İhale mevzuatı ile ilgili işlemler
… İnşaat Restorasyon Ltd. Şti. yükleniminde bulunan … Kalesi Restorasyonu İşi ile ilgili olarak,
A) Analiz 17 “Yıkıntı Moloz Karışımı Hafriyat Yapılması” pozunda revize fiyat uygulanmaması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
İşe ait Sözleşmenin “Sözleşmede Bulunmayan İşlere Ait Birim Fiyat Tespiti” başlıklı 31’inci maddesinin 2’nci fıkrasında,
“Sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her hangi bir iş kaleminin miktarında, işin devamı sırasında % 50’yi aşan artışın meydana gelmesi ve toplam artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde l’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde elli artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır.
R = F x [ 1 - (A x F) / S ]
S = Sözleşme bedeli ( TL),
F = İş kaleminin sözleşme birim fiyatı (TL /....),
A = İş kaleminde meydana gelen artış miktarı (Adet, mt, m2 vb.),
R = Revize birim fiyat (TL / ....).” denilmiştir.
Yapılan incelemede, Analiz 17 “Yıkıntı moloz Karışımı Hafriyat Yapılması” pozu için 2.187,50 m3’lük bir imalat yapılmasının öngörüldüğü, ancak son hakedişte bu miktarın 6.423,525 m3’ye çıktığı, söz konusu artış miktarının % 50’yi aşan bir artış olduğu ve bu artışın (1.927.057,10 TL) aynı zamanda sözleşme bedelinin (20.948.922,48 TL) yüzde 1’ini aşan bir artış olması nedeniyle Analiz 17 pozun (6.423,53-2.187,50 =) 4.236,03 m3’lük kısmına revize fiyat uygulanması gerekirken buna uyulmaması sonucu mevzuata aykırı davranıldığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, Analiz 17 “Yıkıntı Moloz Karışımı Hafriyat Yapılması” pozunda revize fiyat uygulanmamasından kaynaklanan … TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine karar verilmesi gerekmekte ise de, söz konusu tutarın … tarih ve … sayılı ödeme emri ekinde yer alan … hakedişte minha edilmek suretiyle … İnşaat Restorasyon Ltd. Şti.’den mahsuben tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek husus kalmadığına, oy birliğiyle karar verildi.
B) Sözleşme ve ihale dosyası ile birim fiyat teklif cetvelinde taş nakli ile ilgili olarak yüklenicinin teklif ettiği bir poza yer verilmediği için V.0227/3 ve V.0228/3 pozlar için nakliye bedeli ödenmemesi gerekirken İdare tarafından sonradan mukayeseli keşifte düzenlenen YFA.10 “Taş ocağından şantiye sahasına taş malzemesi nakli” pozunun miktarına, V.0227/3 ve V.0228/3 pozlardan gelen taş miktarlarının da dahil edilmesi suretiyle bu imalat kalemleri için de nakliye bedeli ödenmesi sonucu kamu zararına yol açıldığı iddiasına ilişkin olarak,
V.0227/3 “Küfeki taşına ait düz satıhta yonu taşı bedeli” pozunun Tarifi, Yapım Şartları ve Ölçüsünde,
“Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yapı İşleri Genel Teknik Şartnamesindeki şartlara uygun, iyi teşekkül etmiş katsız, damarsız, çatlaksız, yapıdaki orijinal örneğine benzer veya idarece istenilen vasıftaki ocak küfeki taşlarının Ocaktan çıkarılarak fabrikada geometrik hale getirilmiş blok halindeki taşın, imalat mahalline nakli, nakil sırasındaki zayiatları ve her türlü malzeme ve işçilik, inşaat yerindeki boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, müteahhit karı ve genel giderler dahil, bitmiş, ham, cilasız, düz satıhlı imalatlardaki taşın beher m3 bedeli:
…” ,
V.0228/3 “Küfeki taşına ait kavisli satıhta yonu taşı bedeli” pozunun Tarifi, Yapım Şartları ve Ölçüsünde,
“Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yapı İşleri Genel Teknik Şartnamesindeki şartlara uygun, iyi teşekkül etmiş katsız, damarsız, çatlaksız, yapıdaki orijinal örneğine benzer veya idarece istenilen vasıftaki ocak küfeki taşlarının ocaktan çıkarılarak fabrikada geometrik hale getirilmiş blok halindeki taşın, imalat mahalline nakli, nakil sırasındaki zayiatları ve her türlü malzeme ve işçilik, inşaat yerindeki boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, müteahhit karı ve genel giderler dahil, bitmiş, ham, cilasız, kavisli satıhlı imalatlardaki taşın beher m3 bedeli:
…” denilmektedir.
