İhale Mevzuatı İle İlgili Kararlar
… tarihinde … TL bedelle … İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne ihale edilen … İçme Suyu Arıtma Tesisi İnşaatı işinde,
a) 19.01.2014 tarihli kesin (tasfiye) hakediş raporunun fatura olmadan ödemesinin gerçekleştirilmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,
Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin,
"Yapı, tesis ve onarım giderleri” başlıklı 54’üncü maddesinde,
“Yapı, tesis ve onarım giderlerinin ödenmesinde,
- Taahhüt dosyası,
- Fatura,
- Yapım İşleri Hakediş Raporu (Örnek: 3)
ödeme belgesine bağlanır.
…”
“Ödeme belgeleri ve bağlanacak kanıtlayıcı belgeler” başlıklı 5’inci maddesinde ise,
“Ödeme belgesi iki nüsha olarak Yönetmelikte belirtilen kanıtlayıcı belgelerle birlikte muhasebe birimine verilir. Kanıtlayıcı belgeler ödeme belgesinin birinci nüshasına bağlanır, ödeme belgesinin ikinci nüshası ise muhasebe biriminde saklanır.
Kanıtlayıcı belgeler, kamu harcamalarının belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak yapıldığına ve gerçekleştirildiğine ilişkin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca düzenlenip onaylanan belgelerdir. Kesin veya ön ödeme şeklinde yapılacak kamu harcamalarında ödeme belgesi olarak bağlanacak kanıtlayıcı belgeler aşağıda belirtilmiştir.
a) Kesin ödemelerde,
Bütçeden nakden veya mahsuben yapılacak kesin ödemelerde Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği eki 1 örnek numaralı Ödeme Emri Belgesine harcamanın çeşidine göre Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen belgeler kanıtlayıcı belge olarak bağlanır.
b) Ön ödemelerde,
1)Avans veya kredi suretiyle yapılacak ön ödemelerde ,
-Harcama talimatı, ihale mevzuatına göre yapılacak alımlarda onay belgesi,
-Gereken hallerde kredi izin yazısı,
2)Mevzuatları gereği yüklenicilere verilecek avanslarda,
-Harcama talimatı, ihale mevzuatına göre yapılacak alımlarda onay belgesi,
-Avans teminatına ilişkin alındının onaylı örneği,
-Gereken hallerde Bakanlığın uygun görüş yazısı veya üst yöneticinin kararı,
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği eki 2 örnek numaralı Muhasebe İşlem Fişine
kanıtlayıcı belge olarak bağlanır.
Ödeme belgesinin birinci nüshasına, kanıtlayıcı belgelerin aslı veya yasal bir sebeple aslı temin edilemeyenlerin onaylı suretleri bağlanır. Fatura ve taşınır işlem fişinin asıllarının bağlanması esastır. Ancak, kaybolma, yırtılma, yanma gibi mücbir sebeplerle aslının temin edilemediği hallerde, fatura ve/veya taşınır işlem fişinin onaylı örnekleri bağlanmak suretiyle ödeme yapılabilir. Onaylı suretlerin, onaylayan ilgili birim yetkilisinin adı, soyadı, unvanı, imzası ve resmi mühür ile onay tarihini taşıması gerekir.
Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayıldığından, ödeme belgesine ayrıca bu verileri kanıtlayıcı belge bağlanmaz..
(Ek fıkra: RG-5/11/2016-29879) Bakanlık, bu Yönetmelik kapsamındaki işlemlere ilişkin belgelerin elektronik ortamda oluşturulması, kaydedilmesi, iletilmesi, muhafazası ve ibrazına ilişkin usul ve esasları, şekil hükümlerinden bağımsız olmak üzere belirlemeye yetkilidir.
Üçüncü ve dördüncü fıkraların uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde,
“Muhasebe hizmeti, gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemleridir. Bu işlemleri yürütenler muhasebe yetkilisidir. Memuriyet kadro ve unvanlarının muhasebe yetkilisi niteliğine etkisi yoktur.
Muhasebe yetkilisi, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumludur. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin muhasebe hizmetleri Hazine ve Maliye Bakanlığınca yürütülür. Muhasebe yetkilileri gerekli bilgi ve raporları düzenli olarak kamu idarelerine verirler.(2)
Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde,
a) Yetkililerin imzasını,
b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,
c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,
d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,
Kontrol etmekle yükümlüdür.
Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.(3)
Muhasebe yetkilileri işlemlerine ilişkin defter, kayıt ve belgeleri muhafaza eder ve denetime hazır bulundurur.
Muhasebe yetkilileri, 34 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur. Muhasebe yetkililerinin bu Kanuna göre yapacakları kontrollere ilişkin sorumlulukları, görevleri gereği incelemeleri gereken belgelerle sınırlıdır. (Ek cümle: 22/12/2005-5436/10 md., Değişik: 24/7/2008-5793/35 md.) Muhasebe yetkililerinin görev ve yetkilerinin yardımcılarına devredilmesine, muhasebe yetkililerinin herhangi bir nedenle görevlerinden ayrılmalarında muhasebe hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin düzenleme yapmaya ve sertifika sınavlarına girmeye hak kazanılması bakımından muhasebe yetkilisi yardımcısı eşiti görevleri belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.
…” denilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, yapım işlerine ilişkin olarak yapılacak ödemelerde, taahhüt dosyası, fatura ve yapım işleri hakediş raporu gibi kanıtlayıcı belgelerin ödeme emri belgesine bağlanması gerekmekle birlikte,
Anılan yapım işinin, yüklenici firmanın taahhüdünü yerine getirmemesi sebebiyle feshedildiği ve İdarenin … TL’si KDV olmak üzere toplamda … TL tutarında bir kesin (tasfiye) hakediş düzenlemek suretiyle yüklenici firmadan, hazırlanan hakediş için fatura düzenlemesinin talep edildiği ancak yüklenici firmanın söz konusu hakediş nedeniyle kendisine bir ödeme yapılmayacak olması gerekçesiyle fatura düzenlemekten imtina ettiği, bu sebeple de İdare tarafından fatura düzenlenmeden hakediş ödemesi yapıldığı görülmüştür.
Yapılan incelemede, İdare tarafından düzenlenen kesin hakediş raporunun bağlandığı … tarih ve … nolu ödeme emri belgesi ile yükleniciye herhangi bir ödemede bulunulmadığı ve KDV dahil … TL tutarındaki hakedişten gerekli yasal kesintiler yapıldıktan sonra kalan tutarın idarenin yükleniciden olan alacaklarına binaen mahsuben tahsil edildiği ve buna ilişkin tahsilatın 600 no’lu Gelirler Hesabında izlendiği görülmüştür. Öte yandan, fatura eksikliği hakediş bedelinin tahakkuku açısından değil ödeme yapma yönüyle sorun oluşturmaktadır. Çünkü, yasal kesintiler ve idare alacağının tahsili, yükleniciye yapılacak ödemelerden farklılık arz etmekte olup bu alacak üzerinde hukuken hak tanınmış olanlara ödeme yapılabilmesi için, yüklenicinin fatura düzenlemekten imtina ettiği durumlarda, düzenlenecek hakediş bedeline ilişkin fatura tanzim edilmeden ödeme yapılması ve buna bağlı olarak ödeme emri belgesi düzenlenmesi mümkündür.
Sonuç itibariyle, … İçmesuyu Arıtma Tesisi işine ait kesin hakediş raporunun bağlandığı ödeme emri belgesinin ekinde fatura yer almamakla birlikte, söz konusu hakediş neticesinde Yükleniciye herhangi bir ödeme yapılmaması sebebiyle herhangi bir kamu zararına sebebiyet verilmediği anlaşıldığından uyuşmazlık konusu edilen … TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına,
b) Yüklenicinin edimini yerine getirmemesi sonucu işin bitim tarihi ile Sözleşmenin feshedildiği tarih arasındaki 241 günlük gecikme için hesap edilen … TL tutarındaki gecikme cezası ile … TL olarak hesaplanan nefaset kesintisinin tahsil edilmemesi sonucu kamu zararına yol açıldığı iddiasına ilişkin olarak,
Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde,
- Nefaset kesintisi olarak hesaplanan … TL’lik tutarın kesin hakedişin bağlandığı ve sorguya esas … tarih ve … no’lu ödeme emri belgesinde yükleniciden mahsuben tahsil edildiği ve buna ilişkin kesintinin 600 no’lu Gelirler Hesabında izlendiği,
- 241 günlük gecikme için hesap edilen … TL tutarındaki gecikme cezası hususunda ise, İçmesuyu Daire Başkanlığı tarafından Yüklenicinin İdareye olan borcunun 16/01/2017 tarihine kadar … Merkez Muhasebe Müdürlüğüne yatırılmasının istenildiği ancak yüklenici tarafından böyle bir ödeme yapılmaması üzerine …… Merkez Muhasebe Müdürlüğünce söz konusu alacağın kişi borcu kayıtlarına alındığı ve akabinde de yüklenici firma aleyhine … Asliye Hukuk Mahkemesinde … Esas numarası ile dava açıldığı ve açılan davanın halen devam ettiği,
Anlaşılmış bulunmaktadır.
Dolayısıyla … İçmesuyu Arıtma Tesisi işine ait kesin hakediş raporu ve ödeme emri belgesinden açıkça görüleceği üzere, düzenlenen hakediş raporu nedeniyle yükleniciye herhangi bir ödeme yapılmadığı ve yapılması gereken tüm kesintilerin (vergi ve nefaset kesintisi) yapılarak ilgili hesaplarda izlendiği, geriye kalan İdare alacağının tahsili hususunda ise gerekli hukuki prosedürlerin başlatıldığı tespit edilmiştir.
Bu itibarla, … İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin yükleniminde bulunan … İçme Suyu Arıtma Tesisi İnşaatı işinde, yüklenicinin edimini yerine getirmemesi sonucu işin bitim tarihi ile sözleşmenin feshedildiği tarih arasındaki 241 günlük gecikmeden kaynaklanan … TL ile nefaset kesintisinden kaynaklanan … TL olmak üzere toplam … TL tutarındaki İdare alacağının,
-Gecikme cezasından kaynaklanan … TL’si hakkında İdarece gerekli hukuki sürecin başlatıldığı anlaşıldığından, kamu zararı oluşturmayan … TL hakkında ilişilecek husus bulunmadığına,
- Nefaset kesintisi olarak hesap edilen … TL’sinin ise … tarih ve … no’lu ödeme emri belgesi ile Yüklenici … İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti’ den mahsuben tahsil edildiği anlaşıldığından, ilişilecek husus bulunmadığına oy birliğiyle, karar verildi.