Gelir Vergisi Tevkifatı:
…… Bakanlığı tarafından gençlerin kültürel ve sanatsal faaliyetlere katılımını artırmayı amaçlayan, sanatın çeşitli dallarında üretecekleri eser ve projelere verilen …… Projesi ile ücretli personele ve serbest meslek kazancı elde eden kişilere yapılan ödemelerden Gelir Vergisi tevkifatının yapılmaması ile ilgili olarak,
6767 sayılı 2017 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun (E) Cetvelinin 40’ıncı sırasında,
“Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçesinin 21.01.00.23-08.2.0.09-1-03.5 tertibinde yer alan ödenek,
a) Türk tarihinin önemli şahsiyetleri ve olayları ile masal kahramanlarının belgesel, dizi, çizgi filmlere dönüştürülmesi ve tanıtılmasını, çocukların sorumlu birey olarak yetişmelerini sağlayacak içeriğe sahip bilgisayar oyunları ve animasyon filmlerinin üretilmesini desteklemek,
b) Gençlerin kısa film, ilk film, kitap, dergi ve benzeri sanatsal faaliyetlerini desteklemek,
c) Görsel ve işitsel sanatlar, sahne sanatları, geleneksel sanatlar, güzel sanatlar ile ilim ve edebiyat alanlarında yapılacak etkinlik ve projeleri desteklemek,
amaçlarıyla kullanılır. Bu ödenek, desteklerle ilgili Bakanlık bütçesinde yer alan farklı tertiplere aktarılarak kullanılabilir.
(...)” denilmektedir.
Söz konusu Kanun hükmüne dayanılarak “Kültür ve Turizm Bakanlığınca Gençler ile İlgili Sanatsal Faaliyet, Etkinlik ve Projelere Verilecek Desteklere İlişkin Usul ve Esaslar” hazırlanmıştır, Usul ve Esasların 6’ncı maddesine göre oluşturulan Sanatsal Faaliyet, Etkinlik ve Projeler ile Eserleri Destekleme ve Değerlendirme Kurulunca 2017 yılında bazı projelere destek verilmesi kararlaştırılmış, Bakanlık adına …… Genel Müdürlüğü ile destek alanlar arasında “Etkinlik ve Proje Desteği Sözleşmeleri” imzalanmıştır. İlgili sözleşmeler kapsamında serbest meslek erbabı olan kişilere yapılan ödemelerden ve maaşlı olarak çalışan kişilere yapılan dansçı ücreti ödemelerinden gelir vergisi tevkifatı yapılmadığı görülmüştür.
193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Ücretin tarifi” başlıklı 61’inci maddesinde,
“Ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.
Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez.
(…)” denilmekte,
“Serbest meslek kazancının tarifi” başlıklı 65’inci maddesinde,
“Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.
Serbest meslek faaliyeti, sermayeden ziyade şahsi mesaiye ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.
(…)” hükmüne yer verilmekte,
“Vergi tevkifatı” başlıklı 94’üncü maddesinde ise,
“Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zırai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.
1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,
2. Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (Noterlere (...) serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç),
a) 18 inci madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden,
b) Diğerlerinden
(…)” denilmektedir.
Söz konusu mevzuat hükmüne göre kamu idareleri ile diğer bütün kurum ve işletmelerin, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabına bu maddede bentler halinde sayılan ödemeleri nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya zorunlu oldukları belirtilmiştir.
12/01/2009 tarihli 2009/14592 sayılı Kararnamenin eki Karar’ın 1’inci maddesinde,
“193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde yer alan kazanç ve iratlardan yapılacak vergi tevkifat oranları aşağıdaki şekilde yeniden tespit edilmiştir.
1. Hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalananlar hariç), 103 ve 104 üncü maddelere göre,
2. Yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden (noterlere serbest meslek faaliyetlerinden dolayı yapılan ödemeler hariç),
a)18 inci madde kapsamına giren serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden %17,
b) Diğerlerinden % 20,
(…)”
hükmüne yer verilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 66’ncı maddesi hükmüne göre serbest meslek erbabı sayılan kişilerin düzenlemesi gereken serbest meslek makbuzunun, Kanunun 94’üncü maddesi ve 12/01/2009 tarihli 2009/14592 sayılı BKK’nın birinci maddesinin 2/a fıkrasına göre sorumlularca %17 oranında gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması gerekmektedir. Buna göre bir işverene tabi olmadan çalışan bestekar, yazar, yönetmen, koreograf vb. kişilerin yaptığı işler için gerçekleştirilen ödemeler serbest meslek kazancı olup, bunlardan % 17 oranında, aynı şekilde söz konusu proje kapsamında ücretli çalışan dansçılardan ise GVK’nın 103 ve 104’üncü maddelerine göre gelir vergisi kesintisi yapılması gerekmektedir.
