Yurt Dışı Harcırah Ödemesi ile İlgili İşlemler
A) Yurt dışı görevlendirmelerde yol gideri (uçak) ve konaklama gideri başka kurum ve kuruluşlarca karşılanan personele ayrıca Kurum bütçesinden yurt dışı gündeliği ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
6245 sayılı Harcırah Kanununun,
Harcırahın unsurları başlıklı 5’inci maddesinde,
“Harcırah, yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”
Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye) başlıklı 14’üncü maddesinde,
“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere,
…”
Yurtdışında verilecek gündeliklerin miktarı başlıklı 34’üncü maddesinde,
“Bu Kanun gereğince verilecek yurtdışı gündeliklerinin miktarı, gidilecek ülkeye, memur ve hizmetlilerin aylık veya ücret tutarları ile görevin mahiyetine göre, mali yıl itibariyle ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tayin olunur.
(İkinci fıkra mülga: 23/1/1987 - KHK 269/4 md.)
Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.” hükümlerine yer verilmiştir.
20.01.2017 tarih ve 29954 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 01.01.2017 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe giren 2016/9715 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararın 3’üncü maddesinde ise,
“(1) Geçici görevle yabancı ülkelere gidenlere özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.
(2) Kurumlar, hizmetin özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi hususları dikkate almak suretiyle, ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir.” denilmektedir.
Buna göre, Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar’ın 3’üncü maddesinin ikinci fıkra hükmünün uygulanabilmesi için, yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi veya özel kurum ve kuruluşlar tarafından ilgiliye herhangi bir ödemede bulunulması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli yatacak yer temin edilmesi ya da ilgilinin yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi menfaatlerin sağlanmış olması ve bu Kanuna ekli cetvelde gösterilen miktardan daha düşük tutarda bir gündelik ödeneceğinin ilgili tarafından kabul edildiğine ilişkin yazılı bir onayın, görev mahallinden ayrılmadan önce İdareye bildirilmesi gerekmekle birlikte, bu işlemin yapılıp yapılmaması tamamen İdarelerin inisiyatifine bırakılmış durumdadır.
Bu kapsamda,
-… Kurumu Başkanı …’ün 21 Mart 2017 tarihinde …’da gerçekleştirilecek olan “… … Töreni” için konaklama giderinin … Genel Sekreterliği tarafından,
-03 – 13 Mayıs 2017 tarihleri arasında …’da düzenlenecek olan “… Kitap Fuarı” kapsamında gerçekleştirilecek İstanbul konulu konferansta konuşma yapmak üzere davet edilen … Kurumu Başkanı …’ ün yol (uçak) ve konaklama giderlerinin … Enstitüsü tarafından,
-… Kurumu ve … Teşkilatı (…) iş birliği ile 25 – 27 Mayıs 2017 tarihleri arasında …’da düzenlenecek olan “… Forumu”na katılan … nun yol (uçak) ve konaklama giderlerinin … Kurumu tarafından,
-… Kurumu tarafından 07 – 17 Haziran 2017 tarihleri arasında …’nde gerçekleştirilecek olan “… Sergisi”ne katılmak üzere görevlendirilen Daire Başkanı …’un yol (uçak) ve konaklama giderlerinin … Kurumu tarafından,
- … Kurumu tarafından 07 – 17 Haziran 2017 tarihleri arasında …’nde gerçekleştirilecek olan “… Sergisi”ne katılmak üzere görevlendirilen … Daire Başkanı …’ın yol (uçak) ve konaklama giderlerinin … Kurumu tarafından,
-… Kurumu tarafından 07 – 17 Haziran 2017 tarihleri arasında … gerçekleştirilecek olan “… Sergisi”ne katılmak üzere görevlendirilen … Daire Başkanı …’ın yol (uçak) ve konaklama giderlerinin … Kurumu tarafından,
- Başbakan Yardımcılığının koordinasyonunda yürütülen “Türkiye Cumhuriyeti 100. Yıl Etkinlikleri” kapsamında 12 – 14 Temmuz 2017 tarihleri arasında …’da düzenlenecek olan Teknik Gezi’ye katılmak üzere görevlendirilen Daire Başkanı …’un ulaşım ve konaklama masraflarının … tarafından,
-… Kurumu tarafından 22 – 28 Ağustos 2017 tarihleri arasında …’u kapsayan … Kültür ve Tarih Gezisi’ne katılmak üzere görevlendirilen … İşler Müdür Vekili …’in yol (uçak) ve konaklama giderlerinin … Kurumu tarafından,
- …Kurumu tarafından 22 – 28 Ağustos 2017 tarihleri arasında …’u kapsayan … Kültür ve Tarih Gezisi’ne katılmak üzere görevlendirilen Yüksek Kurum Uzmanı …’un yol (uçak) ve konaklama giderlerinin … Kurumu tarafından,
- … Kurumu tarafından 22 – 28 Ağustos 2017 tarihleri arasında …’u kapsayan … Kültür ve Tarih Gezisine katılmak üzere görevlendirilen Yüksek Kurum Uzmanı …’ın yol (uçak) ve konaklama giderlerinin … Kurumu tarafından,
-… Merkezi ve … Üniversitesi işbirliği ile 05 – 06 Ekim 2017 tarihleri arasında …’da düzenlenecek olan “… Kongresi”ne katılmak üzere görevlendirilen Daire Başkanı …’un yol, uçak, konaklama giderlerinin … Merkezi tarafından,
-… Merkezi ve … Üniversitesi işbirliği ile 05 – 06 Ekim 2017 tarihleri arasında …’da düzenlenecek olan “… Kongresi”ne katılmak üzere görevlendirilen Daire Başkanı …’ın yol, uçak, konaklama giderleri … Merkezi tarafından,
Karşılandığı görülmüş olup, yapılan incelemede de Kurumun hizmetin özellikleri, mevcut ödenek durumu karşısında takdir yetkisini gündeliklerde bir indirime gitmeme yönünde kullandığı anlaşılmış bulunmaktadır.