Yapılan incelemede, Kalenin restorasyon uygulamasına başlanılmadan önce projelerde ve Sözleşmede kullanılacak kireçtaşı ocağına ilişkin herhangi bir bilginin bulunmadığı, uygulama sürecinin başlaması ile yapıdan numuneler alınarak fiziksel ve mekanik testler ve denemeler yapıldığı, söz konusu denemelerin işin mahallinde Kontrollük Teşkilatı ve Bilimsel Danışma Kurulu tarafından görsel, fiziksel ve mekanik özellikler bakımından değerlendirilmesi sonucunda en uygun taş ocağının Edirne Süloğlu Bölgesi olduğuna karar verildiği, dolayısıyla da nakliye hesabına ilişkin analizin de taşın temin edileceği ocağın belirlenmesinden sonra ocak ile şantiye sahası arasındaki mesafe kullanılarak oluşturulduğu ve nakliye bedelinin de buna göre ödendiği anlaşılmıştır.
Bu nedenle, … İnşaat Restorasyon Ltd. Şti. yükleniminde bulunan … Kalesi Restorasyonu İşinde, kullanılacak taşın cinsi ile hangi ocaktan temin edileceğine işin başında değil uygulama aşamasında karar verilmesi nedeniyle V.0227/3 ve V.0228/3 poz taşlara nakliye bedeli ödenmesinin yasal düzenlemelere uygun olduğuna ve kamu zararı oluşturmayan … TL için ilişilecek bir husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.
C) YFA-02 “Şantiye sınırları içerisinde el arabası ile malzeme nakli” pozunun metrajına dahil edilen imalat kalemlerinin birim fiyat tariflerinde, bu malzemelerin inşaat alanındaki yatay, düşey taşımaları ile yükleme ve boşaltma bedellerinin birim fiyata dahil olduğu ifade edildiği halde, bu pozlar kapsamında yer alan malzemelerin şantiye içerisindeki nakli için ödeme yapılması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
YFA-02 “Şantiye sınırları içerisinde el arabası ile malzeme nakli” pozunun metrajına dahil edilen V.0209, V.0227/3, V.0228/3, V.0905/B, V.1101/B, V. 1226/B, V.0815/B vb. imalat kalemlerinin birim fiyat tariflerinde, inşaat yerindeki boşaltma, yatay ve düşey taşımaların birim fiyat kapsamında olduğu görülmüştür.
Öte yandan, dosya münderecatından, şantiye alanının tümünün 1. derece arkeolojik sit alanı içinde yer alması nedeniyle ağır tonajlı kamyon ve tırların şantiye sahasına giremediği, bu sebeple saha içine indirilemeyen taş, ahşap, kum gibi malzemelerin kamyon, kamyonet veya traktörlerden şantiye yakınına boşaltıldığı, buradan da şantiye sahası içinde belirlenen ve taşıma mesafesi 40-80 mt arasında değişen malzeme stok/istif alanlarına taşınarak gerekli ebatlandırma ve hazırlık çalışmalarının tamamlandığı, istif alanlarında hazırlanan veya hazır bekleyen malzemelerin ise mesafesi 60 -120 mt arasında değişen uygulama yapılacak bölümlere taşındığı, son olarak yapı bölümlerinin yakınına getirilen malzemelerin uygulama sırasına göre yapının içine, üzerine ya da üst kotlarına yatayda el arabası ile düşeyde ise makara ile taşındığı, bu aşamada 4-20 mt arasındaki mesafede gerçekleştirilen taşımaların yatayda el arabası, düşeyde ise makaralar ile sağlandığı anlaşılmaktadır.
