İhale Mevzuatı ile İlgili İşlemler
… İş Ortaklığı yükleniminde bulunan, “… A.T. ve TİGH Projesi” İşinde, birim fiyat teklif cetvelinin 4’üncü sırasında yer alan “stabilize nakli” imalatı için revize birim fiyat uygulaması yapılması gerekirken buna uyulmaması sonucunda kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
… Arazi Toplulaştırma ve TİGH Projesi İşine Ait Sözleşmenin “İş kalemi miktarının değişmesi” başlıklı 28.2. maddesinde,
“Sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan herhangi bir iş kaleminin miktarında, işin devamı sırasında % 20'yi aşan artışın meydana gelmesi ve toplam artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin %1'ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin %20 artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.
R = F x [ 1 - (A x F) / S ]
S = Sözleşme bedeli ( TL),
F = İş kaleminin sözleşme birim fiyatı (TL/...),
A = İş kaleminde meydana gelen artış miktarı (Adet, m, m2 vb),
R = Revize birim fiyat (TL/. )” denilmektedir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin,
“Malzeme ocaklarının kullanma şartları ve ocak değişiklikleri” başlıklı 30’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında yer alan,
“İşin devamı sırasında sözleşme ve eklerinde öngörülen ocakların değiştirilmesi zorunluluğunun doğması halinde, yüklenici idarece gösterilen yeni ocaklardan malzeme temin eder. Bu durumda, sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, taşıma uzaklığı vb. farklar her iki taraf için de dikkate alınır. Bu durumda, fark bedel ödenmesi veya kesilmesi, ocak değişikliğine ilişkin onaylanmış tutanakta belirtilen tarihten başlamak üzere uygulanır.” hükmü ile,
Sözleşme eki Toprak Dolgusu, Stabilize Nakli ve Fîgüresi Teknik Şartnamesinin, IV’üncü bölümün “Nakliye Bedelleri” başlıklı 10’ncu maddesinde yer alan “İhale dokümanında ortalama taşıma mesafesi verilmiştir. Teklifler bu mesafeye göre hazırlanacaktır.
Tüm yollar açıldıktan sonra ortaya çıkacak olan taşıma mesafesinin ihale dokümanında ön görülenden farklı olması durumunda ödemeler, hesaplanacak gerçek taşıma mesafesine göre revize edilecektir. Bu durumda ödemeye esas olacak yeni nakliye bedelinin hesaplanılmasında isteklinin vermiş olduğu nakliye analizi verecek ve birim fiyat yayımlanan kamu kurum/kuruluşlarının yayınladığı nakliye formülleri kullanılacak ve formüllerdeki katsayılar detaylı açıklanacak teklifi formülle ilişkilendirilecektir. Bu işte taşınacak malzemenin birim ağırlığı her türlü malzeme için 1,6 ton/ m3 kabul edilmiştir. Bu durum her türlü malzeme ve taşıma şartları için geçerli olacaktır.” hükmünden, ihale dokümanında yer verilen mesafenin ortalama bir taşıma mesafesi olduğu ve gerçekleşen taşıma mesafesinin ihale dokümanında ön görülenden farklı olması durumunda ödemelerin, gerçekleşen taşıma mesafesine göre revize edileceği ve yüklenicinin bu mesafenin revize edileceğini ihaleye teklif verirken bildiği anlaşılmaktadır.
Hakediş dosyasının incelenmesinde, birim fiyatla ihale edilmiş olan söz konusu yapım işinde, birim fiyat teklif cetvelinin 4’üncü sırasında yer alan “stabilize nakli” imalatının miktarının işin başında 717.600,00 ton olarak öngörüldüğü ancak daha sonra iş artışı nedeniyle bu miktarın 1.007.385,536 tona çıkması nedeniyle revize birim fiyat uygulanması gerekirken buna uyulmayarak “stabilize nakli” imalatı için YBF-36 poz numarası ile yeni birim fiyat yapıldığı görülmüştür.