Dolayısıyla, … Kurumunca, yukarıda adları geçen gezi, kongre, konferans, sergi, sempozyum vb. etkinliklere katılan ve konaklama giderleri başka kurum ve kuruluşlarca karşılanan kurum personeline ayrıca yurt dışı gündeliği ödenip ödenmemesi ya da 2016/9715 sayılı Yurtdışı Gündeliklerine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen tutardan daha aşağıda gündelik ödenmesi, Yurtdışı Gündeliklerine Dair Kararın 3’üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre tamamen İdarelerin takdirine bırakılan bir işlem olduğundan, Kurumun iradesini herhangi bir indirime gitmeksizin gündeliğin tamamının ödenmesi yönünde kullanmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Kaldı ki, anılan Kararda gündelik ödenmeyeceğinden değil, Kanuna ekli cetvellerde belirlenen miktardan daha az gündelik ödenebileceğinden bahsedilmektedir.
Bu itibarla, yurt dışı görevlendirmelerde ulaşım ve konaklama giderleri başka kurum ve kuruluşlarca karşılanan personele ayrıca Kurum bütçesinden yurt dışı gündeliği ödenmesinin uyuşmazlık konusu edildiği ancak mevzuatına uygun olduğu anlaşılan … TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.
B) Harcırahın tüm unsurlarıyla (yevmiye, yol masrafı ve konaklama gibi) birlikte hizmetin taalluk ettiği kurum bütçesinden ödenmesi gerekirken, buna uyulmayarak bir kısmının (gündelik) … Kurumu Bütçesinden bir kısmının da (yol, konaklama vb.) kurumun bağlı kuruluşları olan … Merkezi, … Merkezi, … Kurumu veya … Kurumu bütçesinden ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
6245 sayılı Harcırah Kanununun,
“Harcırahın unsurları” başlıklı 5’inci maddesinde, “Harcırah, yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”
“Harcırahın sureti tediyesi” başlıklı 57’nci maddesinde,
“Harcırah hizmetin taalluk ettiği kurum bütçesinden ödenir. …”
denilmek suretiyle harcırahın hizmetin ilgili olduğu kurum bütçesinden ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde bütçe “Belirli bir dönemdeki gelir ve gider tahminleri ile bunların uygulanmasına ilişkin hususları gösteren ve usulüne uygun olarak yürürlüğe konulan belge” olarak tanımlanmıştır.
Anılan Kanunun Bütçe ilkeleri başlıklı 13’üncü maddesinin birinci fıkrasında bütçelerin hazırlanması, uygulanması ve kontrolünde, bütçelerin kalkınma planı ve programlarda yer alan politika, hedef ve önceliklere uygun şekilde, idarelerin stratejik planları ile performans ölçütlerine ve fayda-maliyet analizine göre hazırlanıp uygulanacağı, tüm gelir ve giderlerin gayri safi olarak bütçelerde gösterileceği, bütçe gelir ve gider tahminleri ile uygulama sonuçlarının raporlanmasında açıklık, doğruluk ve malî saydamlığın esas alınacağı, kamu idarelerinin tüm gelir ve giderlerinin bütçelerinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır.
Bahsedilen mevzuat hükümlerine göre, her biri ayrı bir kamu tüzel kişiliğine ve bütçeye sahip özel bütçeli kuruluş olan … Kurumu ile bağlı kuruluşların harcırah giderlerinin hizmetin taalluk ettiği kurum bütçesinden ve harcırahın tüm unsurları ile beraber bütünlük içerisinde ödenmesi gerektiği açıktır.
Öte yandan yapılan incelemede, … Kurumu ile bağlı kuruluşları olan … Merkezi, … Merkezi, … Kurumu ve … Kurumu personelinin harcırah ödemeleri yapılırken, harcırahın farklı unsurlarının farklı Kurum bütçelerinden ödenmesi suretiyle yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine aykırı davranıldığı tespit edilmekle beraber, yapılan bu uygulama nedeniyle 5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinde tanımlandığı şekilde bir kamu zararına sebebiyet verilmediği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, harcırahın tüm unsurlarıyla (yevmiye, yol masrafı ve konaklama gibi) birlikte bir bütün olarak hizmetin taalluk ettiği kurum bütçesinden ödenmesi gerekirken, buna uyulmayarak bir kısmının (gündelik) … Kurumu Bütçesinden bir kısmının da (yol, konaklama vb.) … Kurumun bağlı kuruluşları olan … Merkezi, … Merkezi, … Kurumu ve … Kurumu bütçesinden ödenmesi ile ilgili olarak kamu zararı oluşmadığı anlaşıldığından ödenen … TL’ye ilişkin olarak ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.