Sorumlular konuya ilişkin savunmalarında, …… projesi kapsamında hibe verilen kişilerin serbest meslek erbabı niteliği taşımadığını, ilgili kişilere yapılan ödemelerin hibe kapsamında karşılıksız yapılan ödemeler olduğunu ve yapılan ödemelerin tamamının projeye aktarıldığı gider belgeleriyle belgelendirildiğinden, elde edilen herhangi bir gelir olmadığını ve serbest meslek kazancı oluşmadığını, Avrupa Topluluğu sözleşmeleri çerçevesinde sağlanan hibelerde de benzer sorunlar yaşandığını, 18/4/2013 tarihli ve 28622 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6456 sayılı Kanunun 15’inci maddesiyle GVK’ya eklenen geçici 84’üncü madde ile sorunun çözümlendiğini, hibe tutarının (harcanmayan kısım hariç) gelir olarak değerlendirilmemesi ve vergilendirilmemesi, sağlanan hibelerle yapılan serbest meslek hizmetleri ödemelerinden ise gelir/kurumlar vergisi stopajı yapılmamasının öngörüldüğünü, hibeden vergi alınması engellenerek bu şekilde AB hibelerinin önünün açıldığını,
Gelir Vergisi Kanunu’na eklenen Geçici 84’üncü maddede,
“Avrupa Birliği organlarıyla akdedilen ve usulüne göre yürürlüğe konulan anlaşmalar çerçevesinde proje karşılığı sağlanan hibeler, özel bir fon hesabında tutulur ve gelir olarak dikkate alınmaz. Söz konusu hibelerle gerçekleştirilecek projelere ilişkin olarak bu fondan yapılan harcamalar, gelir ve kurumlar vergisi matrahının tespitinde gider ve maliyet olarak dikkate alınmaz. Proje sonunda herhangi bir şekilde harcanmayan ve iade edilmeyen tutarın kalması halinde bu tutar gelir kaydedilir.” denildiğini,
Yapılan düzenlemeyle, Avrupa Topluluğu Sözleşmeleri çerçevesinde sağlanan hibelerin gelir vergisine tabi tutulmayarak tamamının ilişkili olduğu projelerde kullanılabilmesine imkân sağlandığını, bu uygulamanın hibelerin verildiği projelerle sınırlı olduğunu, söz konusu hibelerden herhangi bir şekilde harcanmayan ve iade edilmeyen tutarların ise gelire dahil edilerek vergilendirileceğini, bu şekilde hibelerle finanse edilen serbest meslek ödemeleri üzerinden vergi kesintisi yapılmayacağının belirtildiğini,
Hibe alan kişilerin yaptığı dansçı ödemelerinin ise 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 65’inci maddesinde açıklanan Serbest Meslek Kazancı kapsamında olduğunu, söz konusu Kanunun 61’inci maddesinde tanımı yapılan “ücret”te ise işçi işveren arasındaki bağın vurgulandığını, Genel Müdürlükçe proje sahiplerine aktarılan tutarların, ödeme yapılmadan önce nerelere harcanacağı ve kimlere ödeneceği bilgisi kendilerinde olmadığından dansçılardan kesilmesi gereken %15’lik gelir vergisinin ödeme aşamasında kesilemediğini, eğer bu kişilerden gelir vergisi kesilmesi gerekiyorsa ödeme yapıldıktan sonraki aşamada Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Etkinlik ve Proje Desteği Sözleşmesinin 11’inci maddesindeki “İş bu sözleşmeden doğan vergi, resim ve harçlar ile diğer giderler destek alan tarafından ödenir.” hükmü gereğince gelir vergisinin destek alan tarafından ödenmesi gerektiğini belirtmişlerdir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile sorumluların savunmalarının incelenmesi sonucunda, Kurum açısından bir gelir kaybı söz konusu olmadığından ……TL ile ilgili ilişilecek bir husus bulunmadığına, ancak, verginin tahsil edilmemesi genel bütçe açısından bir gelir kaybına neden olacağından, söz konusu proje destek ödemeleri kapsamında gelir vergisine tabi olanların tespit edilerek bir vergi kaybı söz konusu olup olmadığının incelenmesi için konunun …… Başkanlığına yazılmasına, oy birliğiyle karar verildi.