Kazı ve hafriyattan çıkan toprak ve moloz nakli hususunda ise, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 14.001-14.017/2 poz el ile kazı yapılması imalatlarına ait birim fiyat tariflerinde, kazının yapılması, taşıtlara yüklenmesi ve boşaltılması veya 4 metreye kadar atılması işlemlerinin birim fiyat kapsamında yer aldığı belirtildiğinden, 4 mt’ye kadar olan yükleme, boşaltma ve atma işlemleri için yükleniciye herhangi bir ödeme yapılması mümkün olmamakla birlikte 4 mt’yi aşan yükleme boşaltma ve taşıma işlemleri için yükleniciye ödeme yapılabileceği açıkça anlaşılmaktadır. Bu kapsamda yapılan incelemede, kazılardan çıkan toprak ve hafriyatın ise ilk olarak 1-4 mt mesafede bulunan kazı alanının yanında biriktirildiği ancak kazı ve moloz hafriyatı sırasında arkeolojik buluntuların çıkması nedeni ile kazı malzemesinin öncelikle 25 - 120 mt mesafede bulunan eleme alanına, eleme sonrası ise şantiye dışında bulunan ve 40-100 mt mesafede bulunan moloz/toprak biriktirme alanına el arabası ile taşındığı, buradan da traktör ve kamyonlara yüklenerek şantiye sahasına dışında bulunan moloz döküm alanına iletilmek suretiyle ortalamada 50 mt-200 mt arasında değişen mesafelerde taşıma işi gerçekleştirildiği görülmektedir.
Sonuç itibariyle, YFA-02 “Şantiye sınırları içerisinde el arabası ile malzeme nakli” pozun metrajına dahil edilen V.0209, V.0227/3, V.0228/3, V.0905/B, V.1101/B, V. 1226/B, V.0815/B vb. imalat kalemlerinin birim fiyat tariflerinde geçen “inşaat yerindeki boşaltma, yatay ve düşey taşımalar” ifadesi ile imalat yapılan yani fiziki olarak çalışılan yerdeki taşımalar ile yükleme ve boşaltmanın birim fiyata dahil edilmesi kastedilmekle birlikte, şantiye alanının tümünün 1. derece arkeolojik sit alanı içinde yer alması nedeniyle ağır tonajlı kamyon ve tırların şantiye sahasına girememesi sonucu uygulamada el arabası ile gerçekleştirilmesi gereken taşıma mesafesinin işin başında el arabası ile nakliye için öngörülen taşıma mesafenin çok üzerinde gerçekleştirildiği anlaşılmıştır. Bu kapsamda, İdarece YFA-02 poz “Şantiye sınırları içerisinde el arabası ile malzeme nakli” adı altında yeni birim fiyat analizi yapılmış ancak analizdeki taşıma mesafesi “Taşıma Genel Teknik Şartnamesi” nde geçen “El arabasıyla en fazla 100 mt. mesafeye kadar olan taşımalar yapılır.” hükmü göz önünde tutularak 100 mt ile sınırlandırılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, YFA-02 “Şantiye sınırları içerisinde el arabası ile malzeme nakli” pozundan yapılan ödemenin yasal düzenlemelere uygun olduğuna ve kamu zararı oluşturmayan … TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına, oy birliğiyle karar verildi.
