilecektir. Bu durumda ödemeye esas olacak yeni nakliye bedelinin hesaplanmasında isteklinin vermiş olduğu nakliye analizi verecek ve birim fiyat yayımlanan kamu kurum/kuruluşlarının yayınladığı nakliye formülleri kullanılacak ve formüllerdeki katsayılar detaylı açıklanacak teklifi formülle ilişkilendirilecektir. Bu işte taşınacak malzemenin birim ağırlığı her türlü malzeme için 1,6 ton/ m3 kabul edilmiştir. Bu durum her türlü malzeme ve taşıma şartları için geçerli olacaktır.” hükmünden, ihale dokümanında yer verilen mesafenin ortalama bir taşıma mesafesi olduğu ve gerçekleşen taşıma mesafesinin ihale dokümanında ön görülenden farklı olması durumunda ödemelerin, gerçekleşen taşıma mesafesine göre revize edileceği ve yüklenicinin bu mesafenin revize edileceğini ihaleye teklif verirken bildiği anlaşılmaktadır.
Hakediş dosyasının incelenmesinde, birim fiyatla ihale edilmiş olan söz konusu yapım işinde, birim fiyat teklif cetvelinin 4’üncü sırasında yer alan “stabilize nakli” imalatının miktarının işin başında … ton olarak öngörüldüğü ancak daha sonra iş artışı nedeniyle bu miktarın … tona çıkması nedeniyle revize birim fiyat uygulanması gerekirken buna uyulmayarak “stabilize nakli” imalatı için … poz numarası ile yeni birim fiyat yapıldığı görülmüştür.
Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan 4 no’lu iş kalemine ilişkin malzeme ocağı nakliye mesafesinin dokümanda verilen ocak mesafesine göre artış göstermesi durumunun 4 no’lu iş kaleminin ihale dokümanında belirtilen birim fiyat tarifi ve yaklaşık maliyet mahiyetindeki analizini değiştirdiği bu nedenle aynı iş kaleminden söz edilemeyeceğinden, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’inci maddesi hükmü çerçevesinde yeni birim fiyat analizi yapılarak, yeniden yüklenici ile anlaşma yolu ile ... TL/ton birim fiyat tespit edildiği ve bu iş kalemi bünyesindeki tüm nakliyelerde bu birim fiyatın kullanıldığı,
Diğer yandan, revize fiyat uygulamasının yapılabilmesi için, revize fiyat formülünde belirtilen (F)=İş kaleminin sözleşme birim fiyatının bulunması gerektiği, ancak sözleşme fiyatları içerisinde 23 km’ye karşılık birim fiyatın bulunduğu ancak 24,397 km uzaklıkta kullanılan ocak için birim fiyatın bulunmadığı, bu açıdan 24,397 km uzaklıkta kullanılan ocak için yapılacak revize fiyat uygulamasında sözleşme birim fiyatının hangi fiyat üzerinden yapılacağının belli olmadığı, dolayısıyla 24,397 km uzaklıktaki ocak için yapılacak ödemelerin yeni birim fiyat üzerinden gerçekleştirildiği, ayrıca, sorguya konu iş kaleminde de % 20’yi aşan bir artışın gerçekleşmediği ve revize fiyat uygulanabilmesi için 1.885.536,00 x 1,2 = 2.262.643,200 tonun üzerinde bir iş yapılması gerektiği diğer taraftan fiili imalat olan 1.910.550,388 ton bu rakamın altında kaldığından sözleşmeye göre revize fiyat uygulanmasının mümkün olmadığı iddia edilmekle beraber,
İhale dokümanı olan Toprak Dolgusu, Stabilize Nakli ve Figüresi Teknik Şartnamesinde, tüm yollar açıldıktan sonra ortaya çıkacak olan taşıma mesafesinin ihale dokümanında ön görülenden farklı olması durumunda nakliye mesafesinin hesaplanacak gerçek taşıma mesafesine göre revize edileceği belirtilmiş olup, bu durum işin yüklenicisi tarafından da bilinen bir durumdur. Bu nedenle, İdarece yeni taşıma mesafesi olan 24,397 km üzerinden hesaplanarak bulunan birim fiyat üzerinden (… TL/ton) ödeme yapılmasında mevzuata herhangi bir aykırılık bulunmamakla birlikte temel sorun % 20 ilave iş miktarı için bu fiyat üzerinden revize birim fiyatın uygulanmamasıdır.
Diğer taraftan, savunmada bahsedilen 31.05.2006 tarih ve 2006/021 sayılı Yüksek Fen Kurulu Kararından, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan bir imalat kaleminden tamamen farklı özellik, teknik şart ve daha fazla bir ekipman ve/veya işçilik gerektiren bir imalatın yapılmasının gerekli olması durumunda yeni birim fiyatın oluşturulabileceği anlaşılmaktadır. Öte yandan, sorgu konusu edilen ve birim fiyat teklif cetvelinin 4’üncü sırasında yer alan “stabilize nakli” imalat kalemine ilişkin olarak, nakliye mesafesinin 23 km’den 24,397 km’ye çıkması dışında, işin yapım şartlarında ya da teknik özelliklerinde bir değişikliğe yol açılmadığından İdarece YBF-39 poz numarası adı altında yeni birim fiyat yapılması mevzuata uygun değildir.
Ayrıca, 4 nolu stabilize nakli imalat kaleminin birim fiyat teklif cetvelindeki miktarının 1.403.200,000 tondan % 20’yi aşan bir artışla 1.910.550,388 ton olarak gerçekleşmiş olması ve bu artışın aynı zamanda [(1.910.550,388-1.403.200,00)=507.350,388 ton x … TL/ton=) … TL ] sözleşme bedelinin %1’inden fazla olması nedeniyle revize birim fiyat uygulanması için gerekli olan tüm koşulların sağlandığı da açıktır.
Bu itibarla, … İş Ortaklığı yükleminde bulunan, “… A.T. ve TİGH Projesi İşinde” birim fiyat teklif cetvelinin 4’üncü sırasında yer alan “stabilize nakli” imalatı için revize birim fiyat uygulanması gerekirken buna uyulmaması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği anlaşılmıştır.
Savunmalarda, Merkez Bankasının … TL tutarındaki “dekontlu kasa/mahsup pikürü” ile bu tutarın 102 nolu banka hesabına borç ve 362 nolu fonlar veya diğer kamu idareleri adına tahsilat hesabına (alacak) kaydedildiği belirtilmişse de, “Ön Muhasebe Kaydı” belgesi dışında söz konusu tutarın muhasebe birimi tarafından gelir hesaplarına kaydına dair bir bilgi ve belgenin mevcut olmadığı anlaşıldığından, … TL tutarındaki kamu zararının, Harcama Yetkilisi … (… Gen. Md.), Gerçekleştirme Görevlisi … (… Daire Başkanı) ile Diğer Sorumlular … (Ziraat Mühendisi) ve …’a (Harita Yüksek Mühendisi) ortaklaşa ve zincirleme ödettirilmesine, oy birliğiyle, karar verildi.