İhale dokümanı olan Toprak Dolgusu, Stabilize Nakli ve Figüresi Teknik Şartnamesinde, tüm yollar açıldıktan sonra ortaya çıkacak olan taşıma mesafesinin ihale dokümanında ön görülenden farklı olması durumunda nakliye mesafesinin hesaplanacak gerçek taşıma mesafesine göre revize edileceği belirtilmiş olup, bu durum işin yüklenicisi tarafından da bilinen bir durumdur. Bu nedenle, İdarece yeni taşıma mesafesi olan 31,99 km üzerinden hesaplanarak bulunan birim fiyat üzerinden (… TL/ton) ödeme yapılmasında mevzuata herhangi bir aykırılık bulunmamakla birlikte temel sorun % 20 ilave iş miktarı için bu fiyat üzerinden revize birim fiyatın uygulanmamasıdır.
Diğer taraftan, savunmada bahsedilen 31.05.2006 tarih ve 2006/021 sayılı Yüksek Fen Kurulu Kararından, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan bir imalat kaleminden tamamen farklı özellik, teknik şart ve daha fazla bir ekipman ve/veya işçilik gerektiren bir imalatın yapılmasının gerekli olması durumunda yeni birim fiyatın oluşturulabileceği anlaşılmaktadır. Öte yandan, sorgu konusu edilen ve birim fiyat teklif cetvelinin 4’üncü sırasında yer alan “stabilize nakli” imalat kalemine ilişkin olarak, nakliye mesafesinin 25 km’den 31,99 km’ye çıkması dışında, işin yapım şartlarında ya da teknik özelliklerinde bir değişikliğe yol açılmadığından İdarece YBF-36 poz numarası adı altında yeni birim fiyat yapılması mevzuata uygun değildir.
Ayrıca, stabilize nakli imalatının birim fiyat teklif cetvelindeki miktarı 717.600,00 ton iken, bu imalat % 20’den fazla bir artışla 1.007.385,536 tona çıkmış olup, bu artışın [(1.007.385,536 -717.600,00)=289.785,54 ton x … TL/ton=) … TL ] sözleşme bedelinin %1’inden de fazla olması şartının da karşılandığı açık olduğundan, revize birim fiyat uygulanması için gerekli olan koşulların tamamı sağlanmıştır. Ancak, gönderilen savunmalarda da vurgulandığı üzere, 2017 yılının son ödemesi olan 12 nolu hakedişte taşıma miktarı 1.007.385,536 ton olarak gerçekleştiğinden, kamu zararı tutarı ayrıntıları aşağıda gösterildiği üzere … TL olarak hesap edilmiştir.
Sözleşme Bedeli: … TL
Revize birim fiyat uygulanacak miktar: … ton
Revize Birim fiyat: … TL x[1-(… ton x … TL)/…=] … TL
Buna göre, 2017 yılı sonuna kadar olan toplam imalat miktarı: … Ton
Stabilize Nakli imalatına % 20 ilave iş artışı eklenmesinden sonraki miktar: … x 1,2=… Ton
Revize birim Fiyat uygulanması gereken miktar: … Ton - … Ton= … Ton
Ödenmesi Gereken: …Ton x … TL/Ton= … TL
Ödenen : … Ton x … TL = … TL
Fark : … TL
KDV : … TL
Toplam Kamu Zararı: … TL
Öte yandan, gönderilen savunmalarda, … TL tutarındaki kamu zararının tahsil edildiği belirtilmekle beraber, yapılan incelemede, … Bank’tan … Bakanlığı Merkez Saymanlık Hesabına … TL tutarında bir havale talimatı yapıldığı ve bu tutarın 102 nolu banka hesabına borç ve 362-fonlar veya diğer kamu idareleri adına tahsilat hesabına (alacak) kaydedildiği ancak “Ön Muhasebe Kaydı” belgesi dışında söz konusu tutarın muhasebe birimi tarafından gelir hesaplarına kaydına dair bir bilgi ve belgenin mevcut olmadığı anlaşıldığından sorgu konusu edilen … TL kamu zararının,
… TL’si ile ilgili olarak kamu zararı oluşmadığından ilişilecek bir husus bulunmadığına,
Kalan … TL’sinin, Harcama Yetkilisi … (… Gen. Md.), Gerçekleştirme Görevlisi … (… Daire Başkanı) ile Diğer Sorumlular … (Harita Müh.), … (Ziraat Y. Müh.) ve … (Ziraat Müh.) ile …’na (Çalışma Grubu Sorumlusu) ortaklaşa ve zincirleme ödettirilmesine, oy birliğiyle, karar verildi.