D) 3012 poz “10 metre yüksekliğe kadar ağır iş iskelesi yapılması” imalatına ilişkin metraj cetvelleriyle fotoğrafların incelenmesinde, alt arka iskeleler ile güney doğu duvarı iskelelerinin çelik borudan yapılması nedeniyle bu kısım için 21.051/C03 “Çelik borudan tavanlar için tam güvenlikli iş iskelesi yapılması (0,00-21,50m arası)” pozundan ödemede bulunulması gerekirken buna uyulmaması ve payandaların da iş iskelesi olarak değerlendirilerek 3012 poz imalat kalemi metrajına dahil edilmesi sonucu … TL kamu zararına yol açıldığı iddiasına ilişkin olarak,
3012 pozun yapım şartlarında, “İki yüzünde 270 cm ara ile ( 10x10 ) cm dikme ve yine iki yüzünde iskele yüksekliğince her iki metrede bir yatay ( 5x10 ) cm kuşak ve dikme aralarında çift ( 5x10 ) cm kirişi, her üç aralıkta bir ( 5x10 ) cm rüzgar bağlantıları yeteri kadar ( 5x10 ) cm korkuluk ve çalışma kalası, iskelenin devrilmemesi için yerde payandaları ve binaya bağlantı kordonları bulunan en fazla 10 mt yüksekliğe kadar beher m3 ağır iş iskelesinin yapılması için her türlü işçilik, malzeme, işyerindeki yatay - düşey taşıma, müteahhit karı ve genel giderler dahil 1 m3 fiyatı” denilmiştir.
Uygulama İşleri Genel Şartnamesinin “Hatalı, kusurlu ve eksik işler” başlıklı 24’üncü maddesinde,
“Yapı denetim görevlisi, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren delil ve emareler gördüğü takdirde, gerek işin uygulaması sırasında ve gerekse kesin kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklerin, hataların ve kusurların incelenmesi ve tespiti için gerekli görülen yerlerin kazılmasını ve/veya yıkılıp yeniden yapılmasını yükleniciye tebliğ eder.
Bu incelemeler yüklenici veya vekili ile birlikte yapılır. Yüklenici veya vekili bu konuda yapılacak tebliğe uymazsa, incelemeler yapı denetim görevlisince tek taraflı olarak yapılıp durum bir tutanakla tespit edilir.
Bu gibi inceleme ve araştırmaların giderleri, işlerin eksik, hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olur. Aksi anlaşılırsa genel hükümlere göre işlem yapılır.
Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakedişlerinden veya kesin hakedişinden veyahut teminatından kesilir.” hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Şartnamenin “Yüklenicinin bakım ve düzeltme sorumlulukları” başlıklı 25’inci maddesinin 5’inci fıkrasında ise,
“Uygulama işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de on beş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 4735 sayılı Kanunun 27 nci maddesi hükümleri uygulanır.” denilmek suretiyle hatalı, eksik veya kusurlu imalatların bedellerinin yükleniciye yapılacak ödemelerden kesileceği hükme bağlanmıştır.
Yapılan incelemede, Kalenin genelinde tüm beden duvarları ve kulelerinde acil askı iskelesi ihtiyacı doğduğu, dolayısıyla yapısal açıdan kısmen askı iskelesi görevi de gören ağır iş iskelesinin kurulduğu, böylelikle aynı alanda hem askı iskelesi hem de ağır iş iskelesi kurulmadan ve iki ayrı pozdan ödeme yapılmadan tek poz ile her iki işlem için de iskele kurulumunun sağlandığı ve yapılan bu uygulama nedeniyle kamu yararı sağlandığı anlaşılmıştır. Ancak, payandaların iş iskelesi olarak değerlendirilerek 3012 pozun metrajına dahil edilmesi imkanı bulunmamaktadır.
Bu itibarla, adı geçen İşle ilgili olarak uyuşmazlık konusu edilen … TL’nin,
3012 poz “10 metre yüksekliğe kadar ağır iş iskelesi yapılması” imalatı için ödenen … TL’si ile ilgili işlemlerin yasal düzenlemelere uygun olduğuna,
Payandaların iş iskelesi olarak değerlendirilerek 3012 poz imalat kaleminin metrajına dahil edilmesi sonucu oluşan … TL kamu zararının ise sorumlulara ödettirilmesine karar verilmesi gerekmekte ise de, söz konusu tutarın … tarih ve … ödeme emri ekinde yer alan … Hakedişten minha edilmek suretiyle … İnşaat Restorasyon Ltd. Şti.’den mahsuben tahsil edildiği anlaşıldığından ilişilecek husus kalmadığına, oy birliğiyle karar verildi.